Görüldüğü üzere bir şantiyede gerçekleştirilen işlere ve organizasyona bağlı olarak farklı şefler ve sorumlular bulunması gerekmektedir. Şantiyede görevli bu sorumlu personeller kimdir, ne iş yapar inceleyelim.

Proje Müdürü Kimdir? Ne iş Yapar?

Mal sahibi ile iletişimi sağlar. İş programım organize eder. Mal sahibi ile beraber nakit akışım sağlar ve mal sahibini bilgilendirir, inşaatta kullanılacak malzemeleri temin eder ve anlaşmasını yapar. Mal sahibini projenin ilerleyişi hakkında bilgilendirir. Yapılacak işleri önceden mal sahibine anlatarak onayını alır ve uygulatır.

Şantiye Şefi Kimdir? Ne İş Yapar?

Şantiyelerin kontrol edilmesi ve inşaat projelerinin yürütülmesi sorumluluğu vardır. Günlük olarak inşaat işlemlerini denetleyerek, işin zamanında, bütçe kapsamında, doğru kalite standartlarında ve güvenli bir biçimde yürütülmesini temin eder. Şantiye şefliğinin kapsamı ve sorumluluğu ayrı bir başlık olarak incelenmesi gerekecek kadar geniştir. Bu konuyla ilgili “Şantiye Şefi Nedir? Ne iş Yapar? Görevleri Nelerdir?” yazımızı inceleyebilirsiniz. Şantiye şefinin  sorumlulukları ile ilgili ise “Şantiye Şefinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları” içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Şantiye Sekreteri

Şantiye binasında şantiye şefine her türlü yardımı sağlayabilen kısmen teknik işlere aşina olabilen ifade ve temsil becerisine sahip personeldir. Gerektiği zaman şantiye şefinden gelen talimatla şantiye şefi namına alt birimlerde çalışan personeli yönlendirecek, gün boyunca şantiye binasında yönetim faaliyetlerini yapabilecek vasıfları olan minimum ön lisans eğitindi kişilerdir.

Saha Şefi Nedir? Ne İş Yapar?

Saha şefi, şantiye şefinin yardımcısı olup uygulamadan sorumlu kişidir. Alanda yapılan bütün üretimlerin idarenin direktifleri ve proje sözleşme şartname şartlarına göre yapılması adına gereken organizasyon, denetim ve çalışmadan sorumludur.

İş Güvenliği Mühendisi -Uzmanı Kimdir? Ne İş Yapar?

6331 sayılı İSG Kanunu’nun 3. Maddesinde iş güvenliği uzmanı  “Usul ve esasları yönetmelikte belirlenen, İSG alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlannda çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunlan ile teknik elemanı” şeklinde tanımlanmaktadır. İş güvenliği uzmanları yukarıda belirtilen tanıma uygun olarak şantiyede iş güvenliği konusunda gerekli önlem ve çalışmaları gerçekleştirirler. İş güvenliği gözetimcisi, iş güvenliği formeni, iş güvenliği süpervizörü, iş güvenliği teknikeri, iş güvenliği uzmanı, işgüvenliği müdürü ve iş güvenliği koordinatörü gibi farklı görevliler de şantiye kapsamına göre bu konuda görev alan diğer sorumlu kişilerdir.

Topograf Kimdir? Ne İş Yapar?

Topograflar projelerin sahaya uygulanmasında yer gösterici temel personellerdir. Aplikasyon işlerinden sorumlu topograflar şantiyedeki her türlü arazi ve ölçüm işlemlerinde görev alırlar. Toporgaflar ve yardımcıları ölçüm için kullanılan özel cihazları ile şantiyenin her alanında bulunarak imalatların konumlandırılmasında sürekli aktiftirler.

Şantiye İdari Grup Şefi Ne İş Yapar?

Şantiye şefi idaresinde şantiyeye ait idari birimler olan sosyal tesisler, personel, muhasebe, depo ve satın alma bölümlerinin diğer birimlerde bulunan personele verdiği hizmetlerin aksaksız biçimde yapılması adına gereken organizasyon ve çalışmayı yerine getirir.

Muhasebe Şefi

Muhasebe şefi, idari grup şefliğine ilave olarak şantiyeye ait muhasebe kayıtlarının genel merkezle irtibatlı şekilde yapılması, şantiye şefinden gelen talimatlarla gereken mal ve para teminlerinin yapılması ve şantiyeye ait harcamaların muhasebeleştirilmesi işlemlerine yerine getirmektedir.

