2022 Diploma İş Bitirme Tutarı

İnşaat mühendisi iş bitirme hesaplama – inşaat mühendisi-mimar diploma iş bitirme

808.172 TL

(sekiz yüz sekiz bin yüz yetmiş iki Türk Lirası)

2021 Mimar Mühendis Diploma İş Bitirme- İş Deneyim Tutarı Ne Kadar? Diploma İş Deneyim Hesaplama

• 5 Yıllık diploma iş deneyim tutarı 5 x 808.172 TL=4.040.860 TL
• 10 Yıllık diploma iş bitirme karşılığı ise 8.081.720 TL

Diplomalar ile, mezuniyet üzerinden geçen yıla bağlı olarak 2022 diploma iş bitirme/deneyim bedeli x yıl kadar en fazla iş deneyimi için gösterilebilmektedir.

Önceki yıllara ait diploma iş deneyim tutarları şu şekildeydi:

• 2019 yılında 334.368 TL
• 2020 yılında 358.977 TL
• 2021 yılında 449.257 TL

2022 Mimar-İnşaat Mühendisi Diploma İş Bitirme Hesaplama

 Diploma iş deneyim bedeli 2022, mimarlık diploması için de aynı olup 808.172 TL‘dir.

Diploma İş Bitirme-Deneyim Hesabında 5 Yıl Şartı

İnşaat mühendisi-mimar diplomasının iş deneyim belgesi olarak kullanılabilmesi için tüzel kişiler için diploma sahibi inşaat mühendisi veya mimarın en az beş yıldır şirketin en az % 51 hissesine sahip olması gerekmekte. Her iki ortağı da inşaat mühendisi veya mimar olan tüzel kişilerde ortakların %50’şer hisseye sahip olmaları durumunda da diplomalar iş deneyim belgesi olarak kullanılamamaktadır.

Şahıs firmaları için inşaat mühendisi veya mimar diplomalarının iş deneyim belgesi olarak kullanılabilmesinde en az 5 yıl şartı “aranmamakta” olup mezuniyet itibari ile yıl-ay-gün hesabı  yapılabilmesi mümkün olarak yıllık yukarıda belirtilen tutar üzerinden iş bitim belgesi / iş deneyim belgesi olmadan teklif verilebilmektedir.
(Ay ve gün hesabının yapılabileceğine dair KAMU İHALE KURULU KARARI Karar No : 2016/DK.D-179)

Benzer iş olarak inşaat mühendisi-mimar diploması yıllık deneyim bedeli, 15 yıl için geçerli olup, 15 yıldan sonra sabit olarak devam etmektedir. Yani diploma deneyim belgesi hesabında 15 x  808.172 TL = 12.122.580 TL‘den yüksek bir tutarkullanılamamaktadır. 15 yıl, 16 yıl ya da 20 yıl için bu tutar sabit olup 15 yıllık 12.122.580 TL tutarındadır.

Diploma ve tamamlanan işler sayesinde alınan iş deneyim belgeleri aynı anda kullanılıp birbirleriyle toplanamamaktadır. Bir şirket veya şahıs firması ya iş deneyim belgesi olarak, ya iş bitirme belgesi ya da bunun yerine diplomasını kullanabilmektedir. Ayrıca şirketler için orakların iş deneyim belgeleri de toplanamamakta olup ancak en yüksek tekil bedel kullanılabilmektedir.

Diploma İş Bitirme 2022 Yılı Mühendis-Mimarlar için belirlenen tutarlar 2022 yılı Ocak ayında tekrar açıklanıncaya kadar geçerli olacaktır.

İlgili Diğer Limit ve Eşik Değerlere Aşağıdaki Bağlantılardan Ulaşabilirsiniz;

2022 KİK Payı-On Binde Beş Limiti

2022 Yılı 21 f Pazarlık Usulü İhale Limiti

2022 Doğrudan Temin Limiti

2022 İtirazen Şikayet Bedelleri

Diploma İş Deneyim Belgesi

Diplomayı iş deneyim belgesi olarak sunmanın dışında iş denetleme veya iş yönetme belgesi de iş bitirme-deneyim belgesi olarak sunulabilmektedir.  İş denetleme veya iş yönetme belgesine sahip olmanın ilk koşulu ise mühendis veya mimar diplomasına sahip olmaktır. İş Denetleme ve İş Yönetme belgeleri mesleki ve teknik yeterliliği gösterir belgelerdendir. Bu belgeler, kamu ihale mevzuatına göre, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme veya yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere düzenlenmesi gerekmektedir.

Diploma iş deneyim hesaplama– diploma iş bitirme hesaplama konusundaki görüş ve sorularınızı yorumlar bölümünden bize ulaştırabilirsiniz.

Görüldüğü üzere bir şantiyede gerçekleştirilen işlere ve organizasyona bağlı olarak farklı şefler ve sorumlular bulunması gerekmektedir. Şantiyede görevli bu sorumlu personeller kimdir, ne iş yapar inceleyelim.

Proje Müdürü Kimdir? Ne iş Yapar?

Mal sahibi ile iletişimi sağlar. İş programım organize eder. Mal sahibi ile beraber nakit akışım sağlar ve mal sahibini bilgilendirir, inşaatta kullanılacak malzemeleri temin eder ve anlaşmasını yapar. Mal sahibini projenin ilerleyişi hakkında bilgilendirir. Yapılacak işleri önceden mal sahibine anlatarak onayını alır ve uygulatır.

Şantiye Şefi Kimdir? Ne İş Yapar?

Şantiyelerin kontrol edilmesi ve inşaat projelerinin yürütülmesi sorumluluğu vardır. Günlük olarak inşaat işlemlerini denetleyerek, işin zamanında, bütçe kapsamında, doğru kalite standartlarında ve güvenli bir biçimde yürütülmesini temin eder. Şantiye şefliğinin kapsamı ve sorumluluğu ayrı bir başlık olarak incelenmesi gerekecek kadar geniştir. Bu konuyla ilgili “Şantiye Şefi Nedir? Ne iş Yapar? Görevleri Nelerdir?” yazımızı inceleyebilirsiniz. Şantiye şefinin  sorumlulukları ile ilgili ise “Şantiye Şefinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları” içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Şantiye Sekreteri

Şantiye binasında şantiye şefine her türlü yardımı sağlayabilen kısmen teknik işlere aşina olabilen ifade ve temsil becerisine sahip personeldir. Gerektiği zaman şantiye şefinden gelen talimatla şantiye şefi namına alt birimlerde çalışan personeli yönlendirecek, gün boyunca şantiye binasında yönetim faaliyetlerini yapabilecek vasıfları olan minimum ön lisans eğitindi kişilerdir.

Saha Şefi Nedir? Ne İş Yapar?

Saha şefi, şantiye şefinin yardımcısı olup uygulamadan sorumlu kişidir. Alanda yapılan bütün üretimlerin idarenin direktifleri ve proje sözleşme şartname şartlarına göre yapılması adına gereken organizasyon, denetim ve çalışmadan sorumludur.

İş Güvenliği Mühendisi -Uzmanı Kimdir? Ne İş Yapar?

6331 sayılı İSG Kanunu’nun 3. Maddesinde iş güvenliği uzmanı  “Usul ve esasları yönetmelikte belirlenen, İSG alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlannda çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunlan ile teknik elemanı” şeklinde tanımlanmaktadır. İş güvenliği uzmanları yukarıda belirtilen tanıma uygun olarak şantiyede iş güvenliği konusunda gerekli önlem ve çalışmaları gerçekleştirirler. İş güvenliği gözetimcisi, iş güvenliği formeni, iş güvenliği süpervizörü, iş güvenliği teknikeri, iş güvenliği uzmanı, işgüvenliği müdürü ve iş güvenliği koordinatörü gibi farklı görevliler de şantiye kapsamına göre bu konuda görev alan diğer sorumlu kişilerdir.

Topograf Kimdir? Ne İş Yapar?

Topograflar projelerin sahaya uygulanmasında yer gösterici temel personellerdir. Aplikasyon işlerinden sorumlu topograflar şantiyedeki her türlü arazi ve ölçüm işlemlerinde görev alırlar. Toporgaflar ve yardımcıları ölçüm için kullanılan özel cihazları ile şantiyenin her alanında bulunarak imalatların konumlandırılmasında sürekli aktiftirler.

Şantiye İdari Grup Şefi Ne İş Yapar?

Şantiye şefi idaresinde şantiyeye ait idari birimler olan sosyal tesisler, personel, muhasebe, depo ve satın alma bölümlerinin diğer birimlerde bulunan personele verdiği hizmetlerin aksaksız biçimde yapılması adına gereken organizasyon ve çalışmayı yerine getirir.

Muhasebe Şefi

Muhasebe şefi, idari grup şefliğine ilave olarak şantiyeye ait muhasebe kayıtlarının genel merkezle irtibatlı şekilde yapılması, şantiye şefinden gelen talimatlarla gereken mal ve para teminlerinin yapılması ve şantiyeye ait harcamaların muhasebeleştirilmesi işlemlerine yerine getirmektedir.

Personel Şefi

Şantiyede iş görecek çalışanların işe alınmalarına ilişkin gereken resmi izleklerin gerçekleştirilmesi işçilerle ilgili şahsi dosyaların iş kanunu doğrultusunda düzenlenmesi, işten ayrılan personelle ilgili dokümantasyonun noksansız yapılması, günlük şantiye personelini puantörleriyle yerinde ve günde minimum iki defa denetleyerek puante etme işlemlerini yerine getirmektedir.

Şantiye Satın Alma Şefi Nedir? Ne iş Yapar?

Şantiye bölgesinden tedarik edilmesi mecburi olan gıda maddeleri, inşaat malzemeleri ve öteki sarf malzemeleri gibi materyallerin tedariki adına gereken piyasa araştırmalarının yapılmasından sorumludur.

Şantiye Sosyal Tesisler Şefi

Şantiyedeki gazino, yatakhane, kantin ve yemekhane gibi çalışanların gereksinimleri amacıyla tesis edilmiş mahallerin işletilmesi, bunlara ilişkin gereken malların talep ve tespit edilmesi, bu mahallerde işgören personelin kontrol edilmesi ve hizmetlerin aksamaması adına işleri gören personeldir.

Depo Şefi Nedir? Ne İş Yapar?

Şantiyede faydalanılacak materyalin depolanması adına tesis edilen kapalı ve açık depoların yönetim kontrolünü yapan, depoya giren ve çıkan materyalin kayıtlarını tutan, devamlı yararlanılan malzemelerin stok vaziyetlerini şantiye şefine rapor eden ve bitmesi öncesinde tedarikini temin eden kimsedir.

Şantiye Güvenlik Şefi

Şantiyeye karşı olası tehlikeler karşısında giriş ve çakışlarının kontrol altına alınması bilhassa gece vakitlerinde şantiyedeki malzeme ve ekipmanların çalınmasına meydan verilmemesinden sorumlu kişidir.

Makine Şefi

Şantiyede imalat ve üretimlerin yapılması amacıyla bulundurulan iş makinelerinin şantiye şefinin talimatlarına göre idaresinin ve şevkinin yapılması, makine verimlilikleri adına gereken personel temini, bakını ve onarım konularının organizasyonunda gereken çalışmaları yapan, iş makineleriyle ilgili tecrübeli kişidir.

Makine Bakım Onarım Birimi

Şantiyedeki iş makineleri arızalarının giderilmesi, iş makinelerinin düzenli bakım ve onarımlarının yapılması, makinelerin çalışma yerlerinde kontrol edilmesi, iş bitiminden sonra makinelerin bir sonraki gün için mesaiye hazırlanmaları konularından sorumlu kışıdır.

Önceki yıllardaki mühendis-mimar asgari ücretleri şu şekildeydi;

TMMOB’a bağlı odalara sahip, dolayısıyla minimum-asgari ücretin uygulanacağı meslekler:

• Bilgisayar Mühendisleri,
• Çevre Mühendisleri,
• Elektrik Mühendisleri,
• Fizik Mühendisleri,
• Gemi Makinaları İşletme Mühendisleri,
• Gemi Mühendisleri,
• Gıda Mühendisleri,
• Harita ve Kadastro Mühendisleri,
• İçmimarlar,
• İnşaat Mühendisleri,
• Jeofizik Mühendisleri,
• Jeoloji Mühendisleri,
• Kimya Mühendisleri,
• Maden Mühendisleri,
• Makina Mühendisleri,
• Metalurji ve Malzeme Mühendisleri,
• Meteoroloji Mühendisleri,
• Mimarlar,
• Orman Mühendisleri,
• Petrol Mühendisleri,
• Peyzaj Mimarları,
• Şehir Plancıları,
• Tekstil Mühendisleri,
• Ziraat Mühendisleri,

şeklindedir.

TMOBB belirlediği bu asgari ücretler için;

Odalarınca belgeli çalışmanın koşul olduğu uzmanlık alanlarında, mesleki deneyimin arandığı alanlarda, şantiye şefliği, sorumlu müdürlük, iş güvenliği uzmanlığı, yapı denetim elemanı, daimi nezaretçi, uzak yol kaptanlığı vb. hizmetlerde asgari ücret uygulanmayacağını, bu durumda olan mühendis, mimar, şehir plancılarının ücretlerinin alınan sorumluluk gereği belirlenen asgari ücretinin üzerinde olması

gerektiğini belirtmiştir.

2021 yılı inşaat mühendisi, mimar asgari ücreti-en az maaş tutarı brüt 5.750 TL’dir.

İnşaat Mühendisleri Odası’ndan online olarak alınabilen belgeler ve ücretleri şu şekildedir;

• ÜYE TANITIM ODA KAYIT BELGESİ (GENEL) (60.00 TL)
• ÜYE TANITIM ODA KAYIT BELGESİ (GENEL) (İNGİLİZCE) (60.00 TL)
• ÜYE TANITIM ODA KAYIT BELGESİ (YAPI DENETİM ÇALIŞANLARI İÇİN) (60.00 TL)
• DENETÇİ MÜHENDİS ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• MÜHENDİS KONTROL ELEMANI ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• ETÜD PROJE VE DAN. HİZM. İÇİN ANAHTAR TEKNİK PERS. ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• YAPIM HIZM. İÇİN TEKNİK PERS. ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• PROJE MÜŞAVİRLİĞİ / MÜELLİFLİĞİ İÇİN ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• RİSKLİ YAPI LİSANS BAŞVURUSU ODA KAYIT BELGESİ (GENEL) (60.00 TL)
• RİSKLİ YAPI LİSANS BAŞVURUSU ODA KAYIT BELGESİ (YAPI DENET. VE LAB ÇALIŞ. İÇİN) (60.00 TL)
• BİLİRKİŞİLİK ODA KAYIT BELGESİ (100.00 TL)
• ENERJİ KİMLİK BELGESİ KURSU ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• LPG OTOGAZ İST./DOL.TES. SOR. MD. EĞİTİMİ ODA KAYIT BELGESİ (60.00 TL)
• ŞANTİYE ŞEFLİĞİ ODA KAYIT BELGESİ (KAMU) (60.0O TL)
• YAPI DENETİMİ KURULUŞU ORTAĞI ODA KAYIT BELGESİ (100.00 TL)
• ŞANTİYE ŞEFLİĞİ ODA KAYIT BELGESİ (RUHSATLI) (60.00 TL)

Belgelerin yanında gösterilen ücretler, güncel 2020 yılı İMO belge ücretleridir.

Nisan 2020 itibarıyla geçilen bu online uygulama ile, örneğin şantiye şefliği belgesi ya da oda kayıt belgesi almak için İnşaat Mühendisleri Odası şube ya da temsilciliklerine gitmek gerekmemektedir.

İMO’dan alınan belgeler dijital imzalı bir pdf belgesi olduğu için herhangi bir şekilde çıktı alınarak her türlü resmi dairede ve işlemde kullanılabilmektedir. Dolayısıyla belgenin belediye ya da ilgili kuruma elden ulaştırılma zorunluluğu da ortadan kalkmıştır.

İMO’dan online belge alma işleminin nasıl yapıldığını şantiye şefliği belgesi üzerinden inceleyelim.

“İMO’dan Online Şantiye Şefliği Belgesi Nasıl Alınır?”

İMO sistemi üzerinden online şantiye şefliği belgesi almak oldukça kolay olmasına rağmen, bu sisteme alışık olmayan kişiler için bu işlem adımlarını resimlerle açıklamak faydalı olacaktır.

Öncelikle İMO internet sitesi ana sayfası üzerinden iligili bölüme tıklayarak (aşağıdaki görselde gösterilen alan) ya da direkt https://imop.imo.org.tr/uyelogin/index.php  adresinden sisteme giriş sayfasına ulaşılır.

Sisteme giriş yapılabilmesi için üyenin önceden oluşturulmuş olduğu bir şifresinin bulunması gerekmektedir. Bu şifre ve oda sicil numarası aracılığı ile sisteme giriş yapılır.

Daha önce şifre oluşturmamış kullanıcılar yine online olarak ve cep telefonlarına gelecek şifre ile giriş işlemlerini gerçekleştirebilmektedir. Bu işlem için istenen bilgiler aşağıdaki şekildedir;

Sisteme giriş yapıldığında aşağıda gösterildiği şekilde bir ekranla karşılaşılır. Bu ekranda sol alt bölümde gösterilen “Oda Belgeleri Başvurusu” sekmesine tıklanır.

Bu sekmeye tıklandığında aşağıdaki şekildeki ekranla karşılaşılır. Buradan yeni belge başvurusu düğmesine basılır. Ancak belge başvurusu yapılabilmesi ve alınabilmesi için başvuru tarihine kadar aidat borcunun bulunmaması varsa da ödenmesi gerekmektedir. (Zorunlu) Aksi takdirde belge alınamamaktadır.

Sayfa başında ücretlerle verilen belge türleri içerisinden istenen belge, ilgili sekmeden seçilir.

Örneğin inşaat ruhsatı için belediyelere verilecek şantiye şefliği oda kayıt belgesi (ruhsatlı) seçilip sonraki adıma devam edilir. Bu sekme seçildiğinde sistem ilgili işlem için uyulması gereken hususlar hakkında bilgi vermektedir. Aynı belge için örneğin;

• 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında denetçi, kontrol elemanı, firma ortağı olarak çalışanlardan bu mesleki faaliyetlerini sonlandırdığına dair belge istenir.
• Islak imzalı şantiye şefliği hizmet sözleşmesi istenir.
• Şantiye şefi, belge talep edilen iş dahil aynı anda 5 ayrı yapım işini (ruhsatlı/YİBF) üstlenebilir.
• Şantiye şefi, ikamet ettiği il sınırları içerisinde şantiye şefliği görevi üstlenebilir. İkamet ettiği ilin bağlı olduğu Şube/Temsilcilik üyesi olması aranır.

şeklinde bir uyarı görüntülenir.

2. Adımda belge bilgileri girilecek ve dosya yüklenecektir. Sayfanın doldurulma şekli örnek olarak aşağıdaki resimde gösterilmektedir. (Resme tıklayarak büyütebilirsiniz.)

2. aşamada girilen bilgiler doğrultusunda sistem otomatik olarak müteahhit ve şantiye şefinin imzalamasına hazır bir şantiye şefliği sözleşmesi hazırlamaktadır. Bilgileri kaydettikten sonra bu belge indirilip, şantiye şefi ve müteahhit tarafından imzalanıp tekrar sisteme yüklenecektir. Sistemin hazırladığı dosya uzantısız bir şekilde yüklendiğinden, dosya isminin sonuna “.pdf” uzantısı eklendikten sonra, pdf olarak görütülenebilmekte ve çıktı alınabilmektedir.

Sistemin hazırladığı dosya yerine şantiye şefliği hizmet sözleşmesini kendiniz de doldurup sisteme yükleyebilirsiniz. (Şantiye şefliği hizmet sözleşmesine buradan ulaşabilirsiniz.) Zira sistem “ü” gibi bazı Türkçe karakterlerle sorun yaşamakta ve bu harf yerine kutucuk görüntülemektedir. Dolayısıyla sistemden indirilen sözleşmeyi çıktı almadan incelemek faydalı olacaktır.

İmzalanan bu evrak tarandıktan ya da fotoğrafı çekildikten sonra aşağıda gösterildiği alandan sisteme yüklenir.

Sonraki adımda banka kartı ya da kredi kartı ile ödeme gerçekleştirilip belge şube onayına gönderilir.

Mesai saatleri içerisinde istenen belge (genellikle) birkaç saat içerisinde şube görevlisi tarafından onaylanıp sistemden indirilebilir hale getirilir.

Onaylandıktan sonra belge ve ödeme makbuzu aşağıdaki şekilde görülen butonlar aracılığı ile bilgisayara yüklenebilir.

Sistemden online olarak alınan örnek şantiye şefliği belgesi aşağıda görülmektedir.

Şantiye şefinin üstlendiği görevi ve sorumlulukları ile işverenin sorumluluklarını imza altına aldıkları bu sözleşme yapı ruhsatı aşamasında da belediye ya da meslek odası gibi ilgili kuruluşlar tarafından da talep edilmektedir.

İnşaat mühendisleri, mimarlar ya da ilgili diğer mühendisler ile yapı müteahhitleri arasında imzalanacak 2 farklı boş şantiye şefliği sözleşmesine PDF ve WORD formatlarında sayfa sonundaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Sözleşmeyi doldururken rehber ve örnek olması açısından aşağıda doldurulmuş örnek şantiye şefliği sözleşmesini inceleyebilirsiniz. (Görsele tıklayarak büyütebilirsiniz.)

İki farklı sözleşme alternatifi ile ayrı ayrı PDF-WORD formatlarında sözleşmeler;

Şantiye Şefliği Sözleşmesi İnşaat Mühendisi, Mimar için

Şantiye Şefliği Hizmet Sözleşmesi – 1 (PDF)

Şantiye Şefliği Hizmet Sözleşmesi – 1 (Word)

Şantiye Şefliği Hizmet Sözleşmesi – 2 (PDF)

Şantiye Şefliği Hizmet Sözleşmesi – 2 (Word)

Sözleşmenin yanında ilgili idarelere verilmek üzere şantiye şefliği taahhütnamesi de hazırlanmaktadır. bu taahhütnameye aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:

Şantiye Şefliği Taahhütnamesi

İnşaat Mühendisleri Odası ya da Mimarlar Odası’ndan Şantiye Şefliği Oda Kayıt Belgesi alırken de bu hizmet sözleşmesi kullanılmaktadır. Online olarak oda kayıt belgesi düzenlenirken meslek odası sistemine girilen bilgiler doğrultusunda sistem şantiye şefliği sözleşmesini otomatik olarak doldurup imzaya hazır çıktı alınacak şekilde de verebilmektedir. Fakat sistemde yaşanan karakter uyumsuzlukları ve sözleşmenin sisteme giriş yapılmadan önce hazırlanması gerekliliği gibi nedenlerle yukarıda verilen sözleşmeler hazırlanıp sisteme yüklenebilmektedir. (İMO’dan Online Belge Nasıl Alınır? Şantiye Şefliği-Oda Kayıt Belgesi vd.)

Örneğin günümüz yönetmelikleriyle statik analizin elle yapılmasının mümkün olmayacağı gibi 200 küsür iş kalemini içeren bir süreci bilgisayarsız yürütmek bir inşaat mühendisi ya da mimar için imkansıza yakındır.

İnşaat mühendisi olmayan fakat bu mesleği seçmeyi düşünen mühendis adayları için inşaat mühendisliği ve alanları ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz…

Konumuz direkt bilgisayar programları olduğu için temel bilgisayar, donanım ve işletim sistemleri ile ilgili konulara girmiyoruz. Fakat bu konularda ihtiyaçların karşılanabileceği ve karşılaşılan problemleri çözebilecek kadar bir hakimiyet gerekliliği tabii ki tartışılmazdır.

Genel iş hayatı için gerekli olan programlardan, daha spesifik alanlara doğru inşaat mühendislerinin bilmesi gereken programları inceleye başlayalım.

1.Genel İş Hayatı için Bilinmesi Gereken Programlar ve Temel Bilgiler

Günümüzde internetin neredeyse elimiz ayağımız durumuna gelmesi, internet ortamında arananların bulunması, arama motoru kullanım teknikleri ve güvenlik konularında bazı çalışmalar yapılmasını gerektirmektedir. Bilgisayar programlarına geçmeden önce bu konulara da bir göz atılmasını tavsiye ederiz.

Google’da arama nasıl yapılır?

Web aramalarını hassaslaştırma

İnternet güvenliği

Genel iş hayatı için gerekli olan programlara bakmaya başlayalım.

