Arsa ise arazinin imar işlemine tabi tutularak, üzerinde tesis yapılabilir hale getirilen, yerel yönetim veya çeşitli yetkeler tarafından üzerinde veya altında çalışma yapılmış toprak parçalarıdır. Türk Dil Kurumu arsa kavramını üzerine yapı yapılmak için ayrılmış yer olarak tanımlanmıştır. Diğer bir ifade ile arsa, parsel olarak ayrılmış, arazinin geliştirilmiş hali olan toprak parçalarıdır. Arsa; kanalizasyon, internet, doğalgaz, su ve elektrik hattı gibi altyapı çalışmalarıyla geliştirilmiştir.

Arsa ve arazi farkı konusuna gelecek olursak; bu tanımlamalar ışığında arsa kavramı için insan faaliyetleri ve ihtiyaçlarını karşılamak için arazinin işlevlerinin artırılmış hali tespiti yapılabilir.

Arsa, üzerine yapı yapılabilen, parsellenmiş, tarım yapılamayan, belediye sınırları içerisinde kalan toprak parçasıdır. Başka bir deyişle arsa, belediye ve mücavir alan sınırlarında iskân sahası olarak belirlenmiş yerlerde bulunan arazi parçalarına denir.

Bakanlar Kurulu hangi arazilerin arsa olarak değerlendirileceğini 11.03.1983 tarihli ve 17984 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 1983/6122 numaralı “Arsa Sayılacak Parsellenmemiş Arazi Hakkında Karar” ile belirlemiştir.

Bakanlar Kurulu’nun kararı incelendiğinde arsa sayılacak arazilerin belirlenmesinde, arazilerin belediye sınırları içerisinde olup olmamasına göre bir ayrıma gidilmiştir. Belediye sınırları içerindeki parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arsa sayılacağı BKK’nın 1. maddesinin (a) ve (b) fıkralarında belirtilmiştir;

“Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde imar planı ile iskân sahası olarak ayrılmış yerlerde bulanan parsellenmemiş arazi ve arazi parçaları arsa sayılacaktır”

“Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde bulunup da imar planı ile iskân sahası olarak ayrılmamış olmakla beraber fiilen meskün halde bulunan ve belediye hizmetlerinden faydalanmakta olan yerler arasında kalan parsellenmemiş arazi ve arazi parçaları arsa sayılacaktır”

Bakanlar Kurulu Kararı’nın 1. maddesinin (a) ve (b) bendine göre arsa sayılacak arazi ve arazi parçaları için bir istisna getirilmiştir. Buna göre bu arazi ve arazi parçacıkları zirai faaliyette kullanıldıkları takdirde arsa olarak sayılmayacaklardır. Bu tür arazi ve arazi parçacıkların vergisi, arazi vergisi oranlarına tâbi olmaktadır. Belediye sınırları dışında bulunan parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arsa sayılacağı BKK’nın 1. maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirtilmiştir;

“Belediye ve mücavir alan dışında olup da konut, turistik veya sınai tesis yapılmak amacıyla, her ne şekilde olursa olsun parsellenen ve tapuya bu yolla şerh verilen arazi ve arazi parçaları arsa sayılır”

“Belediye ve mücavir alan dışında olup da nehir, deniz, göl ve ulaşım yolları kenarında veya civarında bulunması veya sınai veya turistik önemi yahut hızlı şehirleşme faaliyetleri dolayısıyla ve İmar ve İskân Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen alanların sınırları içinde, imar planı ve iskân sahası olarak ayrılan yerlerdeki arazi ve arazi parçaları arsa sayılır”

Gayrimenkul nedir?

Arsa Payı Nedir? Nasıl Belirlenir ve Dağıtılır?

Rant, bir taşınmaz sahibinin, ya hiçbir emek sarf etmeksizin sadece sahiplik hakkından yararlanarak ya da taşınmazın nitelikleri ve bulunduğu yerin sağladığı üstünlükler nedeniyle değerinin artmasından elde ettiği kazançtır.