Personel Şefi

Şantiyede iş görecek çalışanların işe alınmalarına ilişkin gereken resmi izleklerin gerçekleştirilmesi işçilerle ilgili şahsi dosyaların iş kanunu doğrultusunda düzenlenmesi, işten ayrılan personelle ilgili dokümantasyonun noksansız yapılması, günlük şantiye personelini puantörleriyle yerinde ve günde minimum iki defa denetleyerek puante etme işlemlerini yerine getirmektedir.

Şantiye Satın Alma Şefi Nedir? Ne iş Yapar?

Şantiye bölgesinden tedarik edilmesi mecburi olan gıda maddeleri, inşaat malzemeleri ve öteki sarf malzemeleri gibi materyallerin tedariki adına gereken piyasa araştırmalarının yapılmasından sorumludur.

Şantiye Sosyal Tesisler Şefi

Şantiyedeki gazino, yatakhane, kantin ve yemekhane gibi çalışanların gereksinimleri amacıyla tesis edilmiş mahallerin işletilmesi, bunlara ilişkin gereken malların talep ve tespit edilmesi, bu mahallerde işgören personelin kontrol edilmesi ve hizmetlerin aksamaması adına işleri gören personeldir.

Depo Şefi Nedir? Ne İş Yapar?

Şantiyede faydalanılacak materyalin depolanması adına tesis edilen kapalı ve açık depoların yönetim kontrolünü yapan, depoya giren ve çıkan materyalin kayıtlarını tutan, devamlı yararlanılan malzemelerin stok vaziyetlerini şantiye şefine rapor eden ve bitmesi öncesinde tedarikini temin eden kimsedir.

Şantiye Güvenlik Şefi

Şantiyeye karşı olası tehlikeler karşısında giriş ve çakışlarının kontrol altına alınması bilhassa gece vakitlerinde şantiyedeki malzeme ve ekipmanların çalınmasına meydan verilmemesinden sorumlu kişidir.

Makine Şefi

Şantiyede imalat ve üretimlerin yapılması amacıyla bulundurulan iş makinelerinin şantiye şefinin talimatlarına göre idaresinin ve şevkinin yapılması, makine verimlilikleri adına gereken personel temini, bakını ve onarım konularının organizasyonunda gereken çalışmaları yapan, iş makineleriyle ilgili tecrübeli kişidir.

Makine Bakım Onarım Birimi

Şantiyedeki iş makineleri arızalarının giderilmesi, iş makinelerinin düzenli bakım ve onarımlarının yapılması, makinelerin çalışma yerlerinde kontrol edilmesi, iş bitiminden sonra makinelerin bir sonraki gün için mesaiye hazırlanmaları konularından sorumlu kışıdır.

Şantiye şefliği taahhütnamesi, yapı ruhsatı aşamasında şantiye şefliği hizmetinde bulunacak olan teknik personellerin ilgili idarelere sunacağı taahhütnamedir.

“Yeni şantiye şefliği yönetmeliğine göre düzenlenmiş şantiye şefliği taahhütnamesi”ne sayfanın sonundaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

Şantiye Şefi Ne Taahhüt Eder?

Mühendis, mimar, tekniker ya da teknik öğretmenler (Kimler Şantiye Şefi Olabilir?) Yeni Şantiye Şefliği Yönetmeliğine Göre şantiye şefliği taahhütnamesinde şu taahhütlerde bulunmaktadırlar;

1. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu kapsammda oda üyeliğinin devam ettiğini,(bu madde mimar ve mühendisler için geçerli olup teknikerler ve teknik öğretmenler için geçerli değildir.)
2. Mahkeme veya üyesi oldunan meslek odası tarafından süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyette bulunmaktan yasaklanıladığını, (Meslek odası şartı teknikerler ve teknik öğretmenler için geçerli değildir)
3. Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelikle belirtilen iş miktarından daha fazla iş üstlenilmeyeceğini,
4. Şantiye şefliği görevinden ayrılınması halinde, durumu aynı gün içerisinde idaresine yazılı ve yapı müteahhidine noter aracılığıyla bildirileceğini; müteahhide noter yerine tebligata elverişli elektronik posta adresi üzerinden bildirim yapılması halinde, en az beş gün önce bildirimde bulunulacağını,
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu dahilinde, şantiye şefi olarak görev yapacakların sigortalılığına ilişkin uygulamaya tabi olarak çalışıldığını, başka bir işte tam zamanlı olarak çalışılmadığı,
6. Sunduğum bilgi ve belgelerin doğra olduğunu, bu bilgi ve belgelerin güncelliğini kaybetmesi halinde yeni bildirimde bulunulacağını taahhüt etmektedirler.

“Şantiye Şefliği Taahhütnamesi”

PDF formatında şantiye şefliği taahhütnamesine buradan ulaşabilirsiniz.

Word (docx) formatında, düzenlenebilir şantiye şefliği taahhütnamesine buradan ulaşabilirsiniz.