1.1.Office Programları

Office programları neredeyse her bilgisayarda bulunan ya da kolayca edinilebilen ve iş hayatında kişilerin iş yükünü oldukça hafifleten programlardır. Microsoft için Office Programları;

• Word,
• Excel,
• PowerPoint,
• Outlook,
• OneDrive,
• OneNote,
• SharePoint,
• Microsoft Teams

şeklindedir. Fakat bu programlardan öne çıkan ve öncelikli olanları, Word, Excel, PowerPoint ve Outlook programlarıdır. Word, PowerPoint, Outlook programlarının oldukça kolay olması ve ciddi bir ön çalışma gerektirmemesi, özellikle mühendislik-teknikerlik seviyesinde teknik kişilerin kullanımında bir problem yaratmayacaktır. Fakat burada Excel programının özellikle mühendislikte çok işe yarayan ve sıkça kullanılan bir program olduğunun altını çizmek gerekir. Basit tablolama ve grafik işlemlerinden, karmaşık problemlerin çözümüne, hatta analiz yapmaya kadar Excel bir mühendis ya da teknik personele çok fazla alanda yardım edecektir. Örneğin Excel’de hazırlanmış statik proje bedeli hesaplama programını buradan inceleyebilirsiniz.

Temel Excel kullanımından, makro uygulamalarına kadar öğrenilen her seviye iş ve mühendislik hayatında fark yaratacak ve işlerinizi kolaylaştıracaktır.

Excel VBA(Makro) Eğitim Seti

İleri düzey Excel eğitimi

Photoshop, Illustrator, Pixlr gibi temel fotoğraf, evrak, yazı, uyarı yazısı vb. düzenlemelerin pratik bir şekilde yapılmasına olanak veren bu programların özellikleri saydıkça bitmemektedir. En azından temel seviyede düzenlemeleri yapabiliyor olmak işinizi kolaylaştıracaktır. Canva gibi internet tarayıcısı üzerinden kullanılabilen daha kısıtlı fakat işe yarar uygulamalar da mevcuttur.

1.3. Muhasebe Programları

Para yönetimi konusunda kimi zaman Excel gibi elektronik tablolar kullanılsa da daha karmaşık ve detaylı muhasebe yönetimlerinde, bu hizmetler için üretilmiş ETA, LOGO gibi programların kullanımı söz konusu olmaktadır. Zorunlu olmamakla beraber, en azından fikir sahibi olmak yararlı olacaktır.

2.İnşaat Mühendislerinin Bilmesi – Öğrenmesi Gereken Çizim Programları

Mühendisliğin temel konularından olan teknik çizim ve modelleme için ortaya çıkarılmış birçok program vardır. 2 boyutlu, 3 boyutlu ya da ikisine de elverişli bu programlardan en çok bilinen ve inşaat mühendisleri için gerekli programları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.

2.1. 2D-2 Boyutlu Teknik Çizim Programları

İnşaat mühendisleri ilgilendiren 2 boyutlu çizim programlarının başında tabii ki AutoCAD gelmektedir. Günümüzde AutoCAD kullanabilmek artık bir ekstra özellik olarak değil, kullanamamak bir eksiklik olarak görülmektedir.

AutoCAD ile ilgili bir çok ortamda kaynak ve eğitim dökümanları bulabilirsiniz.

Bu konuda eğitim almayı düşünürseniz şuraya bir göz atabilirsiniz: AutoCad Eğitimi

AutoCAD-ArchiCAD-İdeCAD gibi programların sonundaki “CAD” kısaltması, Bilgisayar Destekli Tasarım (Computer Aided Design) anlamına gelmektedir.

Diğer 2 boyutlu çizim programları arasında çoğu zaman veri alış verişi mümkün olmaktadır. Ayrıca çizimlerden, modelleme ve analiz programlarına aktarım yapabilme sayesinde, bu çizim programları analiz ve modelleme aşamasında tasarımcıya büyük bir hız kazandırmaktadır.

İnşaat mühendisleri için 2 boyutlu teknik çizim programları;

• AutoCAD
• ArchiCAD
• NetCAD
• İdeCAD
• FreeCAD
• QCAD
• LibreCAD

şeklinde sıralanabilir.

Autocad ve benzeri programlar kullandıkça insanın elinin alıştığı ve eli alıştıkça hızlandığı ve daha pratikleştiği programlardır.

2.2. 3D-3 Boyutlu Çizim Programları

Her ne kadar 3 boyutlu tasarım ve görselleştirme inşaat mühendislerinin temel konularından biri olarak görülmese de, gerek ANSYS ya da ABAQUS gibi programların parametrik 3 boyutlu modellemeler ile analiz yapması gerekse de BIM (Yapı bilgi modelleme) konusunun yaygınlaşması ile inşaat sektöründeki her teknik kişinin temel seviyede 3 boyutlu tasarım konusuna hakim olması gerekmektedir.

İnşaat mühendisleri için 3 boyutlu tasarım programları;

• AutoCAD3D
• 3ds Max
• Revit Structure
• Rhino3D
• SketchUp
• FreeCAD
• LibreCAD
• CATIA
• SOLIDWORKS
• Blender
• ANSYS SpaceClaim
• Fusion 360°
• OpenSCAD
• Civil3D

şeklinde sıralanabilir.

2.3.İnşaat Mühendisleri için BIM Yazılımları

Günümüzde artık özellikle tasarım ve analiz konusunda çalışan inşaat mühendisleri BIM konusuna alışmalı ve bu konuda kendilerini geliştirmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla bu konuya geniş çaplı bir şekilde değinmek gerekmektedir. BIM konusu hakkında bilgi almak için bu konudaki detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

2.4.İnşaat Tasarımında Sanal Gerçeklik Uygulamaları ve Programları

Sanal gerçeklik uygulamaları inşaat alanında henü yeni gelişmekte olan bir konudur. Dolayısı ile inşaat mühendisliği mesleğine yeni başlayanlar için alternatif bir yol olarak değerlendirilebilir. Sanal gerçeklik programları ve uygulamaları ile ilgili de ayrı bir yazımız bulunmaktadır. (İnşaat Tasarımında Sanal Gerçeklik Uygulamaları ve Programları)

3.İnşaat Mühendislerinin Öğrenmesi Gereken Yapısal Analiz Programları

İnşaat mühendisliğinde yapısal analiz ve tasarım konusunda çalışmayı ve bu konuda kendisini geliştirmeyi isteyen mühendislerin öğrenebileceği ve öğrenmesi gereken çok sayıda program bulunmaktadır. Bu programların en azından 2-3 tanesinde ileri derecede bilgi sahibi olunması gerekmektedir. Sadece bir analiz programı ile analiz ve tasarım gerçekleştirmek doğru olmayacaktır. Farklı konularda birbirlerine üstünlükleri olan programlardan, çalışma alanı ile doğrudan ilgili programlara yoğunlaşılmalıdır. İnşaat mühendisliği ile ilgili analiz programlarını şu şekilde sıralayabiliriz; (Korkmayın hepsi demiyoruz:) )

• SAP2000
• ETABS
• STA4CAD
• İDECAD
• StatiCAD Yığma
• Probina-Prota Structure
• Tekla Structure- X Steel
• XTRACT
• ANSYS
• ABAQUS
• SolidWorks
• CATIA
• MicroStation
• Csi Safe
• CSI Bridge
• Perform3D
• STAAD pro
• Robot Structural
• Femtools
• OpenSees
• RISA
• GeoPro
• Plaxis

Yukarıdaki örnekler genel olarak bilinen programlardır. Bunlara daha onlarcası da eklenebilir.

Kuşkusuz inşaat mühendislerinin öğrenmesi gereken programlarda analiz konusunda en önemlisi SAP2000 programıdır. Yapısal analizde en sık kullanılan ve oldukça faydalı bir program olan SAP2000 ile ilgili sistemli bir eğitim faydalı olacaktır.  Bu noktada buradan ulaşabileceğiniz SAP2000 eğitimini incelemenizi tavsiye ederiz. 

Yukarıda da değinildiği gibi bu programlardan çalışma alanı ile ilgili olanlar, üstün oldukları konulara göre değerlendirilip öğrenilmelidir. Örneğin SAP 2000 programı her ne kadar çok başarılı bir program olsa da çizim özelliği bulunmaması nedeniyle tasarım seviyesinde farklı programlarla birlikte çalışmak gerekliliği ortaya çıkar. STA4CAD, İDECAD, PROTA gibi programlar ile hem analiz hem çizim yapılabilirken, kimi karmaşık geometriler ve problemlerde ise problemler yaşanabilmektedir. Yine örneğin bazı programlar temel tasarımında yetersiz kalırken CSI Safe bu konu için ortaya çıkarılmış bir programdır. Farklı geometrilerde sonlu elemanlar analizi için ise ANSYS, ABAQUS gibi programlara ihtiyaç duyulur. (ANSYS gibi kapsamlı ve zor bir programı öğrenmek için buradaki eğitimi inceleyebilirsiniz.)  Zemin mekaniği alanında ise Plaxis, GeoPro gibi programlar tercih edilir. Dolayısı ile bu kadar farklı program ve konu içerisinden doğru programları seçmek son derece önemlidir. (Plaxis ile Geoteknik tasarım) Ama şantiyede veya çalışma alanlarında karşılaşılacak ufak tefek statik problemlerle baş edebilmek için proje konusunda çalışılmayacak dahi olunsa bunlardan herhangi birini temel seviyede kullanmak gerekir.

3.1.Sta4CAD mi? İDECAD mi? Probina mı?

Ülkemizde yaygın olarak kullanılan STA4CAD, İDECAD, Probina programlarından hangisinin tercih edileceği konusunda sık sık sorularla karşılaşılmaktadır. Bu konuda çeşitli denemeler ve araştırmalar yapılmış ve aralarında önemli farklar olmadığı bir çok noktada belirtilmiştir. Her inşaat mühendisinin her problemi çözmesi, projeyi tasarlaması mümkün olmadığından gerek diğer meslektaşları ile gerekse de üniversite hocaları ile takılınan noktalarda yardımlaşmalar söz konusu olmaktadır. Dolayısı Sta4CAD mi? İDECAD mi? Probina mı? Hangisi daha iyi? gibi bir soru yerine, çalıştığım konuda ve bölgede hangi program daha çok kullanılıyor, hangi noktada kimden yardım alabilirim gibi bir soru sormak daha faydalı olacaktır.

4.Proje-Portföy Yönetim Programları

Yapı işletmesi alanında çalışan ya da çalışmayı düşünen inşaat mühendisi ve diğer teknik personeller için çeşitli planlama, proje-portföy yönetim programları bulunmaktadır. Her ne kadar bu alan ülkemizde çok yaygın durumda olmasa da özellikle yurt dışında çok fazla iş imkanı bulunması ve bu konuda uzmanlaşmış kişilerin fazla olmaması, bu konu ve dolayısı ile bu konu ile ilgili programlar değerlendirilmesi gereken bir fırsat olabilir.

İnşaat mühendislerini ilgilendiren programları planlama konusu dahilinde şu şekilde sıralayabiliriz;

• Oracle Primavera
• MS Project-Microsoft Project
• ProWorkFlow
• ProCore
• Clarizen
• Workfront
• Genius Project

Bu alanda ülkemizde en çok kullanılan ve tercih edilen programlar ise Oracle Primavera ve MS Project’tir.

5.Hakediş ve İhale Programları

Özellikle kamu kurum ve kuruluşlarının gerçekleştirdiği ihalelerin ve bu işlerin hakedişlerinin hazırlanması için geliştirilmiş oldukça kapsamlı ihale ve hakediş programları bulunmaktadır. Bu konuda ülkemizde en çok bilinen ve kullanılan iki adet program bulunmaktadır;

• OSKA
• AMP

Keşif metraj ve hakediş işleri için kullanılan bu Türk yapımı programlar hem kullanması ve öğrenmesi kolay hemde büyük yükü inşaat mühendisinin üzerinden alacak programlardır. Özellikle kamu işleri ile ilgili çalışacak mühendisler için kaçınılmazdır.

6.Sayısal Hesaplama ve Programlama

Her mühendisin özellikle inşaat mühendisinin öğrenmesi gereken programların başında gelen diğer bir tür bilgisayar programı da sayısal hesaplama programlarıdır. Örneğin en çok kullanılan sayısal hesaplama programları;

• Matlab
• GNU Octave

Matlab hakkında uzun uzun konuşmaya gerek yoktur. Matlab ile neredeyse her türlü matematiksel hesap, yürütme işlemleri, programlar arası data transferlerleri, optimizasyon gibi işlemler gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca tüm bu işlemleri son derece hızlı bir şekilde gerçekleştirmesi, her türlü problemde büyük bir zaman tasarrufu sağlamaktadır.

Matlab’ın bütün özelliklerine hakim olmak ve kullanabilmek neredeyse imkansızdır. Fakat neredeyse her meslek dalına yardımcı bu programı yine inşaat mühendislerini ilgilendiren boyutta kullanabilmek gerekir.

GNU Octave ise Matlab’ın ücretsiz bir alternatifidir.

Sizin de önereceğiniz ya da bahsetmek istediğiniz “İnşaat Mühendislerinin Bilmesi Gereken Bilgisayar Programları” varsa, aşağıdaki yorum kısmını kullanarak bu yazıyı okuyan ilgililere yardımcı olabilirsiniz.

Mühendis, mimar ve şehir plancıları için Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği bilindiği üzere her sene asgari bir maaş tutarı belirlemektedir.

(2021 Yılı Mühendis Mimar Asgari Maaşı 5.750 TL olarak açıklandı. Detaylara buradan ulaşabilirsiniz)

“2020 Mühendis Asgari Maaşı Ne Kadardır?”

“2020 Mimar Asgari Maaşı Ne Kadardır?”

“Asgari Mühendis, Mimar Maaşı Ne Kadardır?”

“İnşaat mühendisi, Mimar en az maaşı 2020”

2020 yılı için TMMOB Yönetim Kurulu tarafından alınan karar uyarınca Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları Asgari Ücreti  5000 TL olarak belirlendi.

6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Kanunu hükümlerine dayanarak, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları Asgari Ücreti tespit edilmektedir. (Brüt maaş=kesinti yapılmamış, kesintisiz toplam tutardır.)

TMMOB Yönetim Kurulu’nun 22 Kasım 2019 tarihli toplantısında “Ücretli çalışan mühendis, mimar ve şehir plancıları için 2020 yılı ilk işe giriş bildirgesinde baz alınacak asgari brüt ücretin 5000 TL olarak belirlenmesine; Odalarınca belgeli çalışmanın koşul olduğu uzmanlık alanlarında, mesleki deneyimin arandığı alanlarda, şantiye şefliği, sorumlu müdürlük, iş güvenliği uzmanlığı, yapı denetim elemanı, daimi nezaretçi, uzak yol kaptanlığı vb. hizmetlerde asgari ücret uygulanmayacağını, bu durumda olan mühendis, mimar, şehir plancılarının ücretlerinin alınan sorumluluk gereği belirlenen asgari ücretinin üzerinde olmasına” karar verildi

Geçen Yıl “Mühendis-Mimar Asgari Ücreti Ne kadardı?”

2018 yılında bu tutar 3750 TL iken bu tutar 2019 yılında 4500TL olarak açıklanmıştı, 2020 yılı için açıklanan tutar olan 5000 TL ile yaklaşık %11’lik bir artış yapılmış oldu.

Mühendis ve mimarların asgari mühendis-mimar maaşının altında çalışmaması, meslektaşlarını bu konularda bilgilendirmesi ve uyarması meslekleri adına gerçekleştirecekleri önemli görevdir.

Aşağıda Şantiyede Çalışan İnşaat Mühendisi ve Mimarları Demotive Eden Faktörler sıralanmıştır;

• Zayıf örgütsel kültür, kötü çalışma koşulları ve ulaşım problemleri
• Çalışanlar arası etik değerlere önem verilmemesi ve aşırı iş yükü
• Ödemelerdeki adaletsizlik ve yetersizlik
• Yöneticilerin olumsuz tavırları ve proje kaynaklı stres
• Organizasyondaki iş tanımı ve sorumluluk eksikliği
• Zayıf iş ilişkileri ve yönetimsel organizasyon eksikliği
• Organizasyon ve yönetici arasındaki sinerji eksikliği ve müşteri faktörü
• Dengeli olmayan iş yükü ve farklı özelliklerdeki ekip üyeleri
• Ulaşım ve seyahat problemleri
• Cinsiyet ayrımı ve çalışma arkadaşları arasındaki dinamizm eksikliği
• Proje paydaşlarının olumsuz davranışları ve kültürel farklılıklar
• Firmadaki sosyal uğraş yetersizliği ve aşırı rekabet
• Tasarım kararlarında önceliklerin müşteri ihtiyaçlarından sapması
• Kariyer gelişimi imkânlarının yetersizliği ve zayıf örgütsel kültür
• Proje kaynaklı stres ve müşteri faktörü
• Yönetici ve çalışma ekibi arasındaki yönetimsel organizasyon eksikliği
• Çalışma ekibi arasındaki yönetimsel organizasyon eksikliği
• Ödemelerdeki adaletsizlik ve sosyal güvenlik eksikliği
• Ulaşım ve seyahat problemleri ve yasal mevzuat kısıtlamaları
• Kötü çalışma koşulları ve aidiyet hissi eksikliği
• Aşırı iş yükü ve örgütsel adaletsizlik
• Farklı özelliklerdeki ekip üyeleri

Kaynak:İnş.Müh. Fatma ARSLAN-TÜRK İNŞAAT SEKTÖRÜNDE ÇALIŞAN MİMAR VE İNŞAAT MÜHENDİSLERİNİ DEMOTİVE EDEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Özel Sektörde Çalışan İnşaat Mühendislerinin Sorunları

İnşaat mühendislerine ödenen maaşlar, ülkelerin genel ekonomik yapısı, inşaat sektörünün büyüklüğü, mühendis yoğunluğu gibi bir çok değişkene bağlı olsa da, bazı ülkeler arasında her halukarda bu konuda uçurumların var olduğu inkar edilemez.

İnşaat mühendislerine en çok maaş ödeyen ülkelerin, dolar bazında yıllık ve aylık ortalamaları hakkında bir çalışma yapılmış. Buna göre inşaat mühendislerine en yüksek maaş ödeyen 12 ülke şu şekilde;

(Kolaylık olsun diye aylık bazda ve TL bazında da miktarları verelim ve düz hesap olması açısından “1 dolar=5 tl” diyelim)

İnşaaat Mühendisine En Yüksek Maaş Ödeyen Ülkeler Sıralaması

12- Katar’da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $39.360-196.800 TL

Aylık ortalama $3.280-16.400 TL

11-İspanya‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $40,103-200.515 TL

Aylık ortalama $3.342-16.710 TL

10-Hollanda‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $40,612-203.060 TL

Aylık ortalama $3.384-16.920 TL

9-Birleşik Krallık‘ta İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $40,692-203.460 TL

Aylık ortalama $3.391-16.955 TL

8-Fransa‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $42,217-211.085 TL

Aylık ortalama $3.518-17.590 TL

7-Almanya‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $44,803-224.015 TL

Aylık ortalama $3.734-18.670 TL

6-Kanada‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $47,262-236.310 TL

Aylık ortalama $3.939-19.695 TL

5-Avustralya‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $54,155-270.775 TL

Aylık ortalama $4.513-22.565 TL

4-Amerika‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $62,019-310.095 TL

Aylık ortalama $5.168-25.840 TL

3-Norveç‘te İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $67,154-335.770 TL

Aylık ortalama $ 5.596-27.980 TL

2-Danimarka‘da İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $71,565-357.825 TL

Aylık ortalama $5.963-29.815 TL

1-İsviçre‘de İnşaat Mühendisi Maaşı

Yıllık ortalama $77,438-387.190 TL

Aylık ortalama $6.453-32.265 TL

Kaynak: http://engineeringfeed.com/12-highest-paying-countries-for-civil-engineers
https://www.engineering-society.com/2018/03/12-highest-paying-countries-for-civil.html

TBDY-2018’de Tasarım Gözetimi ve Kontrolü Zorunlu Tutulan Konular

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinin;

(a) Bölüm 2 kapsamında 2.4.1’de belirtilen “Sahaya Özel Deprem Tehlikesi Analizleri”
(b) Bölüm 2 kapsamında 2.5’e göre “Zaman Tanım Alanında Deprem Yer Hareketlerinin Tanımlanması”
(c) Bölüm 2 ve Bölüm 16 kapsamında 2.4.2 ve 16.5’e göre “Sahaya Özel Zemin Davranışı Analizleri”
(d) Bölüm 5 kapsamında 5.6.6’ya göre “Çok Modlu İtme Yöntemleri” ve 5.7’ye göre “Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Hesap Yöntemi İle Deprem Hesabı”
(e) Bölüm 13’e göre “Yüksek Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Deprem Hesabı ve Tasarımı”
(f) Bölüm 14’e göre “Yalıtımlı Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Deprem Hesabı ve Tasarımı”
(g) Bölüm 16 kapsamında 16.10’a göre “Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Yapı-Kazık-Zemin Etkileşimi Hesapları”

Tasarım Gözetmenliği Belgesi Uzmanlık Alanları

Not: TGUA-4 alanında uzman olanlar TGUA-3 alanında da uzman sayılırlar.

TGUA-4 ve TGUA-5 uzmanlık alanlarında tasarım gözetmenlerinin aynı anda hizmet verebilecekleri iş sayısı beşi, toplam inşaat alanı 360.000 m2’yi geçemez. Tek bir iş üstlenilmesi halinde üst sınır uygulanmaz.

11 Ocak 2019 tarihli 30652 sayılı Resmi Gazete’de “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak Tasarım Gözetimi ve Kontrolü Hizmetlerine Dair Tebliğ” yayımlanmıştır. Buna göre;

• Esaslar kapsamında tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti; Bakanlıktan aldığı tasarım gözetmenliği belgesi ile çalışan ve münhasıran akademik eğitim, proje tasarımı veya proje danışmanlığı işi ile uğraşan inşaat mühendislerince gerçekleştirilir.
• Esaslarda belirtilen işlerde yapı sahibi tarafından tasarım gözetmenlerinden tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti alınması ve ilgili gözetmen raporlarının ve tutanakların bir nüshasının yapı ruhsatı başvurusunda statik projelerle birlikte İdaresine verilmesi zorunludur.
• Statik proje müellifleri, tasarımını üstlendikleri projelerde Esaslar kapsamında tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti alınmadan proje işini sürdüremezler. Yapı ruhsatı başvurusu sırasında veya herhangi bir şekilde aksine davrandığı tespit edilenler, haklarında 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun ilgili maddeleri uyarınca işlem yapılmak üzere İdaresince İnşaat Mühendisleri Odasına bildirilir.
• Tasarım gözetmenleri, projelerin kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik, standart, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle Esaslarda tanımlanmış tasarım performans seviyeleri için kabul edilen hasarların ötesinde ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, yürüttüğü hizmet dâhilinde kusuru oranında sorumludur. Ancak tasarım gözetmeni, yazılı ihtarına rağmen yapı sahibi ve/veya proje müellifi tarafından uyulmayan konulardan dolayı sorumlu değildir.
• Tasarım gözetimi ve denetimi süreçlerinde yapılan iş ve işlemler yapı denetim uygulamalarına engel teşkil etmez.
• Kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Tebliğ kapsamında yapılacak uygulamalarda hizmetin temini, sözleşme yapılması, hizmet bedeli gibi konularda kamu ihale mevzuatı hükümleri saklıdır.

 Tasarım Gözetmeni ve Kontrolü Kimler Olabilir?

(1) Tasarım gözetimi ve kontrolü faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.

b) Daha önce kendi isteği dışında tasarım gözetmenliği sicilinden çıkarılmamış olmak.

c) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten sürekli olarak yasaklanmamış olmak.

ç) Tasarım gözetmeninin gerçek kişi olarak kendi adına olan iş deneyim belgesi ya da diplomasını sunarak başvurmuş olduğu veya ortağı olduğu tüzel kişiliğin söz konusu belgeleri kullanarak başvurmuş olduğu ihalelerden dolayı herhangi bir nedenle yasaklama almamış olmak.

(2) Daha önce yaptığı başvurusu mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe tasarım gözetmenliği yapmak için yeniden başvuruda bulunamazlar.

(3) Tasarım gözetmenliği belgesi aşağıdaki şartları haiz olup bunları belgelendiren inşaat mühendislerine verilir:

a) Mesleğinde fiilen en az beş yıldan beri çalışıyor olmak.

b) Tasarım gözetmenliği uzmanlık alanlarına göre Ek-2’de belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.