Rant kelimesi Fransızca bir kelime olan “rente”den türetilmiş olup, Türk Dil Kurumu tarafından “ekonomik anlamda getirim” olarak tanımlanmıştır. Rant, bir mal veya paranın, emek verilmeksizin belirli bir süre içinde sağladığı gelir olarak açıklanabilir. Her ne kadar bu tanımda açıklandığı şekliyle rant, emek verilmeksizin sağlanan fayda olarak açıklansa da ekonomik anlamda üretim sürecinin temelinde yer almaktadır.

Kavramsal olarak baktığımızda rant, bir iktisadi unsurun bir başkasının kullanımına bırakılması karşılığında elde edilen kira gelirini göstermektedir. Buradaki iktisadi unsur toprak yani mekânsal yapıdır. Toprak rantı bu anlamda, sahiplerinin üretimde bulunmaksızın gelir elde etmelerine imkân sağlayan bir biçime dönüşmektedir. Rantın varlığını toprak ve toprağın kıt olması ortaya çıkarır. Eğer herkese yetecek kadar arazi olsa o araziyi kimse almaya ihtiyaç duymayacaktır. Ancak arazinin az olmasıyla, o araziyi kullanacakların da bir bedel ödemesi gerekecektir. (Arsa arazi farkı nedir?) Ödenen bu bedel ödeyen açısından gider, alan açısından gelir olarak nitelendirilir. Rant elde edildiği tabiat kaynağına göre isim alır. Örneğin, verimli toprak rantına diferansiyel rant; arazisi ürün pazarına yakın olanların bu yakınlıktan dolayı aldıkları ranta mevki rantı; toprağında maden olanların elde ettiği ranta maden rantı; şehirde arazisi olup da bundan elde edilen gelire şehir rantı denir.

Rant Elde Etmek Ne Demek?

Rant elde etmek, taşınmazların değerinde gelişen ve emeğe dayanmayan artıştan kazanç elde etmek olarak tanımlanabilmektedir.

Rant kavramını bilim insanları tarafından bir çeşit artı değer olarak ele alınmış ve herhangi bir ilave çalışma ile ortaya çıkmayan bir değer olduğu ifade edilmiştir. Bu anlamda rant, toplam elde edilen hasılattan emek, sermaye ve girişimcilik faktörlerinin gelirleri çıkarıldıktan sonra elde kalan kısımdır.

Rant Çeşitleri Nelerdir?

Kent ekonomisi içinde çok değişik alanlarda rantlar oluşmakla beraber bunlar başlıca iki grupta toplanabilir. Bunlardan birincisi, kent topraklarının arsaya dönüştürülerek, verilen imar hakları nedeniyle oluşan ranttır. İkincisi ise, kentteki değişik hizmet alanlarında çoğunlukla giriş engelleri (bir endüstri veya piyasaya girişin zor ve maliyetli hale getirilmesi) yaratılarak oluşturulan rantlardır. Her iki alanda da kentlerin büyüklüğü ve kentleşme arttıkça oluşturulan rantlar çok büyük değerlere ulaşabilmektedir.

Ekonomi ve İktisatta Rant Ne Demek?

Rant kavramı ortaya çıktığı andan günümüze kadar pek çok dönüşüme uğramış ve farklı tanımlamalar ile anılmıştır. Ancak rant kelime anlamı olarak Fransızca’da ki rente kelimesinden dilimize geçmiştir ve kira anlamına geldiği hususu genel kabul görmüştür. Rantın tanımı, üretim faktörlerinden biri olan toprağın üretime katılmasının sonucundaki getirisi olarak ifade edilebilmektedir. İktisat bilimi ise rantı, toprak rantı olarak gündemine almış
ancak tek bir tanım ile sınırlandırmamıştır.

Gayrimenkul Nedir?

Gayrimenkul, taşınabilir sıfatta olmayan, maddi bir değer ifade eden ve nakde çevrilmesi mümkün olan materyallerdir. Yani olduğu yerden herhangi bir yere taşınmasının imkânı bulunmayan değerli mallardır. Bu konuda istisna olan iki örnek vardır. Gemi ve tekne türü deniz araçları ile prefabrik yapılar taşınmaz olmamalarına rağmen hukuksal olarak gayrimenkul kapsamına girerler.