“Kimler şantiye şefliği yapabilir?” Sorusunu neredeyse artık direkt herkes olarak yanıtlayabiliriz.

Konunun detaylarına girmeden şantiye şefliği ile ilgili en çok merak edilen konuları kısaca cevaplayalım.

• Makine mühendisleri, elektrik mühendisleri, elektrik elektronik mühendisleri şantiye şefi olabilir mi? Tüm bu mühendisler, inşaat mühendisleri ve mimarlar gibi şantiye şefliği yapabilmektedir.
• Teknik Öğretmenler şantiye şefi olabilir mi? Belirli yapı ve metrekare sınırlamaları dahilinde yapabilmektedirler
• İnşaat teknikerleri şantiye şefliği yapabilir mi? Belirli yapı ve metrekare sınırlamaları dahilinde yapabilmektedirler.
  
• Makine, elektrik, yapı denetim teknikerleri şantiye şefliği yapabilir mi? Belirli yapı ve metrekare sınırlamaları dahilinde yapabilmektedirler.

(Yeni yönetmeliğe göre düzenlenmiş şantiye şefliği taahhütnamesine buradan ulaşabilirsiniz.)

Şantiye şefliği yönetmeliği ile ilgili detaylara girelim;

Şantiye şefliği yönetmeliğine göre;

Şantiye şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı müteahhidi adına yöneterek uygulayan, mühendis, mimar veya bunlara ilişkin teknik öğretmen veya tekniker diplomasına sahip teknik personeli, ifade eder.

Kimler Şantiye Şefi Olabilir?

Şantiye şefliği yönetmeliğine göre şantiye şefliği yapabilecek meslek grupları;

• Mimarlar,
• İnşaat Mühendisleri,
• Makine Mühendisleri,
• Elektrik Mühendisleri,
• Elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisleri,
• İnşaat Teknikerleri,
• Makine Teknikerleri,
• Elektrik Teknikerleri,
• Yapı denetim Teknikerleri
• Ayrıca bu meslek gruplarına ilişkin teknik öğretmenler,

şantiye şefliği yapabilecektir.

Ayrıca;

Spor tesisleri, sinema, tiyatro, konser salonu, kongre merkezi, müze, eğitim kurumu, yurt, sağlık tesisi, haberleşme ve ulaşım tesisleri, itfaiye, karakol, kışla, cezaevi, enerji üretim ve dağıtım tesisleri, kuleler, hangar yapıları ile Bakanlıkça belirlenen mimarlık hizmetlerine esas yapı sınıflarından dokuzuncu fıkrada sayılanların dışındaki yapılarda ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılan yapılarda; “Mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi ve yükseköğrenim kurumunca elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisleri”

“Palplanş, kazık, zemin ankrajı, deprem yalıtımı ve benzeri temel sistemleri ve iksa yapıları ile kazı işlerinde, jet-grout, zemin sıkıştırma ve benzeri zemin iyileştirme işlerinde, yıkım işlerinde, kayadan oyma depo işlerinde, ayaklı su depoları işlerinde, deprem yalıtımlı bina işlerinde, ardgermeli-öngermeli yapı elemanı içeren bina işlerinde münhasıran inşaat mühendisi unvanlı şantiye şefi bulundurulması zorunludur.” Şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranı dikkate alınır. (Şantiye Şeflerinin Görevleri)

Şantiye Şeflerinin Kaç Metrekare İnşaata Kadar Yetkisi Vardır? Mühendis ve Mimarlar Kaç İnşaat’ta Aynı Anda Şantiye Şefliği Yapabilir?

Öncelikle teknik personeller üzerlerindeki şantiye şefliği bilgilerine buradan ulaşabilmektedirler.

Bu konu ile ilgili de kafa karışıklığı yaşandığı için, en net haliyle açıklamaya çalışalım.

-Mimar ve mühendisler toplamda en fazla 5 iş ve 30.000 m²’ye kadar şantiye şefliği yapabilmektedirler.

Yani bir mimar veya mühendisin üzerinde 4 iş varsa ve bu 4 işin toplam inşaat alanı diyelim 29.000 m²ise alabileceği 5. iş maksimum 999 m²’dir.

Üzerinde 2 iş olan bir mühendis veya mimarın kullandığı toplam inşaat alanı 5000 m² olsun. Ve 3. inşaat olarak almak istediği inşaatın alanı 45.000 m² olsun. Bu durumda mimar bu 3. inşaatı alamayacaktır. Yalnız başta üzerindeki toplam inşaat alanı 5000 m² olan 2 inşaattan istifa ederse bu 45.000 m²’lik inşaatta şantiye şefliği yapabilecektir.