(4) Mesleki deneyim ve çalışma süreleri, çalışılan kuruluşlardan alınan ve çalışma alanı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca onaylanan belge ile belgelendirilir. Ayrıca, özel kuruluşlarda yapılan çalışmaları teyit etmek üzere ilgili Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan belgeler ibraz edilir.

Tasarım Gözetmeni ve Kontrolü Yeterlilik Koşulları

Tasarım gözetmenliği belgesi alabilmek için adayın, aşağıdaki yeterlilik kriterlerinee göre Komisyon üyelerince yapılacak değerlendirme sonrası “en az altmış (60) puan” alması gerekir.

Notlar:

1. 1 numaralı göstergeden alman toplam 20 puandan fazlası göz önüne alınmaz.
2. 2 numaralı göstergeden alman toplam 20 puandan fazlası göz önüne alınmaz.
3. 3 numaralı göstergeden alman toplam 30 puandan fazlası göz önüne alınmaz. Bu göstergeden en az 16 puan alınması zorunludur.
4. 4 numaralı göstergeden alınan toplam 30 puandan fazlası göz önüne alınmaz.

TBDY 2018 Sahaya Özel Araştırma ve Değerlendirme Gerektiren Zeminler

Jeoloji Mühendisleri Odası 1 Ocak 2019 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hakkında itirazlarını, Cumhurbaşkanlığı Yerel Yönetim Politikaları Kurulu Başkanlığı, İçişleri Bakanı, Çevre ve Şehircilik Bakanı ve AFAD Başkanlığına iletti. Ayrıca tüm üyelerinden, ilgili makamlara detaylı bir şekilde anlatılan bildiri eklerini iletmesini ve her ortamda halkı ve beraber çalıştıkları diğer teknik personelleri uyarmasını istedi.

Jeoloji Mühendisleri Odası’nın, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hakkında uyarıda bulunduğu yazısı şu şekildedir.

Bu yazı ve bu yazıda belirtilen hususların teknik analiz ve açıklamaların PDF formatına sayfanın sonundaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

Konu: Türkiye Bina deprem Yönetmeliği
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI (AFAD Başkanlığı’na)

Bilindiği üzere, yeni “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği “ 18 Mart 2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmış, 01.01.2019 tarihinde de yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Söz konusu yönetmeliğe ilişkin görüşlerimiz çeşitli defalar AFAD Başkanlığını hem şifahi hem de yazılı olarak bildirilmiştir.

Gerek Odamızın söz konusu yönetmelik için oluşturduğu çalışma gurubu, gerekse çok sayıdaki akademisyen meslektaşlarımızdan gelen görüşler çerçevesinde özellikle söz konusu yönetmeliğin “16. Bölümünde Taşıma Gücü Hesaplarına” ilişkin hazırlanan değerlendirme görüşü yazımız ekinde gönderilmektedir.

Söz konusu değerlendirme görüş yazımızda da görüleceği üzere;

1- Ülkemizde, günümüze kadar uygulanan geleneksel taşıma gücü analizlerinde 2-4 arasında değişen, genellikle 3 alınan bir güvenlik katsayısı kullanılmaktadır. Bu yöntemde hesaplanan maksimum taşıma gücü genellikle 3 alınan bir güvenlik katsayısına bölünerek emniyetli taşıma gücü elde edilir ve yapıdan zemine aktarılan gerilmelerin emniyetli taşıma gücünden küçük ve/veya eşit kalması sağlanırdı. Türkiye Deprem Yönetmeliği’ne göre ise yapıdan aktarılan gerilmeler bir katsayı ile çarpılarak arttırılmaz ise güvenlik katsayısının 1.4 mertebesinde kalacağı anlaşılmaktadır. Bu durum güvensiz tasarım yapılmasına, hatta deprem durumunda göçmelere bile neden olabilecektir.

2- “Türkiye Deprem Yönetmeliği’”nde taşıma gücü hesaplan için sadece tek bir yöntemin (genel taşıma gücü bağıntısı) kullanılmasını zorunlu hale getirilmiştir Söz konusu genel taşıma gücü bağıntısı toprak zeminler için kesme dayanımı parametreleri kullanılarak hesaplanabilmektedir. Kesme dayanımının doğrudan laboratuvar deneyleriyle belirlenmesinin veya SPT gibi arazi deneylerinden kestirilmesinin mümkün olmadığı zayıf kava birimlerde (örselenmemiş örnek alınamayan ve kohezyonlu – kohezyonsuz zemin gibi davranmayan yani hem kohezyon hem de sürtünme direncine sahip birimlerde! genel tasıma gücü bağıntısı nasıl kullanılacağı bilinmemektedir

3- Kaya kütleleri için yönetmelikte “taşıma ve oturma analizi” için yaklaşım sunulmamaktadır. Ülkemizdeki bina ve bina türü yapıların %60-70’nin kaya türü zeminler üzerine oturduğu düşünüldüğünde, bu durum büyük bir eksiklik olarak görülmektedir. Ayrıca literatürde, kaya kütleleri için kabul görmüş hesap yöntemleri bulunmaktadır (örn. Hoek ve Brown yenilme kriterini, kaya kütle sınıflandırma sistemlerim kullanan yöntemler).

Sonuç olarak; gerek Ulusal Deprem Stratejisi Eylem Planı, gerekse AB ile uyum çerçevesinde Avrupa Birliğinin Yapı Kodlan dikkate alındığında (Euroeode 7), Jeoteknik tasarım aşamasında tek bir yöntemin kullanılmasını zorlamamakta, jeoteknik tasarımın genel olarak analitik model, yarı ampirik model ve sayısal modeller ile yapılabileceğini belirtmekte ve çeşitli yöntemleri “örnek” olarak vermektedir. Özellikle Presiyometre deneyi sonuçlarından taşıma gücü hesaplaması yan ampirik yöntem olarak verilmekte ve aynca kaya kütleleri için taşıma gücü hesap yöntemi sunulmaktadır. Benzer bir durum şev stabilitesi hesaplama yöntemlerinde de görülmektedir. Türkiye Deprem Yönetmeliği’nde verilen şev stabilitesi hesap yöntemi, toprak zeminler için uygundur. Ancak stabilitesi süreksizlikler (fay, tabaka düzlemi, foliasyon vb.) tarafından kontrol edilen kaya kütlelerinde Türkiye Deprem Yönetmeliği’nde verilen şev stabilitesi hesap yöntemi kullanılması mümkün değildir.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinde toprak ve kaya zeminler üzerine oturan binaların taşıma gücü ve oturma analizlerine ilişkin bazı eksik ve/veya yanlışlıklar belirlenmiş olup, buna ilişkin değerlendirmelerimizi içeren görüşlerimiz yazımız ekinde gönderilmektedir. Bina ve bina türü yapılarda güvensiz tasarımlara neden olabilecek ve olası bir depremde zeminden kaynaklı hasar ve deformasyonlara neden olabilecek eksikliklerin bir an önce giderilmesini ve sonucunda Odamıza bilgi verilmesini arz ederiz.

          Bazı Bakan ve Kurumlara yazılan yazı (PDF)

        Bina Deprem Yönetmeliği Taşıma Gücü Hesaplamalarında Yanlış ve/veya Eksik Olan Hususlara İlişkin Değerlendirme Görüşü (PDF)

Statik proje hazırlamak için sadece inşaat mühendisliği bölümünden mezun olup inşaat mühendisliği ünvanını almak yeterli değildir.

Bilindiği gibi yasal olarak inşaat mühendisi yetkisini kullanabilmek için İnşaat Mühendisleri Odası’na kayıt olmak gerekmektedir. (Bu konu ile ilgili detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.)

Fakat “statik proje imza yetkisi”ne sahip olmak için, inşaat mühendisleri odasına kayıt olmak yeterli değildir.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Serbest İnşaat Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği’ne  (Madde 21) göre;

” SİM, SYD ve İTB belgesi bulunmayan, belgesini yenilemeyen, belgesi Oda tarafından süreli veya süresiz iptal edilen kişi veya kuruluşlar serbest inşaat mühendisliği ve serbest yapı denetçiliği hizmetlerini yapamaz.”

Burada;

• SİM: Serbest İnşaat Mühendisliği,
• SYD: Serbest Yapı Denetçiliği,
• İTB: İşyeri Tescil Belgesidir.

Statik Proje İmza Yetkisi için İnşaat Mühendisleri Odası’na kayıt olduktan sonra atılması gereken ilk adım “Etüt-proje ve danışmanlık hizmetleri” alanında “Serbest İnşaat Mühendisliği” belgesini yani “SİM” belgesini almaktır.

Not: Statik proje imza yetkisi için ülkemizde herhangi bir deneyim ya da yetkin mühendislik uygulaması gibi koşul bulunmamakta olup, aşağıdaki işlemler gerçekleştirildiği takdirde, mezun olduktan hemen sonra inşaat mühendisleri statik projeye imza atılabilmekte ve gerekli sorumlulukları üstlenebilmektedir.

            ABD ve İngiltere’de Yetkin Mühendislik Uygulamaları

SİM Belgesi Almak

SİM belgesi almak için gereken koşullar şu şekildedir;

a. Oda üyesi olması ve üyelik borcunun bulunmaması,
b. TMMOB veya Oda tarafından herhangi bir mesleki kısıtlamaya uğramamış olması,
c. Oda yönetim kurulunca belirlenen SİM belgesi tescil bedelini ödemiş olması.

Ayrıca aşağıdaki belgelerin İMO’ya teslim edilmesi gerekmektedir;

1. Özgeçmişi,
2. Başvuru formu,
3. Tescil bedeli makbuzu,
4. İmza beyannamesi,
5. Yetki ve sorumluluklarını da belirtmek kaydıyla çalıştığı ya da bitirdiği işlerin listesi ve belgeleri,
6. Sahip olduğu akademik unvanlara ait belgeler.

İTB Almak

SİM belgesi aldıktan sonra yapılması gereken işlem ise SİM belgesinin bir İşyeri Tescil Belgesi altına kayıt ettirilmesi gerekmektedir. Bunun yapabilmesi için ise 2 yol bulunmaktadır;

1-İnşaat Mühendisinin kendi şirket/firmasını açması ve bunun üzerinden İTB alması;

Tamamı İTB almak isteyen inşaat mühendisine ait (ortaksız) şirketler ve şahıs firmaları SİM ve gerekli şirket/firma belgelerini İnşaat Mühendisleri Odasın’na ibraz ederek İTB başvurusunda bulunabilmektedir. Ancak ortak bir şirket açılması ya da bir şirkete ortak olunması durumunda aşağıda belirtilen koşulların sağlanması gerekmektedir;

“İş yeri adi ortaklık ise, ortaklık hisselerinin tamamının SİM Belgeli İMO üyelerine ait olması; işyeri tüzel kişilik ise, hisselerinin en az yüzde elli biri (% 51) TMMOB’ne bağlı Odalara kayıtlı kişilere ait olması ve aşağıdaki koşullardan birinin sağlanması zorunludur;
1) Ortaklardan en az birinin % 20 (yüzde yirmi) hisse oranının altında olmamak üzere SİM Belgeli İMO üyesi olması,
2) Tüm ortakların hisselerinin %20 (yüzde yirmi) oranının altında olması durumunda, SİM Belgeli İMO üyesinin ortaklık payının en yüksek hisse sahibinden az olmaması.”

Burada bir takım kafa karışıklıkları oluşmaktadır. Bu tür karışıklıklara engel olması açısından İTB alabilmek için geren şirket koşullarını net bir şekilde belirtelim.

İşyeri Tescil Belgesi alabilmek için gereken şirket/firma ortaklık koşulları;

(Burada belirtilen tüm durumlarda İnşaat Mühendisinin İMO’ya kayıt olması ve SİM belgesi alması gerekmektedir.)

1. İnşaat mühendisinin kendi adına direkt bir şahıs firması kurması,
2. İnşaat mühendisinin %100 hissesi kendisine ait olan bir tüzel kişilik oluşturması (LTD, AŞ, gibi şirket kurmak),
3. İnşaat mühendisinin en az %51 hissesi kendisine ait olacak şekilde bir ortaklık kurması ya da ortak şirket açması,
4. İnşaat mühendisinin ortaklık kuracağı şirkette yada yeni açacağı ortak şirkette en az %51 hissenin TMOBB üyesine ait olması (İMO olması şart değil, TMOBB dahilindeki meslek gruplarından herhangi biri olabilir) ve aynı şirketin bünyesinde en az %20 hisseye sahip bir İnşaat Mühendisinin bulunması,
5. %51 üzerinde hissenin TMOBB’a kayıtlı kişilerden oluşması şartıyla hiçbir üyenin %20 veya üzerinde hisseye sahip olmaması durumunda ise en büyük hissenin inşaat mühendisine ait olması gerekmektedir.

2-Bir başkasına ait şirketin İTB alması veya mevcut İTB’si altına Serbest İnşaat Mühendisinin kayıt edilmesi,

İTB’ye sahip (dolayısıyla yukarıdaki koşulları sağlayan) bir şirketin SİM belgesine sahip bir İnşaat Mühendisini kendi İTB’si altına kaydettirdiğinde o inşaat mühendisine statik proje imza yetkisi verilebilmektedir. Bu durumda şirket İnşaat Mühendisinin kendi bünyesinde çalıştığını gösterir belgeleri ve SGK kayıtlarını İMO’ya ibraz etmesi gerekmektedir. Aynı zamanda ilgili İnşaat Mühendisinin sigortasının TMOBB’un belirlediği Mühendis-Mimar Asgari Ücreti üzerinden yapılması gerekmektedir. (2019 Yılı Mühendis-Mimar Asgari Ücreti Bilgisine buradan ulaşabilirsiniz)

İşyeri Tescil Belgesi için gereken evraklar;

• İTB Başvuru Formu,
• Firma İş Deneyim Formu,
• Firma Ekipman, Teknik Bilgi ve Yazılım Formu,
• İTB Altında Yer Alan SİM’ lerin Katılmış Oldukları Meslek İçi Eğitimlerin Listesi,
• SİM Belgesi/Belgeleri Fotokopisi,
• İşyeri Vergi Levhası Fotokopisi,
• İlgili Vergi Dairesinden Son Bir Ay İçerisinde Alınmış Firmanın Faal Olduğunu Gösterir Belge,
• İşyeri İkametgâh Belgesi,
• Şirket Yetkili İmza Sirküsü,
• Firma Ana Sözleşmesinin Yayınlandığı Ticaret Sicil Gazetesi,
• Firmanın En Son Sermaye Dağılımını Gösterir, Ticaret Odası’ndan Son Bir Ay İçerisinde Alınmış Kayıt Belgesi,
• İşyeri Bilgi ve Kontrol Formu,
• Başvuru Makbuz Fotokopisi,

İşyeri Tescil Belgesi ve Statik Proje İmza Yetkisi ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler

1. 1. İşyeri Tescil Belgesi başvurusu yapılırken, İMO “en az bir adet” statik proje yapımında kullanılacak şirket ya da şahıs adına lisanslanmış statik analiz programı istemektedir. (Sta4CAD, İdeCAD, Sap 2000, ETABS, vb), Tabi İMO kafasına göre (ya da belki program şirketleri ile ilişkilerine göre) bazı yıllar bu koşulu öne sürmekte bazı yıllar ise öne sürmemektedir.  (Bu durum hakkında yapılan yorumlar nedeniyle, sayfanın altında yine yorumlarda konuya açıklık getirilmiştir.)
   2. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Serbest İnşaat Mühendisliği Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Yönetmeliği’ne göre “Etüt-proje ve danışmanlık hizmetleri” kapsamında;
      1. Etüt ve fizibilite hizmetleri,
      2. Planlama hizmetleri,
      3. Projelendirme hizmetleri,
      4. Araştırma ve geliştirme hizmetleri,
      5. Keşif-şartname-ihale dosyası düzenleme hizmetleri,
      6. Hakediş ve kesin hesap hizmetleri,
      7. Mesleki kontrollük hizmetleri,
      8. Çevresel etki değerlendirme hizmetleri
      gibi çeşitli alanlarda hizmet gerçekleştirilebilmesine rağmen İnşaat Mühendisleri Odası statik analiz programını zorunlu tutmaktadır. Ayrıca İMO’nun kabul ettiği programlar dışındaki programlara onay verilmemektedir. 🙂 (Yukarıdaki maddedeki gibi yine İMO’nun keyfine göre uygulanıp uygulanmamaktadır.)
   3. İTB belgesi alacak firma ya da şirketlerin Home-Office olmasını yani şirket adresinin bir ev veya evin bir parçası olmasını İnşaat mühendisleri odası kabul etmemektedir. (Bu da keyfi olarak aranıp aranmama statüsündedir.)
   4. Meslek grubu fark etmeksizin farklı bir şirketle ortak ofis kullanımı kabul edilmektedir.
   5. İTB başvurusu sonrası İMO’dan bir heyet ofis ziyareti yapıp gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmektedir.
   6. İmza atılacak statik proje ile ilgili herhangi bir metrekare sınırlaması bulunmamaktadır.
   7. İşyeri Tescil Belgesi (İTB) her yıl, Serbest İnşaat Mühendisi (SİM) Belgesi ise iki yılda bir yenilenmek zorundadır.
   8. İTB yenileme işlemlerinde İMO, İTB alınacak yıla ait tüm üye aidatlarını peşin olarak almaktadır. (Örneğin 2019 yılı için İTB yenileme işlemi Aralık 2018 tarihinde yapılmasına rağmen, 2019 yılına ait 12 aylık aidat ücretinin ödenmesi zorunludur) (2019 Yılı İMO İşyeri Tescil Belgesi Yenileme İşlemleri ve Ücretleri) (2019’da bu şart aranmadı, bu maddeden yine yorumlarda bahsedilmiştir)

2019 yılı yenilemeleri için 3 Aralık – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında İMO Şube ve Temsilciliklerine başvurarak gerekli işyeri tescil belgesi yenilemelerini yapabileceklerdir.

2019 Yılı için İşyeri Tescil Belgesi ücreti 2018 yılında olan şekliyle aynı kalmış ve bu bedel 750 TL`dir.

Ayrıca; 45.Dönem Bütçe Uygulama Esaslarının 2/İ maddesi gereği, İTB alacak üyeler, belgesinin geçerli olacağı yılın aidatının tamamını (2019 yılının) belge alacağı tarihte ödemesi gerekmektedir.

SİM belge onayları ise 2 yılda bir yapılmaktadır. Onay tarihi geçenlerin İTB`leri pasif hale geleceğinden SİM belge onay tarihi gelenlerin başvurularını yapmaları gerekmektedir.

SİM Belgesinin ücreti ise 350 TL`dir.

2019 Yılı İMO İşyeri Tescil Belgesi Yenileme İşlemi için İstenen Evraklar:

• Aşağıdaki Bulunan Başvuru Evrakları,
• Son Vergi Levhası,
• İlgili Vergi Dairesinden Son Bir Ay İçerisinde Alınmış Firmanın Faal Olduğunu Gösterir Belge
• Firmanın En Son Sermaye Dağılımını Gösterir, Ticaret Odası`ndan Son Bir Ay İçerisinde Alınmış Kayıt Belgesi,
• Aşağıda Bulunan firma İş Deneyim Formu,

İŞYERİ TESCİL BELGESİ (İTB) BAŞVURU EVRAK KONTROL FÖYÜİŞYERİ TESCİL BELGESİ (İTB) BAŞVURU EVRAK KONTROL FÖYÜ

İŞYERİ TESCİL BELGESİ (İTB) BAŞVURU FORMU

FİRMA İŞ DENEYİM FORMU (Son 10 Yıl İçinde Gerçekleştirilen)

FİRMA EKİPMAN, TEKNİK BİLGİ ve YAZILIM FORMU

2019 Yılı İMO İşyeri Tescil Belgesi Yenileme işlemi için belirtilen tarihler arasında başvuruda bulunmayan üyelerin İşyeri Tescil Belgeleri durdurulur ve bu üyeler durdurulan periyotta ilgili işlerle ilgili herhangi bir işlem yapamazlar. İTB’si durdurulduktan herhangi bir zaman sonra üyeler başvurdukları takdirde herhangi bir cezai işlem uygulanmamakta ve İTB’leri aktif hale getirilmektedir.

Örneğin 2017 yılında İşyeri Tescil Belgesi alan, fakat bu belgesini 2018 yılında yenilemeyen üyeler, 2019 Yılı İMO İşyeri Tescil Belgesi işlemi yaparken 2018 yılı, yani tescil yaptırılmayan için herhangi bir tescil işlemi yaptırmasına ve herhangi bir ücret veya ceza ödemesine gerek yoktur.

“2019 En Düşük Mühendis Maaşı Ne Kadardır?”

“TMMOB’un Belirlediği Asgari Mühendis, Mimar Maaşı Ne Kadardır?”

“İnşaat mühendisi, Mimar en az maaşı 2019 için kaç TL’dir?”

Bu yıl da TMMOB Yönetim Kurulu tarafından alınan karar uyarınca Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları Asgari Ücreti 2019 yılı için brüt 4500 TL olarak tespit edildi.

6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Kanunu hükümlerine dayanarak, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları Asgari Ücreti tespit edilmektedir. (Brüt=kesinti yapılmamış, kesintisiz toplam tutar.)

TMMOB Yönetim Kurulu`nun 24 Kasım 2018 tarihli toplantısında “Ücretli çalışan mühendis, mimar ve şehir plancıları için 2019 yılı ilk işe giriş bildirgesinde baz alınacak asgari brüt ücretin 4500 TL olarak belirlenmesine; Odalarınca belgeli çalışmanın koşul olduğu uzmanlık alanlarında, mesleki deneyimin arandığı alanlarda, şantiye
şefliği, sorumlu müdürlük, iş güvenliği uzmanlığı, yapı denetim elemanı, teknik nezaretçi, uzak yol kaptanlığı vb. hizmetlerde asgari ücret uygulanmayacağını, bu durumda olan mühendis, mimar, şehir plancılarının ücretlerinin alınan sorumluluk gereği belirlenen asgari ücretinin üzerinde olmasına” karar verildi.

Geçen Yıl “Mühendis-Mimar Asgari Ücreti Ne kadardı?”

2018 yılında bu tutar 3750 TL olarak belirlenmişti. Bu durumda 2019 yılı için 20 %’lik bir artış yapılmış oldu.

Mühendis ve mimarların TMOBB’un belirttiği en düşük maaş tutarı altında çalışmaması, meslektaşlarını bu konularda bilgilendirmesi ve uyarması meslekleri adına yapacakları en önemli davranışların başında gelecektir. Her ne kadar artan üniversite sayısı, diğer bölümlerden verilen haklar ve geçişler ile meslek mensubu kişilerin sayısındaki yüksek artış koordine hareket etmeyi zorlaştırsa da bu konuda ortaya konulacak kesin prensiplerin tüm meslek paydaşlarının faydasına olacağı unutulmamalıdır.

“İnşaat Mühendisliği Nedir?”

“İnşaat mühendisleri ne iş yapar? nerelerde çalışır?”

“İnşaat mühendislerinin çalışma alanları nelergdir?”

“İnşaat mühendisleri devlette veya özel sektörde nerelerde çalışabilir?”

İşte tüm bu sorular meslek seçimi ve kariyer yönelmesi ile ilgili olarak büyük önem arz etmektedir. Bu meslek ile ilgilenen veya ilgilenmeyi düşünen, araştıran kişilere yardımcı olma açısından bu sorulara yanıt vermeye çalışalım.

Not: TMMOB her yıl mühendis ve mimarlar için asgari ücret belirlemektedir. Buna göre 2021 inşaat mühendisi asgari maaşı 5.750 TL’dir.

İnşaat Mühendisi Ne Yapar? İnşaat Mühendisliği Nedir?

İnşaat mühendisinin işinin tanımını yapmak için lafı çok fazlı dolandırmaya, kapsamlı tanımlar yapmaya çabalamaya gerek yoktur.  İnşaat Mühendisi en basit ve net anlamıyla “inşaat işlerinin” mühendisidir. İnşaatla ilgili tüm işler bu mesleğin kapsamına girer. Bu bölüm mezunu bir mühendisin, herhangi bir yapıda oluşan çatlağın sebebinden, herhangi bir çivinin fiyatına, karayolları ve tren yollarındaki herhangi bir düzenleme veya yapıdan, limanlara, barajlardan, su şebekelerine, kanalizasyon şebekelerinden, tsunamilere, mutfak tezgahının granitine kısaca inşaat ve yapılaşma ile ilgili her türlü konu ile ilgili bilgi sahibi olabilir. Çalışma alanı en kapsamlı olan mühendislik dallarından bir tanesidir. Tabi bu, inşaat mühendisliği mezunu her kişinin, tüm bu alanların hepsinde uzman olduğu anlamına gelmemektedir. Ancak ister eğitim almaya başladığı andan olsun, ister yüksek lisans vasıtasıyla, ya da mezun olup iş yaşamına başladıktan sonra olsun, bir konuda uzmanlaşmak gerekmektedir.

İnşaat mühendisinin yapabileceği işler, uzmanlaşabileceği alanlar ile ilgili, bu bölümler dahilindeki anabilim dallarına göz atmak inşaat mühendisliği ile ilgili bilgi edinmek isteyen kişiler için en önemli bilgi kaynağıdır diyebiliriz. Çoğu üniversitelerin bünyesinde aşağı yukarı aynı anabilim dalları bulunması ile birlikte bu dalları şu şekilde sıralayabiliriz:

Yapı Ana Bilim Dalı

Yapı Malzemesi Ana Bilim Dalı

Geoteknik Ana Bilim Dalı

Ulaştırma Ana Bilim Dalı

Hidrolik Ana Bilim Dalı

Mekanik Ana Bilim Dalı

“İnşaat Mühendisliği nedir?”

Bu ana bilim dallarını detaya inmeden kabaca açıklamaya çalışırsak;

Yapı Ana Bilim Dalı

Yapı anabilim dalı, bir yapının üretimi sürecini konu olarak ele alır. Yapının planlama ve projelendirme aşamalarından, imalat yani inşaat aşamasına gerekli her türlü bilgiyi kapsar. Bu anabilim dalı; çelik yapılar, ahşap yapılar, betonarme yapılar gibi her türlü yapıların statik ve dinamik analizleri, imalat ve şantiye tenikleri ile yapı işletmesi gibi konularda bir inşaat mühendisinin ihtiyaç duyabileceği her türlü eğitimi vermeye yöneliktir.

Yapı Malzemesi Ana Bilim Dalı

Yapı malzemesi ana bilim dalı, inşaat mühendisliğinin tüm ana bilim dallarını ilgilendiren bir uzmanlık alanıdır. Bunun sebebi tüm inşaat eylemleri bu bilim dalının konusu olan inşaat malzemeleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu anabilim dalı, betondan, çeliğe, agregadan, traverse, doğal taşlardan, asfalta, ahşaptan, her türlü kompozit elemana, iş makinalarına, yani inşaat süreçleri dahilindeki her türlü mazlemeler ve kullanımları hakkında eğitim vermeyi amaçlar.

Geoteknik Ana Bilim Dalı

Geoteknik ana bilim dalı yapıların üzerlerine imal edildiği veya yapıları ilgilendiren zeminleri ve zemin durumlarını inceler. Zemin türlerini, bu türlerin özelliklerini ve yapılara etkilerini konu olarak ele alan bu dal mühendis adaylarına zemin problemlerini tanıma ve bu problemleri çözmeye yönelik her türlü akademik bilgiyi aşılamaya yöneliktir.

Ulaştırma Ana Bilim Dalı

Ulaştırma ana bilim dalı, ulaşım konusu dahilindeki tüm ulaşım yolları ve elemanları (karayolu, havayolu, denizyolu) ile bu yolların tasarımları ve kapasitelerinin belirlenmesi konularını çalışır. Bu alanda yolların, otoyolların, tren yollarının, kavşakların vb tüm elemanların dizaynını gerçekleştirebilecek mühendislerin eğitimini amaçlar.

Hidrolik Ana Bilim Dalı

Hidrolik ana bilim dalı, inşaat mühendisliğinin su ile ilgili dalıdır. Akarsu ve göller gibi su rezervleri ile su yolları ve bunlarla ilgili baraj, savak gibi su yapılarının tasarımı ile ilgilenir. Şehirlerin, kasabaların su temini ve atık sularının uzaklaştırılması ile ilgili tasarım ve projelendirmelerin yapılması ile yukarıda belirtilen diğer konuların mühendislik eğitiminde rol alır.

Mekanik Ana Bilim Dalı

Mekanik anabilim dalı, yapıların dinamik analizleri ile ilgilenir. Deprem vb etkiler altında yapıların maruz kalacağı etkilerin belirlenmesi, bunlara ilişkin hesap yöntemlerinin irdelenmesi ve yapıların maruz kaldığı bu etkiler altında istenilen performansları sağlaması amacıyla tasarımlarının yapılması konularıyla ilgilenir. Deprem mühendisliği olarak da anılabilir.

İnşaat mühendisliğinden bahsedip bu mesleğin ingilizce karşılığının “civil engineering” yani medeniyet mühendisliği olduğunu belirtmemek olmaz. Yukarıda açıklanan ana bilim dalları ve mesleğin ingilizce isminden de anlaşıldığı üzere inşaat mühendisliğinin konusu sadece bina yapıları veya inşaatlar değildir.

Tüm bu dalların çalıma alanları ve kapsamları ile ilgili daha detaylı bilgilere buraya tıklayarak İTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Çalışma Alanları sayfasından ulaşabilirsiniz.

İnşaat Mühendisi Nerelerde Çalışabilir? Neler Yapabilir?

Yazının başında inşaat mühendisliğinin tanımını her türlü inşaat işinin mühendisi olarak yazmıştık. Bu bilindiği üzere çok geniş bir iş kapsamını içerir. İnşaat mühendislerinin çalışma alanları bakımından inşaat projelerinin süreçleri ve bu alanları genel olarak üç kategoriye ayırırız. Bunlar;

Planlama ve Yönetim,

Analiz ve Tasarım,

Saha Mühendisliği alanlarıdır.

Analiz ve Tasarım

İnşaat projeleri fikir aşamasından yapının hayata geçirilmesi aşamasına kadar  bu üç adımdan geçer. Bu adımlardan analiz ve tasarım kısmı, planlanan yapının gerekli hesaplamalar  ve analizler ile taşıyıcı sistemlerin oluşturulmasının boyutlandırılmasının yapıldığı aşamadır.

İnşaat mühendislerinin yaptığı işler ile ilgili genel yanlış bir kanı, yapıların görünüşleri, mekanların tasarımlarının yapılması konusudur. Yapıların kullanım amacına göre içinin ve tasarlanması, mekanların oluşturulması gibi işlemler mimarlar tarafından yapılır. İnşaat mühendislerinin çalışma alanı tasarlanan bu yapıların hayata geçirilmesi ve yapının ömrünü sağlıklı bir şekilde geçirecek şekilde taşıyıcı sistemlerinin (kolon, kiriş, döşeme, temel) belirlenmesi ve boyutlandırılması işlemidir. İşte bu işlemlerin yapıldığı aşama analiz ve tasarım aşamasıdır.

Mimari ön çalışması mimar tarafından tamamlanan bina projeleri, taşıyıcı sistemin oluşturulması için inşaat mühendisine gelir. İnşaat mühendisi taşıyıcı sistem oluşturulması için gerekli düzenlemeleri  ve projenin hayata geçirilmesi için gereken dizaynı mimari projeye uygun olarak yapar.

İnşaat mühendislerinin analiz ve tasarım kısmında rol aldığı tek yapı türü binalar değildir tabii ki. Karayolları, demiryolları, barajlar, su yapıları gibi yapıların analizleri ve tasarımlarını da inşaat mühendisleri yaparlar. Bina türü yapılardan farklı olarak bu tür yapılarda mimarların herhangi bir görevi bulunmaz.

Planlama ve Yönetim

Planlama ve yönetim aşaması inşaat projelerinin uygulanabilirlik ve maliyet analizlerinin yapıldığı, iş planlarının oluşturulduğu, iş alıp verme aşamalarının değerlendirildiği inşaat aşamasının ve öncesinin işletilmesi konusunda gerekli analizlerinin yapıldığı süreçtir. Bu aşamada inşaat mühendisleri diğer proje müellifleri, muhasebe ve yönetimlerle birlikte görev alır. Tüm inşaat türleri için risk analizleri, proje stratejileri, fizibilite çalışmaları gibi çalışmaların yönetildiği bu süreç, analiz ve tasarım aşaması gibi imalat yani inşaat aşamasının mutfağı olarak düşünülebilir.

Saha Mühendisliği

Saha mühendisliği aşaması ise inşaat işlerinin hayata geçtiği aşamadır. İnşaat mühendisleri bu aşamada, birebir imalatların denetlenmesi, yönetilmesi ve ortaya çıkan problemler ve bilinmeyenlerin çözülmesi konusunda kilit rol oynamaktadır. Her türlü bina, su yapıları ve yol inşaatları gibi şantiyelerde proje müdürü, şantiye şefi, saha mühendisi gibi görevleri inşaat mühendisleri yürütür.

İnşaat mühendislerinin görev aldığı bu aşama, mühendislerin fiziksel ve mental olarak en çok yorulduğu ve en yoğun şekilde çalıştığı alanlardandır. Özellikle su yapıları ve yol inşaatları gibi imalatlar şehirlerden uzakta ve zorlu şartlar altında gerçekleştirilir. Her eğitim seviyesinden ve türden insanla birebir muhatap olunan, büyük sorumlulukların üstlenildiği, iş ve insan yönetim becerilerinin ön plana çıktığı saha mühendisliği kimi mühendislerin büyük zevkle görev aldığı, kimi mühendisler için ise sinir harbi olarak görülen bir daldır.

İnşaat mühendislerinin yapacağı işleri alacağı görevleri özel sektör ve kamu kurumları olarak ayırırsak;

“Kamuda inşaat mühendisi olmak” nasıldır?  “İnşaat mühendisleri devlette hangi kurumlarda çalışabilir?”

Kamu kurumlarında en çok istihdam edilen mühendislerden bir tanesi de inşaat mühendisleridir. Bilindiği üzere kamu kurum ve kuruluşları Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) ile çalışan istihdam etmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Devlet Su İşleri, Karayolları Genel Müdürlükleri, İl Özel İdareleri, belediyeler ve hemen hemen diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının, planlama, tasarım ve saha bölümlerinde kadro alabilen inşaat mühendisleri, KPSS’de atama sorunu yaşamayan nadir mesleklerden birisidir.

Örneğin devletin yapacağı bir yapının keşif ve metrajlarının çıkarılması, işin projelerinin çizilmesi veya çizdirilmesi, ihale edilmesi, sözleşmelerinin yapılması ve işin sahada denetlenip teslim alınması süreçlerinin her adımında inşaat mühendisleri rol alır. Bu yapının türüne göre, yani su yapıları, bina türü yapılar veya yol yapıları olması durumuna göre inşaat aşamaları farklılık gösterse de, ondan önceki projelendirme, keşif, metraj işleri ve işin ihale edilmesi işlemleri genellikle benzer olarak yürür.

Diğer mesleklerde olduğu gibi yüksek lisans, doktora gibi lisans üstü çalışmalar gerçekleştirip inşaat mühendisleri de üniversitelerde akademik kariyer ve öğretmenlik yapabilmektedirler. Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) bilindiği üzere lisansüstü eğitime geçiş için gerekmektedir. Bu sınava katılan adaylar üniversitelerin anabilim dallarının kontenjanlarına, puanlarına ve mülakat sonuçlarına göre lisanüstü eğitimlerine devam etmektedirler.

Özel sektörde İnşaat Mühendisi Olmak

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmayı tercih etmeyen inşaat mühendisleri özel sektörde çalışmakta veya kendi şirketlerini/firmalarını açıp sektöre atılmaktadır. İnşaat mühendislerinin özel sektörde çalışabilecekleri işler, yapabilecekleri görevler çok çeşitlidir.

İnşaattan öte sadece mühendis ünvanının sağladığı bazı iş olanakları vardır. Bunlardan bir tanesi de bankacılıktır. Bankaların düzenlediği sınavlara girip bankalarda gişe görevliliğinden, uzman yardımcılığına veya uzmanlığa kadar farklı pozisyonlarda inşaat mühendisleri çalışabilmektedir. Yine bir şirketin bünyesinde veya kendi adına Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı  yapılabilmektedir. (Gayrimenkul nedir?)

Özel sektörde çalışan inşaat mühendislerinin en sık çalıştıkları iş ise saha mühendisliği yani şantiye ortamıdır. Günümüzde birkaç küçük istisna hariç her inşaatın, bir şantiye şefinin gözetiminde inşa edilmesi zorunludur. İnşaatla ilgili işlerin en yoğun olduğu, en çok istihdamın sağlandığı şantiyeler, yeni imalatlar olabileceği gibi, tadilatlar, dekorasyonlar veya restorasyon çalışmaları da olabilir. Planlama veya proje işinde uzmanlaşmayı düşünen mühendislerin de uygulama aşamalarını öğrenmelesi gerektiğinden hemen hemen her mühendisin şantiyeden yolu geçmektedir, geçmelidir de. Ayrıca çoğu inşaat mühendisinin ileride kendi inşaatlarını yapma, müteahhitlik yapma gibi düşüncesi olduğundan uygulamada edinecekleri deneyimle kendilerini geliştirmeye ihtiyaçları vardır.

Yapı denetim sektörü de her deneyim seviyesinden mühendislerin çalışabildiği işlerdendir. Yeni mezun bir mühendis, yardımcı kontrol elemanlığı olarak şantiyelerde kontroller yapabilirken, yeterli deneyimi ortaya koyan mühendisler yapı proje ve uygulama sorumluluğu veya kontrollük görevlerinde bulunabilirler. Yapı denetime benzer olarak yapı laboratuvarlarında da inşaat mühendisleri çalışabilmektedir.

Şantiye dışında inşaat mühendislerinin çalışabileceği, yapabileceği diğer işlere planlama mühendisliği ve projeciliği örnek gösterebiliriz. Her inşaatın öncesinde bir proje ve planlama aşaması bulunduğundan bu sektörlerde de istihdam oldukça fazladır.

Betonarme, çelik ve ahşap yapılar ile su yapıları veya karayolları projelerinin üretim aşamalarında inşaat mühendisleri görev almaktadır. Statik ve dinamik analiz konularına hakim olan ve seven mühendislerin tercih ettiği projecilik işi ayrıca kendi işini yapmak, şirketini/firmasını kurmak isteyen mühendisler için maddi açıdan müteahhitlikten daha kolaydır. Müteahhitlik yapmak için yüklü bir sermaye ihtiyacı gerekse de bir statik proje ofisi açıp bir mühendisin kendi işini yapması için ufak bir sermaye yeterli olmaktadır. Mimar, makine mühendisi veya elektrik mühendisi gibi diğer proje müellifleri ile ortak proje ofisi açmak da bir diğer seçenektir. Bu proje ofislerinde özel sektör yapılarının projelerin yanında devletin yaptıracağı yapı ve projeler için de proje ve müşavirlik hizmetleri verilebilmektedir. (Teknik Müşavirlik Nedir? Müşavir Nedir?)

Son yıllarda inşaat sektöründe istihdam ihtiyacı artan konulardan bir tanesi olan planlama mühendisliği, özellikle büyük inşaat projelerinde ilgili programlarla inşaatların faaliyetlerinin, bütçe ve maliyetlerinin hesaplanması ve düzenlenmesi konusunda yapılan çalışmalardır. Planlama mühendisleri günümüzde henüz daha çok büyük inşaat şirketlerinde istihdam edilmektedir.

Kamu kurumları yaptıracağı iş ve inşaatlar için Kamu İhale Kanunu gereğince bu işleri ihale yolu ile istekli yüklenicilere yani müteahhitlere veremektedir. Yeterli sermaye ve deneyimi bulunan mühendisler devletin kendilerine sağladığı bazı avantajlar ile kolayca bu işlere talip olabilmekte, devlete taahhüt işleri yapabilmektedirler. Mezun olunan yıl itibari ile inşaat mühendisleri diplomalarını deneyim belgesi olarak kullanabilmekte ve mezuniyetleri üzerinden geçen her yıl için katlanan belli miktarlardaki işlere bu diplomalarının sayesinde talip olabilmektedirler.

Belli bir deneyimi ve sermayesi olan mühendisler ise ister aileleriyle birlikte ister kendi kendilerine müteahhitlik yapmaya başlamakta, halk arasında yap-sat, veya kat karşılığı inşaat yapmak olarak anılan işleri yapıp mesleklerini sürdürmektedir.

İnşaat özel sektörünün yapısı gereği bazı sorunlar  bulunsa da inşaat işleri ile ilgili en yetkili meslek olan inşaat mühendisliğinin mensubu olan mühendislerin büyük çoğunluğu bu özel sektörde çalışmayı ve ardından kendi işlerini yapmayı düşünmekte ve bu yönde adımları tercih etmektedir.

Görüldüğü gibi kamuda veya özel sektörde inşaat mühendislerinin yapabileceği işler oldukça fazladır. Üniversite sayılarının artışı ve bazı diğer bölümlerden geçişlerle artan inşaat mühendisi nüfusu her ne kadar iş bulma konusunda sıkıntı yaşanmasına neden olsa da, gelişen sektör ve ilerleyen teknoloji ile yeni iş olanakları ve fırsatları da her geçen gün doğmaktadır.

Artan üniversite sayıları ve diğer bölümlerden sağlanan geçiş hakları sebebiyle artan inşaatçı sayısı, bu teknik personellerin birbirleriyle büyük bir rekabet içinde olacakları bir ortam oluşturmaktadır. Bu noktada da özel sektörün bu inşaat mühendisleri ve inşaat teknikerlerine bakış açısı ve onlardan beklentileri konuları gündeme gelmektedir.

Özel Sektörün Yeni Mezun İnşaat Mühendisi ve İnşaat Teknikerine Bakışı

Öncelikle unutulmamalıdır ki özel sektördeki işverenlerin ve bu mesleklerin deneyimli mensuplarının büyük bir kısmı, inşaat bölümü mezunlarının üniversitelerde aldığı eğitimlerin piyasada kendilerine yararları olacak derecede yeterli olmadığını düşünmektedirler. Yeni mezun olmanın verdiği deneyimsizlik ve yukarıda bahsedilen eğitim yetersizliği sebebiyle de inşaat mühendisi ve inşaat teknikerlerine iş konusunda güvenilememekte, bu güvenin ise piyasada çalışılıp belirli bir tecrübe kazandıkça arttığını belirtmektedirler. Dolayısıyla özel sektör işverenleri işe aldıkları yeni teknik personeller için işe alıştırma/deneme dönemi uygulamaktadır.

Yeni Mezun Mühendis veya Tekniker İşverende Nasıl Güven Oluşturur?

İşverenler öğrenim dönemlerinde yapılan stajların öğrencileri, dolayısıyla mühendis/tekniker adayı personellerin denenmesi konusunda iyi bir ortam oluşturduğunu düşünmektedir. Aynı şekilde bu staj dönemleri öğrencilerin sektörü tanıması, sektörde kendilerini tanıtması ve burada kendilerine yer açması için de oldukça müsait bir ortamdır. Bu ortak paydayı faydalı bir şekilde kullana işverenler bu staj dönemi içerisinde kendilerine faydalı olabileceğini düşündükleri öğrencilerle ileride çalışmaya devam etmeyi tercih etmektedirler.

Özel Sektörün Yeni Mezun İnşaat Mühendisi ve İnşaat Teknikerlerinden Beklentileri Nelerdir?

İleride özel sektörde istihdam edilecek öğrencilerin eğitim öğretim süresi dahilinde meslekleri ile ilgili edindikleri sertifikaların, yaptıkları çalışmaların ve genel bilgisayar bilgilerinin onlardan beklenen en temel konular olduğunu belirtmek gerekir. Tüm sektörlerde olduğu gibi inşaat sektöründe de firmalar genellikle işe alınacak kişilerin kişisel özelliklerine dikkat etmektedirler. Her eğitim seviyesinden insanların bulunduğu şantiye ortamında çalışacak ve ekonomik anlamda sorumluluklarına büyük miktarlarda işler ve malzemeler verilecek bu teknik personellerden kriz yönetim kabiliyetleri, sorumluluk değeri, stres altında iş hakimiyeti ve en önemlisi güven duygusu beklemesi oldukça yaygın ve mantıklıdır. Ayrıca unutulmamalıdır ki işverenler için en önemli nokta da işin iyi yapılmasıdır.

İstihdam edilecek yeni mezun erkek adayların genellikle askerliğini yapmış olmaları tercih sebebiyken, geçen yıllarla beraber bedelli askerliğin yaygınlaşması ve bu konuda fırsatların ortaya çıkması bu konudaki hassasiyeti azaltmıştır.  Fakat bilindiği üzere yeni mezun kadın inşaat mühendisi veya inşaat teknikerlerinin şantiye işlerinde çok tercih edilmediği fakat büro işleri için daha çok tercih edildiği görülmektedir. Burada hem sektörün bu önyargıdan kurtulmasının hem de kadın teknik personellerin kendilerini daha fazla öne sürmelerinin gerekliliğinin altını çizelim.

Özel sektör inşaat şirketleri işverenleri ve özellikle aynı mesleğin deneyimli mensupları inşaat mühendisliği ve teknikerliği bölümlerinde verilen ders müfredatından genel olarak haberdar olmakla birlikte bu derslerin sektörün ve şirketlerinin/işlerinin ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmadığını düşünmektedirler. Eğitim öğretim dönemi içerisinde mümkün olduğunca belli dallarda uzmanlaşmalarının, dönem içerisinde ücretli veya ücretsiz iş yerlerinde zaman buldukça çalışmaları veya vakit geçirmelerinin mesleki altyapılarının oluşması açısından daha iyi olabileceğini düşünmektedirler.

Rekabetin yüksek boyutlarda olduğu ve ekonominin dinamolarından birisi konumundaki inşaat sektöründe kalitenin sürekliliği önemli bir parametredir. Süreklilik elde edebilmek de, kalifiye, iyi eğitimli ve yüksek kalitede insan gücüne sahip olmakla mümkün olmaktadır. Burada mesleki ve teknik eğitim kurumlarına da büyük bir sorumluluk düşmektedir. Özellikle sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek yetenekte inşaat mühendisi veya teknikeri, ancak uygulamalı eğitim sistemleri ve eğitimle sektörün iç içe olması ile sağlanabileceği unutulmamalıdır.

Özel Sektörde Çalışan İnşaat Mühendislerinin Sorunları

Şantiye şefinin gerçek kişi olması zorunluluğu, ilgili mesleklerden birinin mensubu olması gibi şartlara haiz olması gerekmektedir. Mesleki faaliyetlerini yürütürken en fazla 5 iş alabilmekte ve bu 5 işin toplamının 30.000,00 m2’den fazla olmaması gerekmektedir. Eğer tek işte 30.000,00 m2 sınırı aşılmakta ise tek istisnası gereği bunda sakınca bulunmamaktadır. Üstlendikleri görevler gereği çoğu durumda iş sahibi ya da müteahhitten daha önemli konumdadır.

Şantiye şefinin görevleri ve yaptığı işin öneminden dolayı şantiye şefinin öncelikle ergin bir birey olması gerekmektedir. Yabancı şantiye şefleri için erginlik kendi ülkesine göre değerlendirilmektedir. Örneğin erginlik yaşının 21 olduğu bir ülke vatandaşı, Türkiye’de erginde olsa kendi ülkesine göre değerlendirilecektir. Bununla birlikte kısıtlılığının olmaması gerekmektedir. Kısıtlılık hem medeni hakları kullanma yönünden hem de mesleki yönden kısıtlılıktır. Mesleki nitelik olarak da Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik Md. 6 ve devamı maddelerde belirtildiği üzere ‘’ a) Mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi, b) Yükseköğrenim kurumunca elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisi, c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen mesleklere ilişkin inşaat, makine, elektrik, yapı denetim teknikeri veya bunlara ilişkin teknik öğretmen,’’ branşlarından birisinin yeterliliğine haiz olmaları gerekmektedir. Ancak bu özelliklere sahip olsalar da tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar şantiye şefi olamayacaklardır.

Özet olarak şantiyedeki teknik, idari, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili tedbir ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi, çalışanların mesleki yeterliliği, kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğu, ilgili tüm defter, kayıt ve tutanakların tutulması, Yapı Denetim firmaları ve görevlileri ile ilişkiler gibi birçok konuda sorumluluk sahibidirler. Bu sorumluluklar da aşağıda irdeleneceği üzere teknik, idari, hukuki ve cezai birçok yaptırıma konu edilebilmektedir.

Ayrıca, taşeronların, işçilerin malzemelerin, ekipmanların, tedariklerin, gürültünün, güvenliğin, emniyetin ve kalitenin organize, kontrol ve koordinasyonu sağlamalıdır.

Bir şantiyeyi gözlemlediğimizde ilk bakışta şantiye içerisinde bir kaosun hüküm sürdüğü kanısına kapılabiliriz. Gerçekte ise şantiyelerin şantiye şeflerinin kontrolünde tam bir orkestra gibi yönetilmeleri gerekmektedir.