Hiçbir inşaatta şantiye şefi görevi olmayan, yani üzerinde hiç inşaat olmayan bir mühendis veya mimar tek iş olarak 30.000 m²’den büyük bir inşaat alanına sahip inşaatta şantiye şefi olarak görev yapabilir. Bu durumda bir m² sınırı bulunmamaktadır. Yalnız bu işi aldıktan bu iş bitene kadar 2. bir şantiyede şantiye şefi olarak görev yapamaz.

Teknikerler ve Teknik Öğretmenler Hangi Yapılarda Şantiye Şefliği Yapabilir?

Yalnız burada dikkat edilmesi gereken hususlar bulunmaktadır. Aynı yönetmeliğin 7. maddesinin 9. fıkrasında teknikerlerin ve teknik öğretmenlerin şantiye şefliği yetkileri konusunda kısıtlamalar belirtilmiştir;

Bakanlıkça belirlenen mimarlık ve mühendislik hizmetlerine esas yapı sınıflarından birinci, ikinci ve üçüncü sınıf yapılardan, bodrumları ile birlikte toplam beş katı ve yapı inşaat alanı 2.000 metrekareyi geçmeyenlerde teknik öğretmenler, 1.500 metrekareyi geçmeyenlerde ise teknikerler meslek alanlarına uygun olarak şantiye şefliğini üstlenebilir.

Kimler Şantiye Şefliği Yapamaz?

Yukarıda bahsedilen özelliklere sahip olmayanlar ile mahkeme veya üyesi olduğu meslek odası tarafından süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyette bulunmaktan yasaklananlar yasaklılık süresince ve tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar şantiye şefliği yapamazlar. (Şantiye Şefinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları)

Bir İşte Çalışırken Başka Bir İşte Şantiye Şefliği Yapabilir miyim?

Şantiye şefliği yönetmeliği ile gelen yeni düzenlemeye göre artık tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar şantiye şefliği yapamazlar.

Hangi Binalarda Şantiye Şefine Gerek Yoktur?

“Tek parselde bir bodrum katı dışında en çok iki katlı” ve “toplam yapı inşaat alanı 500 m2 yi geçmeyen yapılar” için şantiye şefine gerek yoktur. Bu durumda yapı sahibine müteahhitlik ve şantiye şefliği için beş yıllığına bir kereye mahsus ruhsat verilir. Yani sadece o yapının tamamlanması için 5 yıllığına yetki verilmiş anlamına gelmektedir.

Müteahhit kendi inşaatında şantiye şefi olarak görev alabilir mi?

Müteahhit gerekli koşulları sağlıyorsa, yani gerekli mühendis, mimar ya da tekniker diplomasına sahip ve yukarıda belirtilen m² ve adet sınırlamaları konusunda bir engeli yoksa kendi inşaatında şantiye şefi olabilir.

Şantiye şefliğinden nasıl istifa edilir? Noterden istifa etmek zorunda mıyım?

Şantiye şefliğinde sadece Belediye’ye ve Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne dilekçe vererek istifa edilebilmekteydi. Fakat bu yönetmelikte verilen taahhütnamede bulunan;

Şantiye şefliği görevinden ayrılınması halinde, durumu aynı gün içerisinde idaresine yazılı ve yapı müteahhidine noter aracılığıyla bildirileceğini; müteahhide noter yerine tebligata elverişli elektronik posta adresi üzerinden bildirim yapılması halinde, en az beş gün önce bildirimde bulunulacağını,

taahhütü ile müteahhide noterden (ya da tebligata elverişli e-posta ile) tebligatta bulunulması gerektiği belirtilmiştir.

Her halukarda bu işlemi noter üzerinden yapmak, kilisel haklar ve güvence bakımından kişi için daha uygun olmaktadır.

İnşaat Mühendisleri Odasından veya Mimarlar Odasından Şantiye Şefliği için Belge Almak Zorunda mıyım?

Böyle bir zorunluluk olmamakla beraber, bazı belediyeler bu konuda inisiyatif almakta ve ilgili meslek odasından şantiye şefliği belgesi istemektedir.

Şantiye şefliği üzerimden ne zaman düşer?

İnşaat seviyesi %100’e gelen ve iş bitimi alan bir şantiyenin m² ve adeti şantiye şefinin üzerinden düşmektedir.

Şantiye şefinin gerçek kişi olması zorunluluğu, ilgili mesleklerden birinin mensubu olması gibi şartlara haiz olması gerekmektedir. Mesleki faaliyetlerini yürütürken en fazla 5 iş alabilmekte ve bu 5 işin toplamının 30.000,00 m2’den fazla olmaması gerekmektedir. Eğer tek işte 30.000,00 m2 sınırı aşılmakta ise tek istisnası gereği bunda sakınca bulunmamaktadır. Üstlendikleri görevler gereği çoğu durumda iş sahibi ya da müteahhitten daha önemli konumdadır.