Bu maddeleri ayrı ayrı başlıklar halinde incelersek;

Taşeron Koordinasyonu

• —Başarılı şantiye yönetimin en önemli unsurlarından biri düzgün taşeron koordinasyonudur.
• —Düzgün planlama, hazırlanma ve iş programı taşeron koordinasyonun temel parçalarıdır.
• Taşeronlar kendileri için her şey hazır olmadan şantiyeye getirilmemelidir.
• Şantiyeye getirildikten sonra ihtiyacı olan her şey kendilerine verilmelidir.
• Ödemeleri iş bitiminden sonra zamanında ödenmelidir.
• —Haftalık yapılacak toplantılar taşeron koordinasyonu için çok önemlidir.

Malzeme ve Ekipman Tedariği

• —Buradaki temel amaç malzemeye ihtiyaç olduğu zaman malzemenin şantiyede bulunmasıdır.
• —Ayrıca, malzeme şantiyeye ulaştığı zaman, görevli birinin malzemeyi karşılaması ve mümkün olduğunca imalatın yapıldığı yerin yakınına dökümünü sağlaması gerekmektedir.
• —Eğer gelen malzeme istenen standartların altındaysa malzeme ret edilmelidir ve geri yollanmalıdır. Düzgün yapılan denetim ileri de ortaya çıkabilecek sorunların engellenmesi için çok önemlidir.

Verimlilik

Şantiye şefi şantiyedeki verimliliği sürekli olarak takip etmeli ve gerekli durumlarda şantiye şartlarını optimize edecek  önlemleri alarak verimlilik artırmalıdır.

—Verimliliği etkileyen bazı faktörler

• Kalabalık iş alanları
• Aktiviteler arasında koordinasyonsuzluk
• Vasat ve yetersiz denetim
• Deneyimsiz veya eğitimsiz personel
• Yeterli donanıma sahip olmamak
• Olumsuz hava koşulları
• Karışık plan ve spesifikasyonlar
• İş planındaki değişiklikler
• Verimsiz şantiye yerleşimi

Şantiye şefi bu etkenleri iyi planlama, organizasyon yetenekleri ve efektif iletişimle kontrol altında tutabilir.

Yerel Yönetimlerle Koordinasyon

—Proje sürecini sadece şantiyede çalışan paydaşlar etkilemez, ayrıca bu sürece dolaylı yoldan etkisi olan kurumlar bulunmaktadır. Örneğin, yapı denetim firmaları, sosyal güvenlik müfettişleri, iş sağlığı ve güvenliği müfettişleri, belediyeler vb.

—En önemli problemlerden biri bu kurumlarla iş aktiviteleri arasındaki koordinasyonu sağlamaktır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği

—Kötü yapılan taşeron yönetimi, düşük verimlilik veya malzemelerin geç tedariki sadece maliyet aşımına veya süre uzatımına neden olmaktayken, işçi sağlığı ve iş güvenliğinde yapılacak savsaklamalar bir işçinin sakat kalmasına hatta ölmesine bile neden olabilir.

Şantiye şefleri meydana gelecek her türlü kazayı önlemek ve işçileri ve çevredeki insanları her türlü tehlikeden korumakla sorumludurlar.

—Şantiye operasyonlarını yönetirken en önemli öncelik işçi sağlığı ve iş güvenliği olmalıdır.

Kalite Kontrol

—Uzun süreli proje başarısı için kalite kontrolün önemli bir etkisi vardır.

—Kalitesiz olarak yapılan imalatlar hem kısa dönemli iş programını ve bütçeyi etkileyeceği gibi aynı zamanda uzun dönemli ek hasarlara ve hukuksal sorumluluklara da neden olacaktır. Bu da daha yüksek miktarda kayıpları beraberinde getirir.

—En etkili kalite yönetimi hazırlanacak kapsamlı bir planla problemlerin ve sorunların ortaya çıkmadan engellenmesidir.

Osmanlı Padişahı Üçüncü Selim tahta geçtikten sonra (1789), Mühendishaneye daha fazla önem verilmiş ve 1795 yılında Hasköy’de Mühendishane-i Berri-i Hümayun kurulmuştur. Bu okulun yönetim şekli, kadrosu, görevleri ve mali kuralları, kanunlarla düzenlenmiştir. Hocalar ve halifeleri, zaman zaman kale yapmak, onarmak, harita çıkarmak, ordugah yeri seçmek gibi görevlere çağrılırdı. 1796 da kurulan Mühendishane matbaasında bir çok telif ve çeviri eser yayınlanmış, eğitimde kullanılan aletlerin bir kısmı dışarıdan getirilmiş, bir kısmı da Mühendishane atölyesinde imal edilmiştir.

1839 da Nafia Nezareti, 1875’de Galatasaray’da sivil mühendislik okulları açıldı; ancak bu kurumlarda başarılı olunamadı. 1883 yılında Hendese-i Mülkiye Mektebi açıldı. Bu okunun yönetimi ve öğretim kadroları, Mühendishane-i Berri’ye bağlı idi. Hendese-i Mülkiye Mektebi, 1909 yılında Nafıa Nezaretine devredilerek adı Mühendis Mektebi olarak değiştirildi. Böylece sivil mühendis yetiştiren okul, askeri yönetimden tamamen ayrılmış oldu.

1883 yılında kurulan Hendese-i Mülkiye Mektebini 1909 yılına kadar 239 kişi bitirdi. Böylece yılda ortalama 11 mezun verilmiş oluyordu. Öğretim süresi, önce dört yıl, daha sonra sırasıyla beş, altı ve yedi yıla çıkarıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra çok sayıda mühendise ihtiyaç duyulduğundan, mektep genişletildi ve 1928 yılında Nafıa Vekili Behiç Erkin’in önayak olmasıyla çıkarılan bir kanunla mektebin adı Yüksek Mühendis Mektebi oldu ve mektebe tüzel kişilik verildi. 1941 yılında mektep, Bayındırlık Bakanlığından ayrılarak Maarif Bakanlığına bağlandı ve adı Yüksek Mühendis Okulu oldu. 1944 yılında Yüksek Mühendis Okulu, İstanbul Teknik Üniversitesi haline geldi. Böylece, Mühendishane-i Bahri-i Humayunla başlayıp, Mühendishane-i Berri-i Humayun, Hendese-i Mülkiye Mektebi, Mühendis Mektebi, Yüksek Mühendis Mektebi, Yüksek Mühendis Okulu adlarıyla devam eden mühendislik eğitimi, İstanbul Teknik Üniversitesi haline gelmiş oldu(TMMOB İMO, 2004a).

1911 yılında ilk çekirdeği oluşan Yıldız Üniversitesi, 1937 yılında mühendis yetiştiren bir kuruma dönüşmüştü. 1912 de kurulan Robert Koleji’nin yüksek kısmı ise, 1971 yılından itibaren Boğaziçi Üniversitesi oldu. İMO’nun kurulmuş olduğu 1954 yılında Türkiye’de sadece İTÜ, Yıldız Teknik Okulu ve Robert Koleji’nde inşaat mühendisi yetiştiriliyordu. ODTÜ’nün 1961’de ilk mezunlarını vermesi ve izleyen yıllarda diğer bir çok üniversitede inşaat mühendisliği bölümlerinin açılmasıyla yurt yüzeyine yayılan eğitim farklı bir çehre kazanmıştır. KTÜ 1963, Fırat Üniversitesi 1967, DEÜ 1968 yıllarında ilk inşaat mühendisliği öğrencilerini almışlardır. 1960’tan sonra inşaat sektöründeki olağan üstü gelişimin doğurduğu talep-arz süreci nedeniyle, en yetenekli öğrenciler özellikle İTÜ inşaat mühendisliği eğitimini seçmişler, yetişen kadrolar devlet yönetiminde üst kadrolara yükselmişlerdir(Önalp, 1993). Ancak okul sayısındaki artış ve yeni ve popüler mühendislik bölümlerinin açılmasından sonra, seçkin öğrencilerin inşaat mühendisliğini tercih ettikleri söylenememektedir.

İlk İnşaat Mühendisi

İlk Kadın İnşaat Mühendisi Sabiha Gürayman

İnşaat mühendisliği açısından kabaca şöyle bir nüfus hesabı yapacak olursak;

2018 yılında mezun olup İnşaat Mühendisleri Odası’na kayıt yaptıran bir İnşaat Mühendisi yaklaşık olarak 150.000’lerde bir sicil numarası almaktadır. Üniversitelerin her yıl için ortalama 10.000 inşaat mühendisi mezun vereceğini düşünürsek bu yıl İnşaat Mühendisliği bölümü tercih eden bir öğrenci 2022 yılında mezun olduğunda 190.000’lerde sicil numarası alacaktır.

Bu hesaplamada Yapı Öğretmenliği, Askeri Okullar ve diğer bölümlerden gelip sınavla inşaat mühendisliği haklarına sahip olan, dikey geçiş ve diğer ülkelerden gelen mühendislerle, vefat eden mühendislerin sayısı dahil değildir.

Sanırız bu bölümleri tercih etmeyi düşünen öğrenciler için vermeye çalıştığımız mesajımız yeterince açık olmuştur.

ÖSYM’nin yayımladığı 2018 yılı kontenjanlarına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

1-İnşaat Mühendisliği Büro Stajı,

2-İnşaat Mühendisliği Şantiye Stajı,

3-İnşaat Mühendisliği Karayolları Stajı,

4-İnşaat Mühendisliği Hidrolik Stajı şeklindedir.

Staj defteri yazma işi ise öğrenilen bilgilerin, edinilen eğitimlerin üniversitelerin staj komisyonlarına aktarılması işidir. Bu konuda öğrenciler, her zaman bir klavuz, örnek bir staj defteri veya staj defteri taslağına ihtiyaç duymaktadır. Burada elimizdeki büro stajı defteri, şantiye stajı defteri gibi defter örneklerini paylaşacağız.

Aşağıda Paylaştığımız İnşaat Mühendisliği Büro Staj Defteri Örneği 1‘in staj günlerinin kapsamı şu şekildedir;

1-Tanışma ve şirket hakkında bilgi edinme,

2-İnşaat için gerekli prosedürleri öğrenme,

3-Sta4Cad’ten Autocad’e taşıma,

4-Projelerin içeriği hakkında bilgi edinme,

5-İnşaat temeli hakkında bilgi edinme,

6-Temel kirişleri hakkında bilgi edinme,

7-Kolon aplikasyonunun yapılışı,

8-Projede hatılların yerlerini öğrenme,

9-Statik projeyle mimari projenin uyumluluğunu öğrenme,

10-Nervür kirişleri hakkında genel bilgi edine,

11-Nervür  döşemenin yapılışı,

12-Kirişlern yapılışı hakkında bilgi edinme,

13-Çelik çatılar hakkında bilgi ednme,

14-Betonarme çatılar hakkında bilgi edinme,

15-Merdivenlerin projelendirilmesi,

16-TS 500, TDY 2007 ve TS 498 Yönetmeliklerinin öğrenilmesi,

17-Döşemelere gelen yüklerin öğrenilmesi,

18-Sta4Cad’e genel bilgi girişinin yapılışı,

19-Sta4Cad’e zemin bilgilerinin girilmesi,

20-Yük azaltma katsayısı hakkında bilgi edinme,

21-Sta4Cad Kolonların yapılışı,

22-Sta4Cad kirişlerin uygulanması,

23-Saplama kiriş ve genel kiriş bilgilerinin edinilmesi,

24-Kolonlara gelen kuvvetler ve bu kuvvetler hakkında bilgi edinme,

25-Perde ve kirişler hakkında bilgi edinme,

26-Kuşatılmış birleşimler,

27-Asmolen döşemelerin yapılışı,

28-Döşemeye gelen duvar yükünün uygulanışı,

29-Sta4Cad’e genel bilgi girişinin yapılışı,

30-Donatı metrajının yapılışını öğrenme,

İnşaat Mühendisliği Büro Staj Defteri Örneği 1 (PDF) Dosyasını Buraya Tıklayarak İndirebilirsiniz

İnşaat mühendisliği büro staj defteri örneğinin kapsamı statik proje ile ilgili olup, Sta4Cad, Autocad ve genel kavramlar ağırlıklıdır.

Gayrimenkul değerleme uzmanı, bir gayrimenkule ve gayrimenkule bağlı hak ile faydalara yönelik değerleme sürecini yürütecek şirketler tarafından istihdam edilen ve değerleme süreçlerine yönelik uzmanlığa ve lisansa sahip bireylerdir.

Gayrimenkul değerleme uzmanlığı ülkelerin yasal mevzuatları kapsamında düzenlenen ve belirli gerekliliklere haiz olunması durumunda elde edilen bir unvandır. Gayrimenkul değerleme uzmanlığına ilişkin Türkiye’deki  üzenlemeler Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yürütülmektedir. Sermaye Piyasası Kurulu, Türkiye’de gayrimenkul değerleme uzmanlığına yönelik tek düzenleyici kuruldur.

Gayrimenkul Değerleme; bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerinin bağımsız ve tarafsız olarak takdirini, ifade eder. Bu değer maliyet karşılığı olabileceği gibi pazar fiyatı, satış fiyatı da olabilmekte ve çeşitli yöntemler kullanılarak bulunmaktadır.

Bir gayrimenkul değerleme uzmanının asli görevi, bir gayrimenkul değerinin güvenilir ve uygun yakınlıkta bir tahmin ile belirlenmesini sağlamak olup, tahmin edilen bu değer üzerinden işle ilgili işlemleri yapacak olan tarafların iyi niyetli ve itimatlı bir şekilde hareket etmelerini temin etmektir. Gayrimenkulün değeri genellikle onun alım-satım işlemindeki değeri ile doğrudan bağlantılıdır. Bu kıymet ise para ile ölçülür ve değer, “gayrimenkulün malikinden, kiracılara veya yatırımcılara kadar uzanan süreçte ortaya çıkan gelecekteki getirilerin o andaki değeri” olarak tanımlanır.

Gayrimenkul Değerleme Uzmanı: “Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesini yapacak gayrimenkul değerleme şirketleri tarafından istihdam edilen, şirketin faaliyet konusunu yakından ilgilendiren inşaat mühendisliği, harita ve kadastro mühendisliği, işletme, ekonomi, mimarlık ve şehir ve bölge planlaması gibi alanlarda asgari 4 yıllık üniversite mezunu ve gayrimenkul değerlemesi alanında en az 3 yıl tecrübesi olan ve Kurulun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde kendilerine Değerleme Uzmanlığı Lisansı verilen kişileri ifade eder.” (Resmi Gazete, 2001)

Değerleme Uzmanı ve Değerleme Uzmanlığı konularında Türkiye’deki tek düzenleyici kurul olan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) konuyla ilgili tebliğine göre, Değerleme Uzmanı, bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesini yapacak olan, Gayrimenkul Değerleme Şirketleri tarafından istihdam edilen, şirketin faaliyet konusunu yakından ilgilendiren;

1.  İnşaat mühendisliği,
2.  Harita ve kadastro mühendisliği,
3.  İşletme-ekonomi,
4.  Mimarlık,
5. Şehir ve bölge planlama,

gibi alanlarda asgari 4 yıllık üniversite mezunu olan kişilerdir.

Ayrıca uzmanların gayrimenkul değerlemesi alanında da en az 3 yıl tecrübesine ve Sermaye Piyasası; Kurulunun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde Değerleme Uzmanlığı Lisansına sahip olan kişi olarak tanımlanmıştır.

Değerleme Uzmanı; gayrimenkul, şirket ve makine-ekipman gibi konularda değerle ilgili kanaati ortaya koyma bilgisine, becerisine ve ehliyetine sahip olan kişidir. Bu çalışmalarda; sınaî tesis ekipmanı, antika, takı-mücevher gibi taşınabilir mülkler ve boş arazi, bina ve ilgili diğer hak ve faydalar gibi taşınmaz mülkler ele alınabilir. Ülkemizde yaygın olarak gayrimenkul, makine-ekipman ve şirket değerlemeleri yapılmakta ancak kişilerin meslekleri farklı uzmanlık dalları altında ifade edilmektedir. Ayrıca, Değerleme Uzmanlığı için ekspertiz, değerlendirme gibi kavramlar da kullanıla gelmiştir.

Lisanslama ve Sicil Tutmaya İlişkin Esaslar Tebliğinde Değerleme Uzmanı; “Gayrimenkul değerleme şirketlerinde gayrimenkulun, gayrimenkul projesinin veya gayrimenkule bağlı hak ve faydaların rayiç değerini bağımsız ve tarafsız olarak takdir etmekle görevli personel” olarak tanımlanmıştır. Gayrimenkul Değerleme Hizmeti Verecek Şirketlere İlişkin Esaslar Tebliğinde ise Değerleme Uzmanlarının bahsi geçen lisansı alabilmeleri ve SPK tarafından “Gayrimenkul Değerleme Uzmanı” olarak tanınabilmeleri için konuyla ilgili 4 yıllık üniversitelerden mezun olmaları, en az 3 yıllık iş tecrübesine sahip olmaları, birden fazla gayrimenkul değerleme şirketinde çalışmamaları, emlak komisyonculuğu faaliyetinde bulunmamaları, bağımsız ve objektif olmaları, meslekleri ve meslek onurlarıyla bağdaşmayan davranışlarda bulunmamaları gibi prensipler belirlenmiştir.

Gayrimenkul değerleme işlemine birçok ticari işlemde ihtiyaç duyulabilmektedir. Genel olarak, ilgili gayrimenkule ilişkin alım, satım, ipotek, vergi, sigorta veya inşaat durumu söz konusu olduğunda gayrimenkulün değer tespitinin yapılması gündeme gelmektedir.

Gayrimenkul değerlemenin gerekli olabileceği durumlar şu şekilde sıralanabilir:

• İleride olması muhtemel bir satın alma, satış veya kiraya verme,
• Gayrimenkul karşılığı teminat altına alınan uzun vadeli bir kredi,
• Açık artırma, tasfiye satışları, hurda değer tespiti,
• Sigorta, vergi ve kamu yararı için bir devlet kuruluşu tarafından yapılan istimlâk,
• Şirket birleşme, devir ve ele geçirmelerde şirket aktifinde bulunan gayrimenkullerin değerlerinin belirlenmesi,
• Kiralama ve leasing işlemlerine konu olan gayrimenkullerin değerinin belirlenmesi,
• Gayrimenkule dayalı menkul kıymet ihraçlarında ve gayrimenkul portföyü yöneten kolektif yatırım kuruluşlarında portföyde bulunan gayrimenkullerin değerlerinin belirlenmesi,
• Gayrimenkullere ilişkin vergi matrahlarının tespitidir.

Değerleme Uzmanına İlişkin Tanımlar

Değerleme Uzmanı

Gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin ya da gayrimenkule ilişkin hak ve faydaların değerlemesini gerçekleştirecek gayrimenkul değerleme şirketlerinde tam zamanlı çalışan ya da sözleşmeli olarak değerleme şirketlerine hizmet veren, Kurul tarafından yapılan lisanslama sınavını başarı ile tamamlamış, asgari dört yıllık üniversitemezunu ve alanında en az üç yıllık tecrübe sahibi bireylere verilen unvandır.

Sorumlu Değerleme Uzmanı

Gayrimenkul değerleme Ģirketinin asgari oranda %10 sermayesine sahip olan ve gayrimenkul değerleme konusunda asgari beş yıl tecrübeli, gayrimenkul değerleme uzmanı olarak gerekli tüm şartlara haiz, gayrimenkul değerleme şirketi adına değerleme raporlarına münferiden imza atmaya yetkili olan bireylere verilen unvandır.

Konut Değerleme Uzmanı

Kurul mevzuatı kapsamında, konut değerlemesi yapan, değerleme şirketleri tarafından tam zamanlı olarak istihdam edilen ya da değerleme şirketlerinde tam zamanlı istihdam edilmeden sözleşmeli olarak değerleme şirketinin adına hizmet  veren, konut lisanslama sınavını başarı ile tamamlamış, asgari dört yıllık üniversite mezunu, 1 yıllık tecrübe sahibi olan bireylere verilen unvandır.

Değerleme Uzman Yardımcısı

Lisanslamaya ilişkin düzenlemeler kapsamında asgari olarak dört yıllık üniversite mezunu olan, gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisanslama sınavını başarı ile tamamlamş ancak gayrimenkul değerleme uzmanın sahip olması şart olan tecrübe şartını henüz tamamlamamış olan bireyler için kullanılan unvandır.

Konut Değerleme Uzman Yardımcısı

Lisanslamaya ilişkin düzenlemeler kapsamında asgari olarak dört yıllık üniversite mezunu olan, konut değerleme uzmanlığı lisanslama sınavını başarı ile tamamlamış ancak konut değerleme uzmanın sahip olması şart olan tecrübe şartını henüz tamamlamamış olan bireyler için kullanılan unvandır.

Turkiye.gov.tr web adresi altındaki kurumlar bölümünden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Şantiye Şefi Yapı Ruhsatı Bilgileri Sorgulama sekmesi altından sorgulama ekranına ulaşılabilmektedir.

E-devlet şantiye şefliği sorgulama ekranına direkt buraya tıklayarak da ulaşabilirsiniz.

Mühendis ve mimarlar T.C. Kimlik numarası ve E-Devlet giriş şifresi ile şantiye şefliği bilgilerine ulaşabilmektedir.

Özellikle yapı ruhsat ve iskan belgelerinde şantiye şeflerinin imzalarının kaldırılması ile mühendis ve mimarların sık sık sorumlulukları altındaki şantiyeleri ve bu şantiyelerin bilgilerini kontrol etmesi gerekmektedir. Mevcut durumda bir mühendis veya mimarın adına sahte şantiye şefliği taahhütnamesi, ikametgah belgesi düzenlenmesi durumunda, bunu denetleyen bir mekanizma bulunmaması nedeniyle mühendis ve mimarların kendi Şantiye Şefliği Sorgulamalarını e-devlet üzerinden kendileri yapmak durumundadır.

Daha önce Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne veya Belediyelere dilekçe ile başvuru sonucu kontrol edilebilen şantiye şefliği bilgilerine Şantiye Şefi Yapı Ruhsatı Bilgileri Sorgulama aracı ile artık kolayca erişilebilmekte.

Şantiye şefliği sorgulama ekranından aşağıdaki resimden de görülebileceği üzere mühendis-mimarın taahhütü altında bulunan şantiyelerin il, ilçe, yapı alanı, yapı pafta, ada ve parsel bilgileri, blok, toplu yapı adı ve diğer tüm detaylara ulaşılabilmektedir.

Örnek Şantiye Şefliği Sorgulama Ekranı ve Detay Ekranı

Bilgilerin güncelliği ve karşılıklı sağlamasının yapılması açısından isim soyisim veya sadece sicil numarası ile yapı denetim sisteminden de şantiye şeflik bilgileri kontrol edilmelidir.

Yapı Denetim Sisteminden Şantiye Şefliği Sorgulama Sayfasına Buraya Tıklayarak Ulaşabilirsiniz.

Yukarıda sorgulaması yapılan mühendisin aynı tarihte yapı denetim sisteminden yapılan şantiye şefliği sorgulama sonucu ise aşağıdaki resimde görülmektedir. Görüldüğü gibi yapı denetim sistemi ile e-devlet sistemi üzerinden alınan sonuçlarda farklılık bulunmaktadır. (Toplam m2 farklı)

Mevcut işlerin inşaat seviyelerinin yüzdelerini de belediye yapı kontrolden öğrenebilirsiniz.

Amerika Birleşik Devletleri’nde Yetkin Mühendislik

Amerika Birleşik Devletleri’nde Yetkin Mühendislik PROFESSIONAL ENGINEER (P.E.) LİSANSI ile mümkün olmaktadır.
Geçmişi 100 yıl öncesine giden sistem 1947’den beri ABD’nin tüm eyaletlerde uygulanmakta.  Lisans ile ilgili Yetkili otorite; National Society of Professional Engineers (NSPE). Lisansı veren kurum; National Council of Examiners for Engineering and Surveying’in her eyaletteki temsilcilikleri. Her eyalette farklı kriterler ve farklı lisanslar bulunduğundan farklı eyalette hizmet vermek için o eyaletin lisansını da almak gerekmektedir. Yetkin Mühendislik Tüm mühendislik dalları için geçerli olsa da genelde inşaat mühendisleri ve mimarlar bu belgeyi almaktadır.

P.E. Lisansının Faydaları

• Lisansı olmayanlara kıyasla ayrıcalık ve üstünlük sağlar,

• Lisansı olmayanlar kamu projelerine imza atamamaktadır,

• Bir firmadaki lisanslı mühendis sayısı ihalelere girişte bir kriter,

• Yetkin Mühendislik Lisanslı mühendisin maaşı lisansı olmayan mühendislere oranla daha fazla,

• Yetkin Mühendislik Lisanslına sahip mühendisler bilirkişilik yapabilmekte,

• Prestij

P.E. Olmanın Koşulları

1. Mezuniyet , Akreditasyonunu sağlamış bir üniversite programı

2. F.E. (Fundamentals of Engineering) sınavını geçmek

3. İş Tecrübesi (4 yıl),  Bazı eyaletler bu tecrübenin lisanlı müh. altında olmasını şart koşar, bazılarında 3 yıl yeterli

4. P.E. (Principals and Practice of Engineering) sınavını geçmek

F.E. Sınavı
Genelde üniversiteden mezun olurken (son dönem) girilen bir sınav olan FE sınavını firmalar işe alırken kriter olarak kullanırlar. Sabah seansı (120 soru), tüm mühendislik dalları için, öğlen seansı (60 soru), mühendislik dalına özel – Kimya, İnşaat, Elektrik, Çevre, Endüstri, Makina gibi.

P.E. Sınavı
FE sınavı ve iş tecrübesi koşullarını sağlayanlar girebildiği bir sınavdır. Her mühendislik disiplini için farklı olarak yapılan 8 saatlik notların açık oladuğu bir sınavdır.  Çoktan seçmeli 80 soru bulunur.

İnşaat mühendisleri için P.E. sınavı
Sabah ve öğle seansı (4’er saat) olmak üzere 8 saatttir. Sabah seansındaki sorular tüm (5) uzmanlık dallarını kapsarken, öğle seansında 5 uzmanlık dalından seçilen – Çevre – Geoteknik – Yapı – Ulaştırma – Su kaynakları branşları üzerinden sınav gerçekleştirilir.

P.E. Lİsanslarının Yenilenmesi

Periyodik olarak NSPE kurumuna üyeliklerin yenilenmesi gerekmekte olup  “Continuing Professional Competency” (CPC) – Sürekli Mesleki Yetkinliğin ispatı sağlanmalıdır. Lisansın devamlılığı için Professional Development Hours (PDH) – Mesleki Gelişim Saatleri ve NSPE destekli kurslara devam etmek, seminerlere ve konferanslara katılmak veya konuşmacı olmak, ders vermek, makale veya kitap yazmak, patent almak, mesleki veya teknik bir dernekte aktif olarak yer almak gerekmektedir. Her eyalette farklı kriterler bulunmaktadır.

İngiltere’de Yetkin Mühendislik

Yetkin Mühendislik CHARTERED ENGINEER CEng olarak adlandırılmaktadır.

Yetkili Otorite; Engineering Council United Kingdom (ECUK)’dır. Lisansı 35 mühendislik dalına ait kurumlar (örnek: Institution of Civil Engineers) düzenlemektedir.

CEng Faydaları
• Projelere imza yetkisi CEng ile mümkün olmaktadır. Güvenlik ve kalite ile ilgili konularda sadece CEng’in yetkisi bulunur. Presij ve Maaş artışı sağlar.  Mesleki gelişimi desteklerken yeni iş fırsatlarına olanak sağlar.

CEng. Olabilme Koşulları
Eğitim için – ECUK tarafından kabul edilmiş 4 senelik bir üniversiteden mezun olma şartı bulunmaktadır. En az 4 yıllık iş tecrübesi istenir ve bu sürenin 2 yılı yeni mezun mühendis veya stajyer pozisyonu, geri kalan 2 yılı daha fazla sorumluluk alabileceği pozisyonlarda olmalıdır. Bu tecrübenin bir başka CEng.’in gözetimi altında olması gerekmektedir.

Mesleki İnceleme
Sözlü sınav / mülakat uygulanır. İlgili kurum jüri olarak 2 mühendis atar ve iş tecrübesini özetleyen rapor sözlü olarak bu jüriye sunulur. Ayrıca yazılı sınav da istenebilir.

CEng Lİsanslarının Korunması

İlgili mühendislik kurumları adayların gelişimleri konusunda kılavuzluk eder ve onlara katılmaları gereken seminer, kurs ve eğitim programları hakkında tavsiyeler verir.  Üyelik yenilenirken kişinin sürekli mesleki gelişimi de incelenir. Tavsiye edilen yolun izlenip izlenmediğine bakılırken herhangi bir puan sistemi bulunmamaktadır.

Türkiye’de Yetkin Mühendislik

Yürürlükten kaldırılmıştır!

Yoktur…

 İş Denetleme Belgesi;

1) İş deneyim belgesi düzenleme konusunda yetkili kurum ve kuruluşlara, ilgili mevzuat gereğince denetledikleri işlerde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak koşuluyla, kontrol mühendisi, şantiye mühendisi ve kontrol şefine,

2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, şantiye mühendisi ve şantiye şefine,

3) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde, yüklenici bünyesinde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, şantiye mühendisi ve şantiye şefine tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir. Kamu kuruluşlarının ihale ettikleri işlerde, yurt içinde veya yurt dışında idare adına danışmanlık hizmeti veren kontrol teşkilatında görev yapan kontrol mühendisi, kontrol şefi ve kontrol amirine iş denetleme belgesi düzenlenmemektedir.

İş Yönetme Belgesi;

1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarda; bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu olan; şube müdürü, proje müdürü, kontrol amiri, inşaat ve tesisat müdürü ve yardımcıları ve bunlarla aynı teknik seviyede görev yapanlar, il müdürü ve yardımcıları, bölge müdürü ve yardımcıları ile yapım ve/veya teknik işler daire başkanı ve yardımcıları, yapım ve/ veya teknik işlerden sorumlu genel müdür yardımcıları ve genel müdür olarak görev yapanlara,

2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan; anonim şirketlerde genel müdür, murahhas müdür, yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı, limited şirketlerde şirket müdürü görevlerini aralıksız en az beş yıldır sürdüren ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapan, en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,

3) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenicilerde; idareye bildirilmesi kaydıyla, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında sözleşme konusu işte proje müdürü olarak görev yapan en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,

4) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; işin sözleşmesinde proje müdürü olarak belirtilmiş ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak kaydıyla en az beş yıllık mühendis veya mimarlara tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir. Yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu müsteşar yardımcısı ve müsteşar olarak görev yapanlara iş yönetme belgesi düzenlenirken yapılan değişiklikle artık iş yönetme belgesi düzenlenmemektedir.

İş deneyim belgeleri kamu kurum ve kuruluşlarına gerçekleştirilen işler sonucunda alınabileceği gibi gerçek ya da tüzel kişilerle gerçekleştirilen işler sonucunda da elde edilebilir.

Kamu İhale Kanunu, yapım işlerini hem taahhüt edilen zamanında hem de fen ve sanat kurallarına uygun olarak tamamlanması için yüklenicilerin mali ve ekonomik kriterlere ek olarak mesleki ve teknik yeterlilik kriterleri aranmasını öngörmüştür. Mesleki ve teknik yeterliliğin belirlenmesi amacıyla isteklilerden talep edilen belgelerin başında “iş deneyim belgeleri” gelmektdir. İşin yaklaşık maliyetine bakılmaksızın aday veya isteklinin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler ile iş deneyim belgesinin her ihalede istenilmesi ve yüklenicinin bu belgeleri sunması zorunludur.

Kamu ihalelerinde yeterlik kriteri olarak iş deneyim belgesi bütün mal alımı ihalelerinde ve hizmet alım işlerinin yaklaşık maliyeti Kanunun 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarı ile eşik değer arasında olan işlerin ihalelerinde istenip istenmeyeceği tercihe bırakılmışken yapım işlerinin bütün ihalelerinde yaklaşık maliyeti ne olursa olsun iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

Yapım işleri ihalelerinde yeterlik kriteri olarak istenecek ve idarelerce belirlenecek olan İş deneyim belge tutarlarının;
a) Kanunun 19 uncu maddesi ile 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ve yaklaşık maliyeti eşik değerin ;
1) İki katına kadar olan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 50’sinden az ve % 100’ünden fazla,
2) İki katı ile bu değerin üzerinde olan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 50’sinden az ve % 80’inden fazla,

b) Kanunun 20 nci maddesi ile 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ve yaklaşık maliyeti eşik değerin;
1) İki katına kadar olan ihalelerde, yaklaşık maliyetin % 50’sinden az ve % 100’ünden
fazla,
2) İki katı ile bu değerin üzerinde olan ihalelerde, yaklaşık maliyetin % 50’sinden az ve % 80’inden fazla, olmamak üzere idarece belirlenecek tutardan az olmaması yeterlik kriteri olarak aranacağı hüküm altına alınmıştır.

Yapım işlerinde iş deneyim belgesi, belge sahibinin katılabileceği işin konusunu ve büyüklüğünü belirlediğinden, ihaleye katılımda istekli hakkında temel referans belge olarak görülmesi ve yapım işlerinde bütün ihalelerde istenilmesi zorunlu olması sebebiyle iş deneyim belgesinin düzenlenmesi ve değerlendirilmesinde mevzuat hükümlerine uyulması son derece önemlidir.

Her ne kadar hizmet sektöründe alışılagelmiş düzen olarak sözle taahhüt ve el sıkışma söz konusu ise de herhangi bir anlaşmazlık durumunda bu söz ve taahhütler havada kalıp problemin çözümü konusunda konunun daha da karmaşıklaşmasına neden olmaktadır. Hem işveren hem de statik proje müellifi açısından da bu Statik Proje Müellifliği Hizmet Sözleşmesi tarafların kendilerini garanti altına alması, sürecin problemsiz bir şekilde işlemesi ve başarıyla sonuçlanması açısından son derece faydalıdır. Özellikle ileride yaşanabilecek herhangi bir hukuki süreçte, tarafların elinde bulunan Statik Proje Müellifliği Hizmet Sözleşmesi esas belirleyici faktör olarak öne çıkacaktır.

Statik Proje Müellifliği Hizmet Sözleşmesi’nin taslağını buraya tıklayarak pdf olarak indirebilirsiniz.

Kamu İhale Kanunu, Yapım işleri ihaleleri uygulama yönetmeliğinin 30. Maddesine göre yapım işlerinde iş deneyim belgesinin istenilmesi zorunludur. Bu kapsamda 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihalesi gerçekleştirilen yapım işine teklif verecek isteklilerin iş deneyim belgesi sunmaları gerekmektedir.

Mühendis veya mimarlar, lisans eğitimlerine uygun yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimi olarak mezuniyet belgelerini sunabilirler.

Mühendis ve mimarların mezuniyet belgeleri ile ihalelere başvurabilmelerine ilişkin düzenlemeler Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Genel Tebliğinde ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirtilmiştir.

Mühendisi veya mimar diplomasının iş deneyim belgesi olarak kullanılabilmesi için tüzel kişiler için diploma sahibi inşaat mühendisi veya mimarın en az beş yıldır şirketin en az % 51 hissesine sahip olması gerekmekte. İki ortak da % 50 hisseye sahip olduğunda diploma iş deneyim belgesi olarak kullanılamamaktadır.

Şahıs firmaları mühendis veya mimar diplomalarının iş deneyim belgesi olarak kullanılabilmesinde en az 5 yıl şartı aranmamaktadır. Mezuniyet tarihinden itibaren 1 yıl geçtikten sonra 334.368,-TL’ye kadar iş bitim belgesi / iş deneyim belgesi olmadan diploma sunulmak şartıyla teklif verilebilmektedir, yapım işleri ihalelerine girebilmektedir.

Mezun oldukları tarihten itibaren mühendis ve mimarlar bu konuda sürekli müteahhitlerden teklifler almaktadır.

Bu, mühendis-mimar üzerine şirket kurup, mühendis-mimara hisse verip onların diploması üzerinden ihalelere girilmesi veya mühendis-mimarın şahıs şirketi kurması ve bu şirket üzerinden müteahhitin iş almak istemesi gibi teklifler eş, dost, akraba veya tamamen yabancı insanlardan gelebilmekte.

İnşaat mühendisi-mimar üzerine şirket kurmak, %51 hisse vermek veya şahıs şirketi kurulması konusunda diploma sahibi mühendis-mimarların çok dikkatli olması gereken konular vardır.

Özellikle bu müteahhitler daha genç, yeni mezun veya en fazla 4-5 yıllık mühendis-mimarlara bu şekilde tekliflerle giderler ki deneyimli teknik elemanların bu şekilde riskleri almayacağını bilirler.

Öncelikle farkına varılması gereken durum iş deneyimini sunan mühendis-mimarın %51 hisseye sahip olması onu şirketin en büyük hissedarı, sorumlusu yapar. Şahıs firmalarında zaten firma=şahıs, şahıs=firmadır.  İş deneyimi isteyen müteahhit,yeni tanışılan kötü niyetli herhangi bir insan olabileceği gibi herhangi bir güven sorunu yaşanmayacak çok yakın bir akraba, eş dost da olabilir.

Yapım işleri, yani inşaat sektörü bilindiği üzere iş güvenliği açısından en riskli gruplardandır. İşin tüm denetim ve yönetimi kendisinde olmayan bir mühendis-mimarın herhangi bir inşaat işine imza atması, yetki alması, sorumluluk yüklenmesi kendi geleceğini tehlikeye atması anlamına gelmektedir. Hele ki işçilerin sigorta giriş çıkışları hakkında bilgisi, denetlemesi olmayan bir mühendisin, müteahhitin ufacık bir ihmali, sigorta girişini yaptırmaması veya unutması durumunda yaşanacak bir kazada uğrayacağı yaptırımlar son derece ağırdır.

İdari açıdan değerlendirisek, bir ihaleye teklif verilmesi aşamasından, işin bitirilmesi, geçici kabul yapılması, kesin kabul yapılması hatta garanti süresi dolana kadar her adımdan şirketler, dolayısıyla mühendis ve mimarlar sorumludur. Ve Kamu İhale Kanunu ve Kamu İdareleri yapım işlerinde oldukça hassas ve özenlidir. Bir teklifin yanlış yazılmasından, iş süresince yaşanan aksaklıklara, taahhüdün zamanında yerine getirilememesinden yıllar sonra imalat kaynaklı hataların ortaya çıkmasına kadar yüzlerce risk bulunmaktadır. Ve tüm bunların ayrı ayrı cezaları bulunmaktadır. İhalelerden süreli veya süresiz men edilme, maddi ve idari para cezaları, hatta usulsüzlük vb durumlarda ağır cezaya kadar gidebilecek durumlarla karşı karşıya kalınabilmektedir. İnternette yapılacak ufak çaplı bir aramayla binlerce örnek dava dosyasına ulaşılabilmektedir. Bu tarz durumlar sürekli yaşanmaktadır.

Müteahhitlerin iş deneyimi amacıyla mühendis-mimarlarla anlaşmak istemesinin bir diğer nedeni de bir müteahhitin bir ihaleye birden fazla dosya ile katılmak istemesidir. Yasal olarak birbiri ile bağlantısı olan herhangi iki şirket aynı ihaleye katılamaz ama tanıdık bir mühendis üzerinden verilen bir teklifle bu yasal engel aşılmaya çalışılmaktadır.

Müteahhitle anlaşıp diplomasını kullandıran mühendis-mimarların en fazla karşılaştığı sorun ise mali konularda yaşanmaktadır. İnşaat işlerinde kredi, çek kullanımı çok yaygın ve ihale meblağları genellikle yüksektir. 1 senelik bir mühendisin 250.000 tl’lik bir işin altına girdiğinde, ki bu miktar her yıl katlanmakta, olası bir aksilik durumunda sorumluluğu yüklenmesi gerekirse bunun altından kendi başına kalkması pek mümkün değildir. Anlaşılan müteahhitin kötü niyetli olduğunu düşünmeye gerek duymadan, birçok farklı etkene bağlı olarak her ay onlarca batan, çeklerinde, kredilerinde sorun yaşayan müteahhitlerle karşılaşıyoruz. İşin yönetiminde, mühendis-mimarın aldığı eğitim doğrultusunda işlemeyen işlerde henüz meslek hayatının başında eksilere düşmenin, banka kredi notlarını alt üst etmenin, cezalar yemenin veya bu risklere girmenin bir anlamı yoktur.

Bir diğer en çok sorun yaşanan konu ise vergi konularıdır. İnşaat sektöründe müteahhitler her daim kdv, stopaj ve gelir vergisi konularında hassastırlar. Çok kapsamlı bir konu olduğu için detaylı bir şekilde anlatmak zor olsa da kabaca müteahhitlerin bu vergileri gider olarak görmemeleri, bu vergilerden kaçmak için yasal olmayan bir çok işleme başvurmaları çok karşılaşılan hatalardandır. Bu konularda yaşanacak bir sıkıntıda ağır cezalar ortaya çıkmakta hatta hapis cezalarına kadar gidebilecek durumlar yaşanmaktadır. Özellikle vergi takipleri ve fatura işlemleri konusunda şirketin sorumlusu yani mühendis-mimarın her konuda kesinlikle bilgisi onayı, olmalı, bunun aksi tartışma konusu dahi olmamalıdır.

Bu tür anlaşmalara gitmenin risk faktörleri ve belirsizlikleri burada anlatılanlardan çok daha fazla veya farklı şekillerde olabileceği gibi mühendis ve mimarın faydasına da sonuçlanabilir. Biz en yakınınız olsa dahi bu tür anlaşmalara kesinlikle gidilmemesini tavsiye ediyoruz.

2019 Yılı İnşaat Mühendisi-Mimar Dipolaması İş Deneyim Tutarı

3458 Sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun

 Madde  9 – Devlet daire ve müesseselerile belediye hizmetlerinde bulunan Yüksek mühendis, Yüksek mimar, mühendis, mimar ve fen memurları çalışma saatleri dışında bile olsa ücretli veya ücretsiz hususi surette sanatlarını icra edemezler. Ancak serbest meslek erbabı bulunmayan ve mahallin belediye veya Nafıa idarelerinin müracaatı ve en büyük mülkiye amirinin muvafakatile zaruret bulunduğu tahakkuk eden yerlerde tasdik ve murakabesi kendilerine veya mensub oldukları mahalli idarelere aid olmıyan memleketin umranile alakalı hususi mesleki işleri devamlı olmamak ve hariçte bir yazıhane açmamak ve asıl vazifelerinin çalışma saatleri dışında yapmak şartile birinci fıkrada yazılı memurlar iş kabul edebilirler.

          Profesörlük, öğretmenlik ve doçentlik birinci fıkrada yazılı memnuiyet hükmünden müstesnadır.

Buna göre devlette, devlet dairelerinde, kamu kurum ve kuruluşlarında, belediyelerde çalışan inşaat mühendisleri ve mimarların şantiye şefliği veya meslekleri ile ilgili herhangi başka bir işte görev almaları mümkün olmamaktadır.

Her yeni mezun mühendisin kafasından;

İnşaat Mühendisleri Odasına (İMO’ya) kayıt olmak zorunlu mudur?

İnşaat Mühendisleri Odasına kayıt olmadan İnşaat Mühendisliği yapılır mı?

İMO’ya kayıt olmak zorunda mıyım?

soruları geçmektedir. Bu soruların cevabını Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her İnşaat Mühendisinin tabi olduğu kanun ve yönetmelikler dahilinde açıklayalım.

İnşaat Mühendisleri Odası “6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu”na tabi olarak kurulan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin meslek odalarından birisidir.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve bu birlik çatısı altında olan tüm odalar; 6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu ve 3458 Sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun’a tabidir.

Ayrıca TMMOB’a ait Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği ve İnşaat Mühendisleri Odasına ait İnşaat Mühendisleri Ana Yönetmeliği ile bunların alt yönetmelikleri bulunmaktadır.

6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu Madde 33‘e göre:

Madde 33 – Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.

             (Ek: 19/4/1983 – KHK – 66/10 md.) Kamu Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslekdaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği Madde 49′a göre:

Mühendislik-mimarlık mesleği mensupları, Birlik Genel Kurulu kararı ile belirlenen Odaya kaydolurlar. Oda kayıtlarında ve mesleği yapmada lisans eğitim esastır. Bir lisans diplomasıyla ancak TMMOB Genel Kurulunun onayladığı bir Odaya kaydolunabilinir. Lisansüstü eğitim ile alınan unvan, ikinci bir lisans diploması olarak değerlendirilemez, buna bağlı olarak mesleki çalışma yapılamayacağı gibi ilgili Odaya da kayıt yapılamaz. Odaya kayıtlı tüm üyelerin meslek ve sanatları aynı değilse, bunların meslek ve sanatlarını uygulamadaki yetkileri de aynı olamaz. Oda, bu ayırımı sağlamak için, üyesine vereceği her türlü belgede meslek ve sanatını belirtmek zorundadır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği Madde 7′ye göre:

Madde 7- Üyelik için aşağıdaki hükümler geçerlidir;

a) Türkiye’de inşaat mühendisliği mesleğinde çalışabilmek için, inşaat mühendisi veya inşaat yüksek mühendisleri, Oda’ya üye olmak zorundadırlar.

b) Kamu kurum ve kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan veya Silahlı Kuvvetler mensubu inşaat mühendisleri ve inşaat yüksek mühendislerinin Oda’ya üye olmaları isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan Oda’ya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ve haklarına sahip, onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler. Bunların üye olmamaları kanunlarda belirtilen diğer kayıt ve şartlara uymak kaydıyla, meslekleriyle ilgili görevlerde çalışmalarına, mesleki hizmetleri yürütmelerine, yetkilerini kullanmalarına, mesleki eğitim ve öğretim yaptırmalarına, kurum amirlerinin izniyle kuruluşun bilimsel çalışmalarına katılmalarına, meslek kural ve koşullarına uyma yükümlülüklerine, haklarında Onur Kurulunca disiplin cezası uygulanmasına, özel kanunların öngördüğü kayıtlarla mesleklerini serbestçe uygulamalarına, resmi veya özel bir görev almalarına engel oluşturmaz. Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu inşaat mühendisleri ve inşaat yüksek mühendisleri, oda organlarında görev alamaz.

c) Askerlik yükümlülüğünü yerine getirmekte olan üyelerin üyelikleri, askerlik hizmetleri süresince askıda kalır. Bu durum, ilgililerin kanunlardan doğan diğer mesleki yükümlülüklerini ve haklarını ortadan kaldırmaz. Dönüşlerinde belgelendirmeleri kaydıyla, askerlik süresince üyelik ödentileri alınmaz

İlgili kanun ve yönetmeliklere göre Türkiye’de inşaat mühendisliği mesleğinde çalışabilmek için, inşaat mühendisi veya inşaat yüksek mühendisleri, İnşaat Mühendisleri Odasına üye olmak zorundadırlar. Ancak kamu kurum ve kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan veya Silahlı Kuvvetler mensubu inşaat mühendisleri ve inşaat yüksek mühendislerinin Oda’ya üye olmaları isteklerine bağlıdır.

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Bakanlığı tarafından Kasım 2017 tarihinde “Bilirkişiliğe Kabule ve Bilirkişilik Başvuru Usul ve Esaslarına İlişkin Duyurusu”nda yapılan açıklamada “aranan nitelikler” arasında “Üniversitelerin lisans eğitimi veren ilgili mühendislik-mimarlık fakültelerinden mezun olmak” maddesi bulunmuyordu. İnşaat Mühendisleri odasının yaptığı başvuru sonucunda gerekli değişiklikler yapıldı ve “üniversitelerin lisans eğitimi veren inşaat mühendisliği veya mimarlık bölümlerinden mezun olanlar da bilirkişilik başvurusunda bulunabilir” ibaresi eklendi.

“Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Uzmanlığı İçin Aranan Nitelikler Bölümü”nde;
• 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak.
• Taşınmaz (gayrimenkul) geliştirme konusunda lisans, yüksek lisans ya da doktora yapmış olmak.
• Arazi ve arsa değerleme ile yapı değerleme uzmanlık alanları için Taşınmaz (gayrimenkul) geliştirme konusunda lisans, yüksek lisans ya da doktora yapmış olmak ya da 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre gayrimenkul değerleme uzmanı olarak yetkilendirilmiş olmak.

ibareleri bulunuyordu. Ancak ilgili mühendislik mimarlık bölümleri ile ilgili bir ibare bulunmaması üzerine İnşaat Mühendisleri Odası mühendis ve mimarların kendi mesleki uzmanlık alanları dışında bırakılmaması ve ilgili meslek gruplarının bir mağduriyet yaşamaması için “Üniversitelerin lisans eğitimi veren ilgili mühendislik-mimarlık fakültelerinden mezun olmak” ibaresinin eklenmesi önerisi kabul edilerek Daire Başkanlığının son yayınladığı duyuruda ilan edildi.