Şantiye şefinin görevleri ve yaptığı işin öneminden dolayı şantiye şefinin öncelikle ergin bir birey olması gerekmektedir. Yabancı şantiye şefleri için erginlik kendi ülkesine göre değerlendirilmektedir. Örneğin erginlik yaşının 21 olduğu bir ülke vatandaşı, Türkiye’de erginde olsa kendi ülkesine göre değerlendirilecektir. Bununla birlikte kısıtlılığının olmaması gerekmektedir. Kısıtlılık hem medeni hakları kullanma yönünden hem de mesleki yönden kısıtlılıktır. Mesleki nitelik olarak da Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik Md. 6 ve devamı maddelerde belirtildiği üzere ‘’ a) Mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi, b) Yükseköğrenim kurumunca elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisi, c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen mesleklere ilişkin inşaat, makine, elektrik, yapı denetim teknikeri veya bunlara ilişkin teknik öğretmen,’’ branşlarından birisinin yeterliliğine haiz olmaları gerekmektedir. Ancak bu özelliklere sahip olsalar da tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar şantiye şefi olamayacaklardır.

Özet olarak şantiyedeki teknik, idari, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili tedbir ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi, çalışanların mesleki yeterliliği, kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğu, ilgili tüm defter, kayıt ve tutanakların tutulması, Yapı Denetim firmaları ve görevlileri ile ilişkiler gibi birçok konuda sorumluluk sahibidirler. Bu sorumluluklar da aşağıda irdeleneceği üzere teknik, idari, hukuki ve cezai birçok yaptırıma konu edilebilmektedir.

Ayrıca, taşeronların, işçilerin malzemelerin, ekipmanların, tedariklerin, gürültünün, güvenliğin, emniyetin ve kalitenin organize, kontrol ve koordinasyonu sağlamalıdır.

Bir şantiyeyi gözlemlediğimizde ilk bakışta şantiye içerisinde bir kaosun hüküm sürdüğü kanısına kapılabiliriz. Gerçekte ise şantiyelerin şantiye şeflerinin kontrolünde tam bir orkestra gibi yönetilmeleri gerekmektedir.

Bu maddeleri ayrı ayrı başlıklar halinde incelersek;

Taşeron Koordinasyonu

• —Başarılı şantiye yönetimin en önemli unsurlarından biri düzgün taşeron koordinasyonudur.
• —Düzgün planlama, hazırlanma ve iş programı taşeron koordinasyonun temel parçalarıdır.
• Taşeronlar kendileri için her şey hazır olmadan şantiyeye getirilmemelidir.
• Şantiyeye getirildikten sonra ihtiyacı olan her şey kendilerine verilmelidir.
• Ödemeleri iş bitiminden sonra zamanında ödenmelidir.
• —Haftalık yapılacak toplantılar taşeron koordinasyonu için çok önemlidir.

Malzeme ve Ekipman Tedariği

• —Buradaki temel amaç malzemeye ihtiyaç olduğu zaman malzemenin şantiyede bulunmasıdır.
• —Ayrıca, malzeme şantiyeye ulaştığı zaman, görevli birinin malzemeyi karşılaması ve mümkün olduğunca imalatın yapıldığı yerin yakınına dökümünü sağlaması gerekmektedir.
• —Eğer gelen malzeme istenen standartların altındaysa malzeme ret edilmelidir ve geri yollanmalıdır. Düzgün yapılan denetim ileri de ortaya çıkabilecek sorunların engellenmesi için çok önemlidir.

Verimlilik

Şantiye şefi şantiyedeki verimliliği sürekli olarak takip etmeli ve gerekli durumlarda şantiye şartlarını optimize edecek  önlemleri alarak verimlilik artırmalıdır.

—Verimliliği etkileyen bazı faktörler

• Kalabalık iş alanları
• Aktiviteler arasında koordinasyonsuzluk
• Vasat ve yetersiz denetim
• Deneyimsiz veya eğitimsiz personel
• Yeterli donanıma sahip olmamak
• Olumsuz hava koşulları
• Karışık plan ve spesifikasyonlar
• İş planındaki değişiklikler
• Verimsiz şantiye yerleşimi

Şantiye şefi bu etkenleri iyi planlama, organizasyon yetenekleri ve efektif iletişimle kontrol altında tutabilir.

Yerel Yönetimlerle Koordinasyon

—Proje sürecini sadece şantiyede çalışan paydaşlar etkilemez, ayrıca bu sürece dolaylı yoldan etkisi olan kurumlar bulunmaktadır. Örneğin, yapı denetim firmaları, sosyal güvenlik müfettişleri, iş sağlığı ve güvenliği müfettişleri, belediyeler vb.