Öğrencilerin hem kişisel hem de mesleki açıdan kendilerini geliştirmeleri için önemli bir fırsat olan bu program dahilinde University of Illinois at Urbana -Champaign (UIUC) öğrencileri de SDÜ İnşaat Mühendisliği Bölümünde eğitim alacak.

Eğitimlerini başarıyla tamamlayan öğrenciler her iki üniversiteden de diploma alarak lisans ve yüksek lisans eğitimlerini tamamlamış olacak. 1867 yılında kurulan UIUC’nin yaklaşık 100 ülkeden 41.000’den fazla öğrencisi bulunuyor. lTeorik ve uygulamalı alanda önemli araştırmaların yürütüldüğü UIUC İnşaat Mühendisliği Bölümü, U.S. News and World Report’un 2018’de yayınladığı ‘‘2018 America’s Best Colleges’’ adlı araştırmasında en başarılı  inşaat mühendisliği lisans eğitimi konusunda ABD’de üçüncü, en başarılı yüksek lisans eğitimi konusunda ise ABD’de ikinci sırada yer almaktadır.

Türkiye’de 2018 Ocak ayı itibariyle yaklaşık olarak 155.000 inşaat mühendisi var. Bu nüfusun yaklaşık yarısını 2010 yılından itibaren üniversiteye girenler ve mezun olanlar oluşturuyor. Dolayısıyla meslekte büyük bir genç, deneyimsiz veya az deneyimli nüfus yoğunluğu bulunmakta. Buna karşı ekonominin dinamosu olarak adlandırılan İnşaat sektörü ülkenin her zaman en hareketli sektörlerinden birisi olmuş ve olacaktır da. Ayrıca yurt dışında iş bulma imkanının kolaylığı diğer bölümlere oranla daha fazla olan İnşaat Mühendisliğinde kendisini geliştiren, ömür boyu öğrenmeye açık ve istekli kişiler kendi farklarını ortaya çıkarıp kendi iş olanaklarını yaratacaktır. İnşaat Mühendisliğini tercih etmeyi düşünen adaylar İnşaat Mühendisliği ile ilgili daha fazla bilgi almak için İnşaat Mühendisliği Başlığını inceleyebilir, sayfa altındaki bölümden yorum yazabilir veya iletişim sayfasından özel olarak bize ulaşabilirs.

2018 yılında İnşaat mühendisliğini tercih etmeyi düşünenlere fikir vermesi açısından 2017 yılı İnşaat Mühendisliği bölümünün taban puanları ve başarı sıralamalarına göre listelendiği tabloya aşağıda sunuyoruz.

İlgili sütunun başına tıklayarak taban puana veya başarı sıralamasına göre üniversiteleri sıralayabilir ve arama kutusundan herhangi bir üniversiteyi ismini girerek kolayca bulabilirsiniz.

Çocukluk yaşlarındayken “dahi çocuk” olarak ün salan ve daha sonra adı “arızalı deha“ya çıkan Kim Ung-Yong.

1962 yılında doğan Kim 210’un üzerinde bir IQ’ya sahip. Ve 200 IQ‘nun üzerinde belgelendirilmiş ilk sertifikalı insandır. Guinness Dünya Rekorları Kitabına en yüksek IQ’ya sahip insan ünvanıyla girdiğinde henüz daha bir çocuk olan Kim Ung-Yong henüz 1 yaşındayken Kore alfabesini ve 1000 Çince karakteri öğrenmişti bile. Üç yaşındayken matematiği çözmeyi başarmış, beş yaşına geldiğinde gayet akıcı bir şekilde Korece, İngilizce, Fransızca, Almanca ve Japonca konuşabiliyordu.

Cumhuriyetin ilk kadın inşaat mühendisi Sabiha Gürayman anlatiyor: “”İstanbul’a gelir gelmez hemen okul arkadaşim Nesibe’ye uğramıştım; Mühendis Mektebi’ne bu yıl (1927) kız öğrenci alınacağını söyledi. Koşup gittik. Kayıtlar o gün kapanıyordu. Giriş sınavlarına ise iki günkalmıştı. “Boşuna yorulma kızım” dediler. Tepem atmıştı. “Beyefendi! Siz bana kayıt şartlarını söyleyiniz” dedim.”

Sabiha Gürayman 1933’te Türkiye’nin ilk kadın inşaat mühendisi oldu. Anıtkabir dahil, pek çok kamu projesinde çalıştı. Ankara-Beypazarı yolu üzerindeki “kız köprüsü”, adını Sabiha Hanım’ın şantiye günlerinden alır. Sabiha hanım, 2003 yılında vefat etmeden önce tüm varlığını İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı‘na bağışladı.

“Yaşamak faaliyet demektir. Bir toplumun bir uzvu faaliyette bulunurken diğer uzvu atalet içinde olursa o toplum felç olmuştur. Dolayısıyla toplumumuz için ilim ve fen lazım ise bunları aynı derecede hem erkek hem de kadınlarımızın elde etmeleri gerekmektedir. Kadınların en büyük vazifesi analıktır, ilk terbiye verilen yer ana kucağı olduğu düşünülürse bu vazifenin önemi layıkıyla anlaşılır. Milletimiz kuvvetli bir millet olmaya azmetmiştir. Bugünün gereklerinden biri de kadınlarımızın her hususta yükselmelerini sağlamaktır. Bu sebeple kadınlarımız da ilim ve fen sahibi olacaklardır. Erkeklerin geçtikleri bütün tahsil derecelerinden geçeceklerdir. Sonra kadınlar erkeklerle yürüyerek birbirinin yardımcısı ve destekçisi olacaklardır…”

Atatürk 1923 yılında İzmir’de halka hitap ederken kadının ekonomik ve sosyal hayatta yer almasının ne kadar önemli olduğunu yukarıdaki bu sözlerle ifade etmiştir. Ülkenin ekonomik, sosyal-kültürel her alanda gelişip ilerlemesi için vatandaşların bilgi sahibi olması gerekir.

Bu hem erkek hem de kadınlarımızla birlikte olmalıdır. Dünün ve bugünün başarılı insanları ilk gözlerini açtıklarında annelerini gördüler, onları örnek aldılar. Aslında kadının çocukları eğiten, yetiştiren bir taraf olduğunu düşünürsek kız çocuklarına ve erkek çocuklarına iyi bir terbiye, okul öncesinde iyi bir eğitim vermesi için kadınların da bu eğitimden geçmiş olmaları lazımdır. Bilindiği gibi Türk kadını Kurtuluş Savaşı’mızda cephede savaşan erkeklere tüm gücüyle  destek vermiştir. Cepheye erzak ve cephane taşımışlardır, yaralı askerlere hastabakıcılık yapmışlardır. Tüm dünya tarafından bilindiği gibi kadınlarımız her alanda çok başarılı olmuşlardır.

Türk kadını kamusal alana ilk öğretmenlik mesleğiyle dahil olmuştur ve daha sonra ebelik hizmetini yapmışlardır. Zamanla kadınlar halı dokumada, ipek ve tütün fabrikalarında dikiş-nakış işlerinde çalışmaya başlamıştır. Bu çalıştıkları alanda gayet başarılı olan kadınlarımız neden bilim konusunda ve eğitim konusunda da bir şeyler yapmasınlar? Ve yaptılar çok da başarılı oldular. Cumhuriyet tarihimizde her biri farklı konularda cesurca mücadele ile başarı elde etmiş, örnek alınacak birçok kadın öncülerimiz vardır. Bunlardan biri de ilk kadın inşaat mühendisi olan Sabiha Rıfat Gürayman‘dır.

“Yüksek Mühendis Mektebi’nin İlk İki Kız Öğrencisinden Biri Olmuş”

1927-1928 öğrenim yılında ilk defa Yüksek Mühendis Mektebi’ne kız öğrenci alınacağı haberini tesadüfen duyan Sabiha Rıfat Gürayman, kız arkadaşı Melek Ertuğ ile birlikteçok zorluklarla mektebe kayıt yaptırmayı başarmışlardır. Yüksek Mühendis Mektebi’nin ilk kız öğrencilerinden olduğu için kendisine dikkatle, merakla bakan gözlere aldırmadan okuluna devam etmiştir. Sabiha Rıfat Gürayman, bir asker çocuğuydu ve babasının görev yerinin sürekli değişmesi nedeniyle çok zorluklar yaşamış ama kararlılığından hiç vazgeçmemiş ve 1933 yılına Yüksek Mühendis Mektebi’nden başarıyla mezun olmuştur.

Sabiha Rıfat Gürayman’ın hayatının konu alındığı “Uçan Parmaklar” adlı belgeselde Gürayman’ın dayısının kızı Türkan Yurdagül onun çalışkanlığını okumaya olan hevesini şu sözlerle dile getiriyor:

“Çok akıllı bir kızdı ben onu okutmak için İstanbul’da kaldım derdi babam. Gece yarısı bir bakarım ki gaz lambasını yakardı diyor. Ne oldu  Sabiha derdim, dayıcım bir yere takıldım oraya çalışacağım dermiş o da dermiş ki uykunda da mı anlatıyrsun sen bunları. Çok çalışkan her tuttuğunu koparan bir kızdı derdi ve babam onu çok severdi.”

Dünyada ilk kadın mühendis olduğu düşünülen Elizabeth Bragg 1876 yılında Berkeley‘den mezun olurken neredeyse yarım asırlık bir farkla Türkiye’de ilk iki kadın mühendis 1933 yılında mezun olmuşlardır. Sabiha Rıfat Gürayman, Yüksek Mühendsi Mektebi‘ni bitiren ilk iki kızdan biriydi. Arkadaşı Melek Ertuğ’un evlenerek mesleğe devam etmediği için iş hayatında bir süre yalnız kalmıştı. Gürayman, ilk olarak Bayındırlık Bakanlığı’na başvurup o zamanki adı Nafia Vekaleti’nde ilk görevine başlamıştır. İş hayatının ilk zamanları insanları kendine kabul ettirmekle uğraşmak zorunda kalmışsa da bir kadının inşaat mühendisi olabileceğini düşünemeyen herkese başarısıyla kendisini kabul ettirmiştir ve zamanla etrafındaki kadın erkek herkesin saygısını kazanmıştır.

“Beypazarı halkı ona ithafen köprünün ismini “Kız Köprüsü” koymuş. O yıllarda savaşlarla yıkılmış olanülkemizin yeniden inşa edilmesi için yapılanimar çalışmalarına Yüksek Mühendis Mektebi’nin ilk mezunları yetişmiş. Mühendisler şehir dışına gönderilmeye başlanmış ancak deneyimli mühendislerin gönderilmesi uygun görülmüştür. O dönemde Ankara-Beypazarı karayolunun 86. km’sine yapılacak olan köprüde görev almak isteyen Sabiha Rıfat Gürayman isteğini dile getirmiş ancak isteği o zamanın valisi Nevzat Tandoğan tarafından uygun görülmediği için geri çevrilmiştir. Şartlara bakmaksızın ne olursa olsun gideceğini ısrarlı bir istekle tekrar bildirerek görevi almış ve büyük görev aşkıyla başlamıştır. Kısa sürede şantiye hayatına uyum sağlayarak hem beraber çalıştığı arkadaşlarının hem de köylü halkının sevgisini ve saygısını kazanmıştır. Pek çok kez inşaatı bırakarak gitmek isteyen işçileri ikna edip geri döndürmüş ve o dönemin en zorlu projelerinden biri sayılan bu köprünün yapımında örnek olacak bir azimle çalışmıştır. Başarıyla köprüyü bitirmişlerdir. Sonraları çalışmalarını takdir eden Beypazarı köyü halkı Sabiha Rıfat Gürayman’a temsilen köprünün ismini “Kız Köprüsü” diye anmışlardır.

“Anıtkabir Meslek Hayatımın En Büyük Eseriydi”

Bu başarılı çalışmasından sonra Sabiha Rıfat Gürayman yine birçok okul, köprü ve bina yapımında da görev almıştır. Fakat meslek hayatının en önemli eseri olarak gördüğü Anıtkabir inşaatında 10 yıl süreyle kontrol mühendisi olarak görev almak Gürayman’ı çok onure etmiştir. Çünkü Atatürk’ün emri ile 1927-1928 öğrenim yılındailk defa Mühendis Mektebi’ne kız öğrenci alınmaya başlanmasıyla birlikte kadınlara çağdaşlık yolu açılmıştı ve Sabiha Rıfat Gürayman mektebe kaydını yaptırıp başarılı bir inşaat mühendisi olarak mezun olmuştu. Ord. Prof. Emin Onat ve Prof. Orhan Arda tarafından projesi çizilen Anıtkabir’in kontrol mühendisliği görevini layıkıyla bitirip “Türk kadınına çağdaşlık yolunu açan Atatürk’e olan borcumun bir bölümünü ödeyebilecekitm” demiştir. Anıtkabir inşaatında bir kadın mühendisin görev yapması sadece Türkiye’de değil dünya çapında bir yankı uyandırmıştı. Anıtkabir’i ziyareti sırasında inşaatın başında bir kadın mühendis ile karşılaşan Yunanistan Başbakanı Venizelos, Sabiha Rıfat Gürayman‘ı tebrik edip ülkesinde ondan büyük övgüyle bahsetmiştir. Gürayman, TBMM inşaatında da aynı dönemde görev yapmıştır.

“Sabiha Rıfat Hanım Tüm  Servetini Şehit Çocuklarının Eğitimine Bağışladı”

Sabiha Rıfat’ın kendiside bir asker çocuğu olduğu için şehit çocuklarının okuması gerektiğini düşünmüştür. Bu yüzden de çalışma hayatında elde ettiği tüm servetini İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı’na ve Fevzi Akkaya Temel Eğitim Vakfı’na bağışlamıştır. Bu vakıflar araacılığıyla burslar vererek birçok şehit çocuğunun eğitim masraflarını karşıladı. Ve cumhuriyet tarihimizin ilk kadın inşaat mühendisi olan Gürayman 4 Ocak 2003 tarihinde 93 yaşında hayatını kaybetti.

Kaynak; TMOBB Mühendislik Öyküleri VII

Öncelikle bir inşaat mühendisinin ilk yıllarında iş bulma konusu, öğrencilik zamanlarında vaktini nasıl geçirdiğiyle oldukça alakalıdır. Üniversite döneminde boş zamanlarında mesleğiyle ilgili çalışmalarda bulunan, hocalarını rahat bırakmayıp belli konularda ekstra çalışmalar yapan, en önemlisi yaz dönemlerinde veya okul dışı zamanlarda mesleğiyle ilgili şirketlerde kendine deneyim katacak şeyler kovalayan kişilerin iş bulma konusunda zorlanmaları oldukça düşük ihtimallidir.

Bilgi ve deneyim peşinde koşarken ,eğer özel bir durum yok ise, parayı kısa süreliğine bir kenara bırakmak gerekir. X şartları olmadan, y tl maaşı olmadan bir işe başlamam diyecek kişinin elinde piyasaya sunacağı özelliklerinin olması gerekir. Ve maalesef bu kuru inşaat mühendisliği diploması değildir. Unutmayın bu devirde diploma herkeste var.

Öğrenciliği devam eden inşaat mühendisi adayları ve yeni mezun inşaat mühendislerinin hiçbir zaman çekinmeden yapması gereken şey, sorumlusunun, sahibinin “inşaat mühendisi” olduğu inşaat, mühendislik şirketlerinin kapısını çalmaktır. Tanıdık, refarans veya akraba bağlantıları burada etkiliyse de hiçbir bağlantı olmadan da gayet çekinmeden gidip tanışılmalıdır.

Bu olayın en açık tabiriyle amacı şudur;“Yeni mühendisin ilk etapta en önemli olan şeylerden çevreyi, deneyimi, teknik bilgiyi kapması ve şirkete bir maliyet, iş yükü vs yaratmadan, elinden geldiğince faydalı olması” 

Peki bir şirket yeni mezun veya inşaat mühendisi adayıyla neden uğraşsın?  Burada elde edeceğiniz şeyler karşılığında emeğinizi, sahip olduğunuz bilgiyi ve en önemlisi öğrenme hevesinizi göz önüne serip, ciddiyetinizi karşı tarafa aktarmanız gerekir. “Şu şu şekilde boş zamanlarım var (boş oldukça, kafama estikçe vs değil kesinlikle) bu zamanlarda gelip size yardımcı olarak bir şeyler öğrenmek istiyorum. Sektörün içinde var olmaya başlamak istiyorum. Şu an için herhangi bir ücret vs beklentim yok, size faydalı olursam ben sizden fayda görürsem belki gerçek bir iş olarak bu konuyu daha sonra tekrar konuşuruz. Zaten malum en kısa zamanda en fazla şey öğrenip iş bulmak amacım.”

Mühendislik şirketi mi bu? Çizimlerin en teknik olmayan bir nevi amelelik dediğimiz bölümlerini yaparsınız, veya projelerin elle düzeltmelerini yaparsınız, autocad’iniz gelişir, proje okuma konusunda daha iyi hale gelip aşinalığınız artar, sabahtan akşama kadar bilgisayar başında oturup çizimle uğraşmanın (yani projeciliğin) ne olduğunu bire bir görmüş olursunuz,yapılan hatalar konusunda fikriniz olur vs vs.

İnşaat şirketi mi bu? çıkarsınız sahada ekstra bir göz olarak donatı sayarsınız, ne hata fark etseniz kardır şirket için. Veya bir de siz metraj yapıp şirketin verileriyle karşılaştırırsınız. Hangi malzemenin ne zaman geldiğini, ne yi ne kadar kullanıldığını, zaiyatını, fazlasını görürsünüz.  Metrenin ucunu tutarsınız. Bir şantiyede ekstra bir mühendise her zaman yapılacak iş vardır.

Yapı denetim şirketi mi bu? Kontrol elemanlarıyla şantiyeden şanyiye dolaşır yardım edersiniz.

Bu sürece kısaca iş ararken iş öğrenmek denir. Bir gözünüz iş olanakları kovalarken diğer gözünüz bilgi deneyim peşinde…

Burada şirketlerin yeni mezun birisini bu şekilde çalıştırmaması için hiç bir neden yok. Maliyet yok maaş yok, sigorta yok, gider yok, fayda var. Ve bir şirkette ne kadar fazla çalışan varsa, şirket ne kadar büyükse, işi ne kadar çok ise sizi kabul etme olasılıkları o kadar yüksektir. Bu konuyu yeterince açıkladığımı düşünüp diğer seçeneklere geçiyorum.

Cv’nin önemini, içeriğini vs burada anlatmayacağım. Bununla ilgili şu yazıyı okumanızı öneririm.

Bir CV/Özgeçmiş Nasıl Hazırlanır?

Bu devirde artık bir mühendisin bilgisayarla arasının iyi olmaması gibi bir seçeneği yok. Bilgisayarla aranız bir şekilde iyi olmak zorunda. İnternetteki inşaat mühendisi ilanlarına veya iş olanaklarına hakim olmak gerekir. Bu konuda size müthiş bir tüyo vereceğim az sonra ama önce başka bir konudan bahsetmem gerekiyor. Yaşadığınız şehirdeki, çalışmak istediğiniz şehirdeki inşaat, mühendislik şirketlerine mail atmaktan çekinmeyin. Mail attığınızda ihtiyaçları, pozisyonları olmasa bile, ihtiyaçları olduğunda veya birilerinin ihtiyacı olduğunda -ya bana bi mail gelmişti- dedirtmiş olacaksınız. Özenle hazırlanmış cv’nizi ve kibarca yazılmış iş aradığınızı belirten mailinizi adeta  şirketlerin maillerine saçın. Burada da başka bir püf noktası mail atmadan önce inşaat şirketini arayıp mümkünse bir inşaat mühendisiyle muhatap olup, “şu anki veya daha sonraki pozisyonlar için cv’mi mail atmak istiyorum, aktif mail adresinizi öğrenebilir miyim?” (mail adresinin telefon numarasını bulduğunuz yerde de muhtemelen olduğunun farkındasınız ama öncelikle kişisel olarak iletişime geçmek her zaman daha iyidir).

Gelelim internetteki inşaat mühendisi ilanlarından hiçbirini kaçırmanın hatta ilan çıktığı anda anında haberinizin olmasını sağlayacak tüyoya.

Kariyer sitelerini tek tek dolaşıp, sürekli güncel olarak takip etmenin zorluğunu bu iş arama motoru ile kolayca aşabilirsiniz. Bilinen tüm kariyer sitelerindeki ilanlara buradan ulaşıp bu konuda harcayacağınız zamanı kendinize ayırabilirsiniz.

https://www.google.com.tr/alerts

Diğer önemli bir araç ise Google alerts, girdiğiniz anahtar kelime ile ilgili herhangi bir yazı internette yayınlandığı anda, o metni size mail atan google’ın ücretsiz müthiş bir uygulaması. Tek tek bütün kariyer, eleman bulma sitelerini takip etmek yerine bir kere google alerts’e “inşaat mühendisi aranıyor”, “inşaat mühendisi alınacaktır”, “inşaat mühendisi ilanı” gibi kelime gruplarıyla alarm kurduğunuzda eleman ilanları ilk önce size mail olarak gelecektir. (ayarlarında günde bir kere mail at veya tüm gelişmeleri anında mail at gibi seçenekler var, kurcalayın bulursunuz) Yukarıda da dediğim gibi ilanlara mail atmadan önce mümkün olduğunca telefonla iletişime geçmeye çalışın. Şu şekilde yağıyor mailler;

Eskiden inşaat mühendisleri odasına cv bırakıp iş aranabiliniyordu. Eleman ihtiyacı olan şirketler İMO’ya gidip CV’leri inceleyebiliyor ve kendilerine uygun olan cv sahipleriyle iletişime geçebiliyorlardı. Ama 1-2 sene önce İş ve İşçi Bulma Kurumu meslek odalarıyla iletişime geçip böyle bir uygulama yapamayacaklarını, bunun İş ve İşçi Bulma Kurumunun işi olduğunu söylemesi üzere çoğu İnşaat Mühendisleri Odası bu uygulamayı durdurdu. Yine de yaşadığınız şehirdeki İnşaat Mühendisleri Odasını ziyaret edip veya arayıp Cv bırakıp bırakamayacağınızı veya iş bulma konusunda yardımcı olup olamayacaklarını sorun. Meslek odaları sonuçta meslek mensuplarının faydası için kurulmuştur, herhangi bir konuda destek almak için çekinmenin anlamı yoktur.

En klasik yöntem olarak da İş ve İşçi bulma Kurumuna başvurup, aynı yöntemi kullanan işverenlerle buluşabilirsiniz.

Sonuç olarak bu kadar kalabalık ve yoğun bir sektörde bir İnşaat mühendisinin iş bulmak için fark yaratması gerektiğini tekrarlıyorum. Yeni mezun bir mühendis için bu “teknik bilgi ve deneyim” olması çok düşük bir ihtimaldir. Bu durumda diğer önemli iki silahı öne sürmek önemlidir. “Bilgisayar, internet, teknoloji hakimiyeti” ve “sosyal yetenekler ve girişkenlik”.

Konu ile ilgili her türlü soru ve yourumlarınızı aşağıdaki formdan veya ileşim sayfasındaki mail üzerinden iletebilirisiniz.

İnşaat mühendisliğini seçen ve okuyan kişiler tüm bu zorlukları ve mücadeleri göze alarak ve mesleklerini severek yapmaktadırlar. Yalnız bu bazı durumların da düzeltilmemesi veya iyileştirilmemesi anlamına da gelmemektedir. Özel sektörde çalışan bu inşaat mühendislerinin hoşnutsuzluklarını belirttiği ve şikayetçi olduğu başlıca konular şu şekildedir;

Yönetici ve çalışma ekibi arasındaki ilişki kaynaklı sorunlar;

Çalıştırılan elemanların yönetici veya şirket sahipleriyle olan kişisel veya maddi ilişkileri çoğu zaman yapılan üretim kalitesine verilen önemi etkilemekte. Bir şantiyedeki her türlü üretimden sorumlu olan inşaat mühendisleri/şantiye şefleri bu konuda hem otoritelerini kaybetmekte hem de bekledikleri üretim kalitesini elde edememektedir. İşverenlerinden alacağı olan veya onlarla farklı bağları olan elemanlar iş rekabetini önemsememeleri ve işverenin dolayısıyla şantiye şeflerinin kendilerine mahkum olduğu düşüncesiyle hem örgütsel hiyerarşiyi hemde üretim kalitesini alt-üst edebilmektedir.

Proje ve müşteri kaynaklı stres;

İnşaat sektörünün yapısı gereği imalatlar her zaman aceledir. Projelerden kaynaklanan beklenmedik gecikmeler iş programlarını değiştirmeyi zorunlu kılar. En çok karşılaşılan problemler, uygulama projelerinin birbirleriyle uyumsuzluğu ve projelerin zamanında teslim edilmemesidir. Örneğin mimari projede sonradan yapılan bir değişiklik proje müelliflerine bildirilmediğinde ve diğer projelere işlenmediği durumda ortaya karmaşık durumlar ve imalatlar çıkabiliyor.  Müşterilerin zamansız değişiklik istekleri, her işe karışıp işi uzmanlarına bırakmamaları, zaman baskısı ve ödeme problemleri gibi faktörler de şantiyede çalışan inşaat mühendislerinin en çok yaşadığı problemlerdendir.

Ödemelerdeki adaletsizlik, takdir edilmeme ve aşırı iş yükü,

Çoğu mühendislik dalında olduğu gibi inşaat mühendisleri de altında çalışan elemanların çoğundan daha az kazanmaktadır. Hatta bir çok durumda inşaat mühendisinin maaşı herhangi bir uzmanlığı olmayan düz işçi olarak tabir edilen statüdeki çalışanların civarındadır. İş yükü ve sorumluluklarının fazlalığına rağmen aldıkları ücretin tatmin edici olmaması en etkili motivasyon eksikliklerini yaratmaktadır. Bu durumun şantiye ortamında bilinmesi durumu da ayrıca şantiye şefinin otoritesini de sarsmaktadır.

Çalışma ekibi üyelerinin zayıf iş ilişkileri,

Bir çok farklı kültürden ve eğitim seviyesinden insanın iç içe çalıştığı ortamda, bu ortamın odak noktasında olan inşaat mühendislerinin mühendislik teknik bilgisinden öte insan yönetiminde de uzmanlaşması gerekiyor. Çalışanların birbirleri ile veya bizzat mühendislerle yaşadığı anlaşmazlıklar işlerin aksamasına ve zaten yorucu olan temponun yanında sinir harbi yaratmaktadır.

Kötü çalışma koşulları,

İnşaat işinin doğası gereği inşaat ortamı her zaman zordur. Bu ortamlar doğru organizasyonlar ve uygulamalar ile çalışmaya daha uygun hale getirilmelidir. Bunun başarılamadığı durumlarda iş güvenliğinden ulaşıma, beslenmeden barınmaya, uygun malzeme teminine ayrı ayrı problem yaşamak çalışma koşullarını daha da zorlaştırır.

Uzak mesafeler, iş yerine ulaşım sorunu ve sosyal uğraş yetersizliği,

Yol, baraj, toplu konut vb çalışma alanları genelde şehir merkezlerinin dışında hatta ıssız mekanlarda olmakadır. Bu da işe gidip gelme, malzeme ve temel ihtiyaçların karşılanması konularında sorun yaratmaktadır. Çoğu şehir dışı şantiyelerinde şantiyede ikamet etmek zorunda kalan inşaat mühendisleri, iş yoğunluğu ve zaman kısıtlılıklarından dolayı haftalık izin dahi kullanmadan aylarca aralıksız çalışmak durumunda kalabiliyor. Bu da temel insani ihtiyaçlardan olan sosyalleşme ihtiyaçlarının karşılanamamasına ve insanın psikolojik olarak zorlanmasına sebep veriyor.

Cinsiyet ayrımı ve aşırı rekabet kaynaklı sorunlar,

Eğitimsiz ve bir çok farklı kültürden insanın var olduğu ortamda kadın inşaat mühendislerinin sorun yaşaması kaçınılmaz olabiliyor. Her sektörde olduğu gibi inşaat sektöründe de diğer teknik personellerle yaşanan gereksiz ve aşırı rekabet zaten zor olan çalışma koşullarını daha da keyifsiz hale getirebiliyor.

Hizmet içi eğitim yetersizliği ve dönemsel iş dengesizliği,

İş yoğunluğu, tek kişiye yüklenen aşırı sorumluluk, sınır tanımaz mesai saatleri, fiziksel ve zihinsel yorgunluklar kişisel ve mesleki gelişime ayrılan zamanı kısıtlayabiliyor hatta buna hiç izin vermeyebiliyor. Bu durumda teknik olarak kendisini geliştiremeyen bir inşaat mühendisinin kariyer olarak da ilerlemesinin önüne geçilmiş oluyor. Ayrıca ekonomiyle en iç içe olan ve ona bağımlı olan inşaat sektörünün yaşadığı dalgalanmalar, sezon etkileri ve bölgesel, şehirsel farklılıklar dönemsel iş dengesizlikleri yaratabilmekte ve  kişileri ekonomik ve psikolojik olarak zorlayabilmektedir.

Usame Bin Ladin

El-Kaide Terör örgütünün öldürülen ele başı Suudi Arabistan’ın Cidde şehrindeki Kral Abdülaziz Üniversitesinden mezundur. Ailesinin inşaat şirketi bulunduğu için aile şirketiyle çalışmak adına okumuş. 11 Eylül saldırılarında binaları hedef alması bu nedenle çok da şaşırtıcı olmamıştır.

Yaser Arafat

Filistin Kurtuluş Örgütü’nün lideri ve Filistin Ulusal Yönetimi’nin ilk başkanı. Kahire Üniversitesi’nde öğrenim gördü.

Mahmut Ahmedinejad

İran’ın akademisyen kökenli muhafazakâr cumhurbaşkanı. 1976 yılında İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nin inşaat mühendisliği bölümünde öğrenim görmeye başlayan Ahmedinejad’ın, aynı üniversiteden trafik ve ulaşım alanında doktora derecesi de bulunuyor.

Konrad Zuse

Alman inşaat mühendisi, mucit ve meşhur bir iş adamıdır. 1936 yılında ilk bilgisayarı geliştirmiştir.

Alexandre Gustave Eiffel

Fransız inşaat mühendisi ve mimardır. Fransa’nın en prestijli okullarından École Centrale Paris’ten mezun olmuştur. Amerika’nın meşhur özgürlük heykeli’nde çalışan inşaat mühendisinin ölümü üzerine bu işe çağırılmış ve heykelin taşıyıcı sistemini baştan tasarlamıştır. Anıtı inşa etmiş daha sonra söküp New York’a taşımış ve orada yeniden bir araya getirmiştir.  Ayrıca isminden de anlaşıldığı üzere Fransa’nın sembolü Eiffel Kulesini inşa eden kişidir.

George Washington Gale Ferris, Jr

Dönme dolabın mucidi olan George Washington Gale Ferris, Jr İlk dönme dolabı 21 Haziran 1893 tarihinde Chicago Dünya Fuarı’nda açmıştır. Bu ilk dönme dolap 250 metre boyunda, 25 katlı bir binanın yüksekliğindeydi ve bir seferde toplam 2000 kişi binebiliyordu.

Juan de la Cierva

İspanya`da ilk üç motorlu uçağı yapan (1917) İspanyol İnşaat mühendisi Juan de la Cierva (y Codorniu), ertesi yıl bir uçak kazası geçirince, uçuş güvenliği için  düşey yükselmelere ve alçalmalara olanak verecek döner kanat tasarımları gerektirdiğine inanarak, bu yolda çalışmaya başladı. 1923`te başarıyla, ileri doğru hareket için her zaman kullanılan bir uçuş pervanesi ve yerden yükselmeyi sağlayan serbest dönüşlü bir motor taşıyan iİk otojiri yaptı. Daha sonra bu aracı geliştirerek, 1934`te düşey kalkışı başlattı. Bir uçak kazasında öldü.

James Buchanan Eads

1820-1887 yılları arasında yaşamış olan Amerikalı inşaat mühendisi ve mucittir. Mississippi nehri üzerine inşa ettiği köprü ile ünlüdür. 50’den fazla icatın patendini elinde bulunduran James Buchanan Eads  savaş zamanı (1861) devlet başkanı Lincoln`a buharlı zırhlı gambotlardan oluşan bir filo yapmayı önerdi. 65 günde silahsız olarak 600 tonluk gambotlar yapmak için anlaş­tı. Bir bölümünü 45 günde, geri kalanlarıysa gene kısa süre içinde teslim etti



 

Florentino Pérez

Real Madrid‘in sahibi ve dünyaca ünlü bir müteahhit olan Florentino Pérez de bir inşaat mühendisidir.

Carlos Slim

c (d. 28 ocak 1940 meksika) Süryani asıllı, telekomünikasyon sektöründe telmex ve américa móvil firmalarıyla bulunan meksikalı inşaat mühendisi işadamı. 2007 senesinde, dünyanın en zengin insanı olmuştur. amerikan forbes dergisinin en zenginler listesinde, 74 milyar dolarlık servetiyle 2010 ve 2011 yıllarında da birinciliği elde etmiştir.

Alexis Tsipras

Atina Teknik Üniversitesi’nden inşaat mühendisi olarak diplomasını alan Yunanistanın lideri Alexis Tsipras siyaset  yanı mesleğinden ağır basanlardan.

Süleyman Demirel

1949 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesinden yüksek inşaat mühendisi olarak mezun olan Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. Cumhurbaşkanıdır.  Türkiye’nin çok partili sisteme geçtiği 1946’dan sonraki dönemde, kurduğu 7 hükûmetle en çok hükûmet kuran siyasetçi, Türk siyasi tarihinde İsmet İnönü ve Recep Tayyip Erdoğan’dan sonra en uzun süre görev yapan başbakan, 41 yaşında başbakanlık koltuğuna oturan en genç başbakan, 40 yaşında parti genel başkanı olan en genç politikacı ve 30 yaşında bir kamu kurumuna atanan en genç genel müdür rekorlarını kırdı. Boğaziçi Köprüsü’nün ilk projesini (1954) hazırlayan, ABD’nin uluslararası mühendislik ve müteahhitlik firması Morrison Knudsen Inc.in Türkiye temsilciliğini üstlendi.

 Oğuz Atay

1951′de bugünkü adı Ankara Koleji olan Ankara Maarif Koleji‘ni, 1957′de de İTÜ İnşaat Fakültesi’ni bitirdi. Üç yıl sonra İDMMA İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi (şimdiki Yıldız Teknik Üniversitesi) İnşaat Bölümü’nde öğretim üyesi oldu. 1975′te doçent olan Atay, Topografya adlı bir de mesleki kitap yazdı. Çeşitli dergi ve gazetelerde makale ve söyleşileri yayınlandı. Oğuz Atay, Tutunamayanlar‘ın 1971-72′de yayınlanmasından sonra, önemli bir tartışmanın odak noktası oldu. Bu romanıyla 1970 TRT Roman Ödülü‘nü kazandı.

Aziz Yıldırım

Ankara Devlet Mühendislik Mimarlık Akademisi’nden (şimdiki adıyla Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi) inşaat mühendisi olarak mezun olan Aziz Yıldırım Fenerbahçe Spor Klubünün başkanıdır. NATO Altyapı ihalelerine de katılan Maktaş Mühendislik firmasının sahibidir.

Türk Dil Kurumu, mimar’ı“Yapıların planını yapıp bunların gerçekleşmesini sağlayan kimse” olarak tanımlamakta, ve planlama işi ve bu planın hayata geçirilmesi işini yanlış olarak mimara ait göstermektedir. Eski Türkçe sözlüklerde de “mühendislik”, “yol, köprü, gemi ve uçak yapımı vb. ile maden, su ve elektrik işleri gibi bayındırlık ve zanaat ile ilgili teknik çalışmalardan birini konu edinen meslek” olarak verilmektedir.

Osmanlıca bir kelime olarak  (Mühendisûn), “Hendese bilen, Geometri bilen ve tatbik eden kimse”  mühendisler için en genel ve uygun tanımlamalardan birisi gibi görülmektedir. Mühendisliğin TDK’deki tanımı, “İnsanların her türlü ihtiyacını karşılamaya dayalı yol, köprü, bina gibi bayındırlık; tarım, beslenme gibi gıda; fizik, kimya, biyoloji, elektrik, elektronik gibi fen; uçak, otomobil, motor, iş makineleri gibi teknik ve sosyal alanlarda uzmanlaşmış, belli bir eğitim görmüş kimse” gibi son derece uzun bir tanım olup yine de yeterli denilemeyecek bir ifadedir. Batılı kaynakların birçoğunda, meslekler için sorumluluk ve çalışma alanları geniş bir şekilde belirtilip tanımlanmakta ve inşaat mühendisini de bu konuda sayılanları planlayan ve uygulayan kimse şeklinde verilmektedir.

Türkçe yayınlarda da, birçok farklı inşaat mühendisliği ve inşaat mühendisi tanımlama denemeleri yapılmıştır. Bu tanımlamalardan bir tanesinde “Ayda başka, Merih’te başka, uzay boşluğunda başka “doğa” vardır. Özellikleri farklı, olanakları farklı ve koydukları engeller farklıdır. Böylece uzay mimarı, uzay inşaat mühendisi gibi kavramların da artık oluşup gelişmeye başladığını söylemek mümkündür” ifadeleri belirtilmiştir. Buradan çıkarılan konu inşaat mühendisliği mesleğinin etki ve tanım alanındaki genişlik konusu yani, kavramın dünyadan daha geniş tutulması konusudur. Tanım içerisinde mekanın kapsamı olarak “Evren”in vurgulanması bu nedenle düşünülmüştür.

İnşaat mühendisliği’nin ingilzce karşılığı bilindiği üzere “civil engineering”tir. Buradaki “engineer/ing” mühendis/lik, “civil” ise insanlar için medeni, uygar, uygarlıkla ilgili, sivil anlamlarını veren kavramlar olarak Türkçeye çevrilir. İngilizce “engineer” kelimesi, “icat etmede yaratıcı olan kişi” anlamında Latince “ingeniatorem” sözcüğünden gelmektedir.  Sözcük ilk önce askeri amaçla mühendislik olarak kullanılmış, daha sonra askeri ve sivil ayrımı yapılması için “civil” kelimesi eklenerek “civil engineering” şeklini almıştır.

ABET (Accreditation Board of Engineering and Technology–Mühendislik ve Teknoloji Akreditasyon Kurulu)’te yapılmış olan mühendislik tanımı, “eğitim, deneyim ve uygulama ile edinilen matematik ve doğa bilimleri bilgisinin, doğal güç ve kaynakların insanlık yararına ve sürdürülebilirlik ilkeleri dikkate alınarak ve mühendislik etiği gözetilerek kullanılması için yöntemler geliştirme uğraşıdır”dır.  Büyük Larousse’ta Mühendislik, “Bilimsel çalışmaların, araştırmaların sonuçlarını toplumun somut ihtiyaçlarını karşılamak üzere teknolojiye ve uygulamalara geçiren sistematik çalışmalar bütünü” olarak tanımlanmaktadır.

Tam olarak İnşaat Mühendisliği anlamına gelen “civil engineering” İngilizce’de “yollar, köprüler ve insan eliyle yapılan diğer yapıların boyutlandırma (hesaplamalar) ve yapının denetimini yapan meslektir” şeklinde tanımlanmaktadır. International Standard Industrial Classification (ISIC), önce inşaat ve yapıları “Yapılar, yapım, binaların tamir ve yıkımı, karayolları, cadde ve büzler, su boruları, demiryolları, köprü ve köprü ayakları, tüneller, metrolar, viyadükler, baraj- lar, kanalizasyon projeleri, sıhhi tesisat projeleri, hidroelektrik tesisler, su kuvvetleri projeleri, gaz boruları, palplanşlar gibi ağır inşaatlar ve diğer ağır inşaat çeşitleri (tarama, su altı kaya- larının atılması, kazık çakma, drenaj ve arazi düzeltmesi), liman ve suyolları yapımı gibi deniz yapıtları; spor sahaları (golf sahaları, yüzme havuzları, tenis kortları), park alanları, telefon ve telgraf gibi haberleşme sistemleri ve özel şirket veya kamu kuruluşları tarafından yapılan tüm diğer inşaatlar…” şeklinde çok uzun fakat eksik, yapı çeşitlerini sıralayarak, buna dayalı olarak da “İnşaat Mühendisini” “bu işleri yapan kişi” olarak tanımlamaktadır.

1827 yılında Tredgold tarafından yapılan en kısa ve en yaygın tanıma göre İnşaat Mühendisliği, “insanlığın refahı ve kullanımı için doğadaki büyük güç kaynaklarının yönetimi sanatıdır” (Illston, 1981), Büyük Larousse’ta bir başka tanım “taşıyıcı yapı tasarımı ve hesabı, hidrolik, su yapıları, yol ve köprüler, demiryolu, zemin mekaniği gibi dalları kapsayan mühendislik kolu” (Akçaoğlu, 2006) şeklindedir.

Evrendeki varlıkların temel var edilme amacının “insanların mutluluğu” olduğu kabulünden hareketle, belirli bir uyum içinde bulunmaları gerektiği sonucuna varılır. Dünyayı oluşturan temel varlıklardan toprak, su, hava ve ateş, canlılar için hem “var olma” hem de “yok olma” nedeni olabilmektedir. “Azı karar, çoğu zarar” şeklinde Türk Kültüründe veciz ifadesini bulan, temel varlık olan madde ile canlıların uyumu, ancak mühendislik çalışmalarının uygulanması ile sağlanabilir. Bu uyum aynı zamanda, varlıklar, canlılar ve insanların sosyal ilişkilerine de katkı sağlar. Bu nedenle tümü için, birinin diğerine baskın olmadığı bir uyumun sağlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu durum, İnşaat Mühendisliğinin tanımlanmasında “ahenk” olarak dikkate alınmıştır.

Tarih boyunca, Aristo başta olmak üzere tüm düşünürlerin temel varlık olarak kabul ettikleri Toprak, su, hava ve ateş (Anasır-ı Erbaa/Dört Unsur), canlılar için “olmazsa olmaz” özellikte olsa da, gerekli uyum ve “birlikte bulunabilme” şartları temin edilemezse, “yaşamın mümkün olamayacağı” şartları oluşturabilecekleri de unutulmamalıdır. Bunu, bilinen ve bilinmeyen dünya tarihi içinde tesis edilmiş yapılardan görmek ve anlamak mümkündür. İnsanların, başta su olmak üzere, verimli topraklar gibi doğal kaynaklara yakın, fakat yine su gibi bir varlığın olumsuz etkilerden korunabilecek kadar uzak alanlarda yerleşmeye başlamaları, bu bakış açısının tarih içindeki uzantısı olarak görülebilir. İnşaat Mühendisliğinin, insanın bulunduğu her yer olan yeryüzü ve diğer gezegenlerde (Evren), yapıların yapılmasını içine alan bir bilim alanı olduğunun da tanımlamada dikkate alınmış olması gerekir.

Yukarıdaki açıklamaların toparlanması ve mesleki bir bütünlük sağlayacak biçimde birleş- tirilmesi ile, “İnşaat Mühendisliği” nin genel ve kısa tanımı ile “İnşaat Mühendisi” tanımı aşağıdaki gibi yapılabilir.

 İnşaat Mühendisliği Genel Tanımı

Evrende, canlıların tabiat ile ahenk içinde yaşamalarını temin ve medeniyet inşa etmek üze- re, insan eliyle yapılacak tesislerin, yapılabilme, yapım ve yıkım şartlarını araştıran, çevre ile uyumlu ve ekonomik olmak üzere, belirli bir süre kullanılmasını temin edecek dayanım hesaplamalarını, malzeme seçimini ve bilimsel çalışmalarını, yapılmış tesislerde aynı esaslarla tamir, bakım, onarım, değişiklik ve eklentilerini yapan mühendislik bilimi ve uygulama dalıdır.

 İnşaat Mühendisliği Kısa Tanımı

Evrende, canlıları tabiat ile ahenk içinde yaşatmak ve medeniyet inşa etmek üzere, temel varlıkların zararlı etkilerini önleyerek, onlardan en üst düzeyde yararlanmayı temin edecek yapılar tesis eden bilimsel çalışma ve uygulama alanıdır.

İnşaat Mühendisi Tanımı

İnşaat Mühendisliği eğitimi almış olup, bu meslek alanına giren tüm faaliyetleri yürütebilecek, bilimsel çalışma ve uygulama yapabilecek donanıma sahip mühendistir.

İlk İnşaat Mühendisinin kim olduğu konusunda Doğu ve Batı kaynakları arasında farklılıklar bulunmaktadır. Hatta  Türkiye’deki bazı kaynaklar dahil bir takım Doğu kaynaklarının da doğruluğu araştırılmadan sadece çeviri şeklinde Batı Kaynaklarından derlenmiş olması gerçek bilgilerin önüne geçmiştir.

Neredeyse tüm Batı kaynaklarında, kendini 1768 yılında “Civil Engineer-İnşaat Mühendisi” olarak adlandıran ilk kişinin, Eddystone Deniz Feneri, Coldstream, Aberdeen ve Hexham Köprüleri gibi yapıların da tasarımcısı ve yapımcısı olan ve 1724-1792 yılları arasında yaşamış John Smeaton olduğu kayıtlıdır.(Akçaoğlu, 2006).

Mimar Sinan’ın, 1586 yılında yazıldığı sanılan tarihsiz bir “vakfiyesinde”, tescili yapan Kadı’nın, kimlik kaydında Mimar Sinan’ın niteliklerini sayarken, “Ayn-i A’yan-ı Mühendisin-Seçkin Mühendislerin Gözü” ve “Öklides-ül Asr vel Avan-Çağın ve Zamanın Euklides’i” tanımlamaları, dünyada bilinen ve ilk kez Mimar Sinan’ın bir “Mühendis” olarak tanımlandığının en eski ve en açık ispatı durumundadır.

Öziş’in (2004) “Mühendis ve Mimar Sinan” da belirttiğine göre, 1490-1588 Yılları arsında yaşayan Mimar Sinan’ın, “Tuhfet’ül-Mimariyye (Mimarlığın Armağanı)” adlı eserinde, “Mi’marı Âkıl (akıllı, bilgili, olgun Mimar)” tanımlamasının hemen ardından kendisinden, “Mühendis-i zu-Fünun (Fen’i Bilen Mühendis)” olarak bahsettiğini ve Sinan’ın çalışmalarında, Mühendislik (İnşaat Mühendisliği) yönünün belki Mimarlık yönünden de önce yer aldığı kayıtlıdır.

Acar’ın (2007) “Sinan ve Kırkçeşme Tesisleri” adlı eserinde, yine Mimar Si- nan’ın “Tuhfe-tül Mi’mariyye (Mimarlığın Armağanı)” adlı eserinde ve Karaca (2012)’de verilen bir beyitte Mimar Sinan için,
Osmanlı Türkçesi ile: Günümüz Türkçesi ile:

“Cihân ta’mîrine olmasa mi’mâr (Cihan tamirine olmasa mimar)

Yapılmaz yalnuz taşile dîvâr (Yapılmaz sadece taş ile duvar)

Hususan şöyle bir Mi’mar-i âkil (Özellikle şöyle bir bilgin mimar)

Mühendis-i zü-Fünûn dindar ü kâmil (Fen’i bilen dini bütün mühendis)

Sinân-ı Kayserî meşhûr nâmı (Kayseri’li Sinan’dır meşhur adı)

Füzûn Mi’mârlıkda itmâmı (Çoktur mimarlıkta mükemmeli )”

tanımlarının bulunduğu bilinmektedir. 1611-1682 Tarihleri arasında yaşayan Evliya Çelebi’nin ünlü “Seyahatname”sinde, Edirne-Selimiye Camisi’ni anlatırken, Sinan’dan “Mimar ve Mühendis-i Kâmil (Yetkin Mühendis ve Mimar)” diye söz ettiği bilinmektedir. Bu bilgilerden, insan eliyle yapılan eserleri yapanlara verilen “Mimar” adının Avrupa’dan yaklaşık 2 asır önce (182 yıl) Sinan adına izafeten kullanıldığı sonucu çıkarılabilir.(Acar, 2007).

Yukarıdaki anlatımlar birleştirildiğinde, hiçbir bir şüpheye mahal olmadan, dünyada ilk inşaat mühendisinin ve bu meslek adını 1586 yılında ilk kullanan kişinin “Mimar Sinan” olduğu sonucuna varılır. Bu bilginin doğal bir sonucu olarak, bundan böyle “dünyadaki ilk inşaat mühendisi” ve bu meslek adını kullanan ilk kişinin “1768 yılında ve John Smeaton” olduğu şeklinde bir bilgi en azından “bilimsel gaf” sayılmalıdır.

Kaynak: Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi
KADÎM TÜRK KÜLTÜR ve MEDENİYETİNİN OLUŞUMU SÜRECİNDE
İLK İNŞAAT MÜHENDİSİ MİMAR SİNAN’IN YERİ ve ÖNEMİ
Yrd. Doç. Dr. Fahri BİRİNCİ*
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Samsun, Türkiye