—En önemli problemlerden biri bu kurumlarla iş aktiviteleri arasındaki koordinasyonu sağlamaktır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği

—Kötü yapılan taşeron yönetimi, düşük verimlilik veya malzemelerin geç tedariki sadece maliyet aşımına veya süre uzatımına neden olmaktayken, işçi sağlığı ve iş güvenliğinde yapılacak savsaklamalar bir işçinin sakat kalmasına hatta ölmesine bile neden olabilir.

Şantiye şefleri meydana gelecek her türlü kazayı önlemek ve işçileri ve çevredeki insanları her türlü tehlikeden korumakla sorumludurlar.

—Şantiye operasyonlarını yönetirken en önemli öncelik işçi sağlığı ve iş güvenliği olmalıdır.

Kalite Kontrol

—Uzun süreli proje başarısı için kalite kontrolün önemli bir etkisi vardır.

—Kalitesiz olarak yapılan imalatlar hem kısa dönemli iş programını ve bütçeyi etkileyeceği gibi aynı zamanda uzun dönemli ek hasarlara ve hukuksal sorumluluklara da neden olacaktır. Bu da daha yüksek miktarda kayıpları beraberinde getirir.

—En etkili kalite yönetimi hazırlanacak kapsamlı bir planla problemlerin ve sorunların ortaya çıkmadan engellenmesidir.

Şantiye Şefinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları – 1

Şantiye Şefinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları – 2

Kendisini garantiye alması adına her şantiye şefi; sözleşme itibariyle çalışmaya başladığı şantiyede mevzuatın kendisine verdiği sorumlulukların yerine getirildiğini gösterirçalışmaları daima yazılı olarak yapmayı/yaptırmayı alışkanlık haline getirmeli, imzası bulunan belgelerin birer nüshasını her zaman kendisi için saklamalıdır.

Kendi veya işverenin isteği veya farklı herhangi bir nedenle şantiye şefinin sorumluluk üstlendiği yapı ile ilişkisinin kesilmesi durumunda, şantiye şefi bu süreci bizzat takip ederek sonuçlandığından emin olmalı ve ilgili belgelerini her zaman saklamalıdır.

 İş Denetleme Belgesi;

1) İş deneyim belgesi düzenleme konusunda yetkili kurum ve kuruluşlara, ilgili mevzuat gereğince denetledikleri işlerde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak koşuluyla, kontrol mühendisi, şantiye mühendisi ve kontrol şefine,

2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, şantiye mühendisi ve şantiye şefine,

3) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde, yüklenici bünyesinde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, şantiye mühendisi ve şantiye şefine tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir. Kamu kuruluşlarının ihale ettikleri işlerde, yurt içinde veya yurt dışında idare adına danışmanlık hizmeti veren kontrol teşkilatında görev yapan kontrol mühendisi, kontrol şefi ve kontrol amirine iş denetleme belgesi düzenlenmemektedir.

İş Yönetme Belgesi;

1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarda; bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu olan; şube müdürü, proje müdürü, kontrol amiri, inşaat ve tesisat müdürü ve yardımcıları ve bunlarla aynı teknik seviyede görev yapanlar, il müdürü ve yardımcıları, bölge müdürü ve yardımcıları ile yapım ve/veya teknik işler daire başkanı ve yardımcıları, yapım ve/ veya teknik işlerden sorumlu genel müdür yardımcıları ve genel müdür olarak görev yapanlara,

2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan; anonim şirketlerde genel müdür, murahhas müdür, yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı, limited şirketlerde şirket müdürü görevlerini aralıksız en az beş yıldır sürdüren ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapan, en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,

3) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenicilerde; idareye bildirilmesi kaydıyla, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında sözleşme konusu işte proje müdürü olarak görev yapan en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,

4) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; işin sözleşmesinde proje müdürü olarak belirtilmiş ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak kaydıyla en az beş yıllık mühendis veya mimarlara tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir. Yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu müsteşar yardımcısı ve müsteşar olarak görev yapanlara iş yönetme belgesi düzenlenirken yapılan değişiklikle artık iş yönetme belgesi düzenlenmemektedir.

İş Kazası veya Meslek Hastalığının Bildirimleri

İş kazası sonucu bir işçinin ölümü halinde işveren tarafından yapılacak ilk iş; işyerinin bulunduğu kolluğun derhal, Sosyal Güvenlik Kurumununda en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile haberdar edilmesi gerekir. Üç günlük bu süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını ise öğrendiği tarihten itibaren üç işgünü içinde, SGK’ya bildireceklerdi.

Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde soruşturma yapılır. Bu soruşturma ile; olayın iş kazası olup olmadığı, iş kazası ise kazanın meydana gelmesinde işverenin iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucunda meydana gelip gelmediği ve kusur durumuda tespit edilir. Soruşturma sonucunda verilecek rapora göre ölenin hak sahiplerine gelir bağlanıp bağlanmayacağına ve diğerhaklarının verilip verilmeyeceğine karar verilir.

Çalışanların Sağlık Raporları

Sağlık raporları, işyeri sağlık ve güvenlik biriminde veya hizmet alınan ortak sağlık ve güvenlik biriminde görevli olan işyeri hekiminden alınacaktır. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılacak ve verilen kararlar kesin olacaktır.

Güvenlik Raporu ve Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi

Büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri için işletmeye başlamadan önce işyerinin büyüklüğüne göre büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporu hazırlanması gerekmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcisi nasıl ve hangi sayıda belirlenecektir?

Yasada çalışan temsilcisi “işsağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil etmeye yetkili çalışan” şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre; çalışanlar arasında yapılacak seçim veya seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla,

2-50 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde1,

51-100 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 2,

101-500 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 3,

501-1000 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 4,

1001-2000 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 5,

2001 ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerinde 6 çalışan temsilcisinin görevlendirilmesi gerekmektedir.

İş Sağlığı Ve Güvenliği Kurulu Oluşturulması

Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturacaktır. Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde, kurulun oluşturulmasında alt işveren işçileri de dikkate alınacaktır.

Ortak Sağlık Ve Güvenlik Birimleri (OSGB)

İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorunda olan işletmeler bu ihtiyaçlarını kendi bünyesinde çalışan işyeri hekimi ve işgüvenliği uzmanlarından alabilecekleri gibi Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi şirketlerinden hizmet alarak da yerine getirebilirler.

Risk Değerlendirmesi Ve Risk Değerleme Ekibi

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’ne göre risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından gerçekleştirilecektir. Risk değerlendirmesi ekibi aşağıdakilerden oluşur:

• İşveren veya vekili,
• İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri,
• İşyerinde çalışan temsilcileri,
• İşyerindeki destek elemanları,
• İşyerindeki tüm birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya olası tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışanlar.

Risklerin Belirlenmesi Ve Analizi

Risk değerlendirmesi sonucu tespit edilen tehlikelerin her biri ayrı ayrı gözönüne alınmak suretiyle, bu tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin hangi sıklıkta olabileceği ve bu risklerden kimlerin, nelerin, ne şekilde ve hangi şiddette zarar görebileceği belirlenecek ve hemen ardından da “risk kontrol adımları” atılacaktır.

İnşaat üretim sürecince önceden belirlenmiş yol ve yöntemlerle çeşitli aşamalarda birçok kalite kontroller yapılır. Kalite standartlarından sapmalar değerlendirilir ve sonuçlar önlem alınmak üzere karar alma organlarına gönderilir. İmalat sona erdiğinde, ürünün kullanılma durumundaki performansı ve işlevselliği muayene ve testlerle ölçülür. Sonuç belirli spesifikasyonları karşılayacak ölçüde memnun edici ise ürün teslim edilir. Tüm bunlar yapılırken sürekli olarak kalite standartlarına başvurulduğu ve bulunan sonuçların geri besleme (feed back) bilgisi şeklinde dizayn aşamasına gönderileceği gözden kaçırılmamalıdır. İnşaat Sektöründe Kalite Kontrol ve üretim sistemlerinin dizaynında ve standartlarının saptanmasında yapılan hatalar ve zaman içinde doğal olarak değiştirilmesi gereken noktalar ancak geri besleme mekanizması çalıştığı takdirde ortaya çıkarılabilir.
Buradan anlaşılacağı üzere inşaat sektöründe kalite kontrolü, üretimin her aşamasında olduğu gibi, ondan önceki ve sonraki işlemlerde de etkili olan geniş kapsamlı bir işletme fonksiyonudur.

3458 Sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun

 Madde  9 – Devlet daire ve müesseselerile belediye hizmetlerinde bulunan Yüksek mühendis, Yüksek mimar, mühendis, mimar ve fen memurları çalışma saatleri dışında bile olsa ücretli veya ücretsiz hususi surette sanatlarını icra edemezler. Ancak serbest meslek erbabı bulunmayan ve mahallin belediye veya Nafıa idarelerinin müracaatı ve en büyük mülkiye amirinin muvafakatile zaruret bulunduğu tahakkuk eden yerlerde tasdik ve murakabesi kendilerine veya mensub oldukları mahalli idarelere aid olmıyan memleketin umranile alakalı hususi mesleki işleri devamlı olmamak ve hariçte bir yazıhane açmamak ve asıl vazifelerinin çalışma saatleri dışında yapmak şartile birinci fıkrada yazılı memurlar iş kabul edebilirler.

          Profesörlük, öğretmenlik ve doçentlik birinci fıkrada yazılı memnuiyet hükmünden müstesnadır.

Buna göre devlette, devlet dairelerinde, kamu kurum ve kuruluşlarında, belediyelerde çalışan inşaat mühendisleri ve mimarların şantiye şefliği veya meslekleri ile ilgili herhangi başka bir işte görev almaları mümkün olmamaktadır.

Ayrıca şemada görülmeyen güvenlik, sosyal etkinlikler, spor, eğitim, vb. işleri için ekipler oluşturulacak ve bu ekipler bulundukları şantiyelerin şeflerine bağlı olarak çalışacaklardır.

Ülkemizin çalışma koşullarını biliyoruz;

• Yüksek kayıt dışı istihdam,
• Yasalara itaatsizlik,
• Haksız rekabetler,
• Özellikle inşaat sektöründeki düşük kültür ve eğitim seviyesi,
• Plansızlıki programsızlık,
• Keyfi yönetilen şirketler,
• Piyasanın ve iş yoğunluklarının dengesizliği gibi faktörler bu piyasada yer edinmeye çalışan girişimcileri karamsarlığa sürüklemektedir.

Bazı temel kurallar ve ilkelerin benimsenmesi İnşaat Süreçlerini Başarıya Daha Yakın Kılacaktır;

1-Yasalara ve kurumsallaşmanın gereklerine tam uyulmalı,

2-Her firmanın kuruluş ve çalışma amacı ile görevi bilinçil ve gerçekçi bir şekilde belirlenmeli,

3-Kuruluşun yönetim modeli ve karar alma mekanizmaları net ve kesin olmalıdır,

4-Her iş, o işin ehline yaptırılmalı,

5-Kararlar alınırken alternatif ve aykırı görüşleri de irdelemekten kaçınmamalı,

6-Tüm yönetim kademelerinin görev, yetki ve sorumlulukları net ve yazılı olmalı,

7-Karar ve uygulamalar için ayrı ayrı ekipler oluşturulmalı,

8-Bilime bilgiye, teknolojiye ve araştırmaya önem verilmeli,

9-Firma çağdaş ilkelerle yönetilmeli ve çağdaş kurallara uyulmalı,

10-İnsan kaynakları üzerinde titizlikle durulmalı; işe alma, eğitme, geliştirme, yarıştırma, verim, özendirme, ödüllendirme, işe ve firmaya sahip çıkma gibi konular tek tek ele alınmalı,

11-Düz işçiden, proje müdürüne her çalışanın; düzenli çalışma, doğru ve dürüst olma, iş ve hizmeti kaliteli yapma, verim arttırma, kendini geliştirme, firmaya ve varlıklarına sahip çıkma, başarıya odaklanma, motivasyou koruma, zamanı doğru algılama ve değerlendirme, firmanın karını ve ününü gözetme, kolektif çalışma konularında bilinçlendirilmesine özen gösterilmeli,

12-Tüm işlemler (raporlar, günlük raporlar, yeşil defter, ataşman, kesin hesap, görev tanımları, günlük görev talimatları, makine, ekipman, malzeme hareketleri) yazılı, gerektiğinde şematik olarak yürütülmelidir. Tüm bu evraklar düzenli bir şekilde dosyalanmalı ve saklanmalıdır.

13-Hiçbir konu tahminle, peşin hükümle, duygusal bir şekilde ele alınmamalı, mümkün olan her konuda açık ve ney şekilde hesap yapılmalı ve bu hesaplar saklanmalı,

14-Para, senet gibi menkul değerler uzman ve güvenilir elemanlarca, yönetim kurulu kararları ve onun belirleyeceği kurallara göre yönetilmeli,

15-İş makinelerinin, araçların, ekipmanın onarım, bakım ve korunması önlemleri eksiksiz alınmalı ve uygulanmalı,

16-Malzemenin ve üretimin çalınmaya, tahribe, yıpranmaya vb. karşı koruma önlemleri ihmal edilmemeli,

17-Her iş ve hizmetin kesinlikle izlenmesi ve kontrolü için sistem kurulmalı ve bu sistemler de denetlenmeli,

18-Fırsatlar gözetilmeli ve değerlendirilmeli,

19-Gelişme, büyüme, farklılaşma, araştırma, yeniden yapılanma, uzmanlardan yararlanma konuları ihmal edilmemeli,

20-Sektördeki diğer kurum ve kuruluşlarla iletişim ve dayanışma içinde olunmalı

21-Ve son olarak tekrar ve tekrar EĞİTİM, EĞİTİM, EĞİTİM…