Gayrimenkul kavramı, taşınabilir özelliği olmayan, ekonomik bağlamda değeri olan ve likiditesi veya para ile ifadesi mümkün olan değerli materyaller, yeryüzünde sabit, aslına zarar vermeksizin taşınması mümkün olmayan eşya, özüne zarar vermeksizin belirli bir yerden farklı bir yere götürülemeyen eşya olarak tanımlanmaktadır.

Taşınabilir özellikte olan, parasal bir anlam ifade eden materyallere menkul denir. Menkul sözcüğü “nakil” sözcüğünden türemiştir. Örnek vermek gerekirse motorlu taşıtlar (araba, motosiklet, kamyon, minibüs, uçak vb.), telefon, televizyon gibi varlıklar birer menkuldür. Arapça kökenli bir sözcük olan gayrimenkul, menkul kelimesinin gayri ön olumsuzluk ekini almış halidir ve taşınmaz anlamına gelmektedir. Gayrimenkullere örnek verecek olursak dükkân, apartman, arsa, plaza, AVM, villa, köşk, fabrika gibi varlıklar birer gayrimenkuldür.

Gayrimenkulün malikine ait hukuki ayrıcalıkları ön plana çıkaran bir başka tanımlamaya göre ise gayrimenkul, mülkiyetinde yer alan çıkarlar, menfaatler ve haklardan oluşan, toprağa kalıcı olarak bağlı olan ve yasal olarak tanımlanan herhangi bir şeyden oluşan malikin sahip olduğu haklar bütünüdür. Gayrimenkul, temelindeki arsa, arazi ve üzerindeki inşa edilmiş her yapı ile birlikte bir bütündür. Uluslararası Değerleme Standartları’na göre ise gayrimenkul, fiziksel bir varlık olan arazi ve bu arazi üzerine insanlar tarafından yapılmış yapılar olarak tanımlanır.

Gayrimenkul Çeşitleri – Gayrimenkul Türleri

Türk Medenî Kanunu, gayrimenkulleri üçe ayırmaktadır:

1. Araziler,
2. Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar,
3. Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler.

Belirtilen mallar, Türk Medenî Kanunu’nun (TMK) 998. maddesi gereğince tapu siciline taşınmaz olarak kaydedilir.

(Kat irtifakı nedir?)

Gayrimenkul denilidiğinde çoğunluğun ilk aklına gelen konut türü olsa da gayrimenkul türleri 5 farklı ana başlıkta incelenebilmektedir.

1. Konut: Bireylerin barınma ihtiyaçlarını karşıladıkları mekânları kapsar. Konut türlerine müstakil ya da apartman dairesi, yalı, köşk gibi örnekler sıralayabiliriz.
2. Tarımsal Gayrimenkul: Tarım yapmak için kullanılan gayrimenkuldür. Tarla, arazi gibi örnekler verilebilir.
3. Ticari Gayrimenkul: Ticari kazanç elde etmek için kullanılan gayrimenkul türüdür. Yani ticaret yapılmasına yarayan gayrimenkullerdir. Otel binaları, ofisler, pansiyonlar, alışveriş merkezleri, dükkân ve mağazalar ticari gayrimenkul olarak sınıflandırılmaktadır.
4. Endüstriyel Gayrimenkul: Endüstriyel üretim faaliyetlerinin hayat bulduğu her türlü gayrimenkul bu türde yer almaktadır. İmalathaneler, fabrikalar, üretim tesisleri gibi sınai amaçlı kullanılan taşınmazlar örnek olarak verilebilir.
5. Özel Amaçlı Gayrimenkul: Genellikle özel bir kullanım amacına hizmet etmek amaçlı tahsis edilmiş olan gayrimenkullerdir. Okullar, ibadethaneler, hastaneler örnek olarak verilebilir.

Gayrimenkulün Özellikleri

Gayrimenkullerin özelliklerinin üç temel başlık altında toplanması mümkündür. Bu başlıklar:

1. Yasal olma,
2. Ekonomik bir değeri olma
3. Fiziksel yapıya sahip olma olarak sıralanabilmektedir.

Yasal Olma Özelliği

Gayrimenkullerin hukuki şartlarda alım-satım işlemlerinin gerçekleştiriliyor olması ve alım-satım sonrasında tapu siciline işlenmesi gayrimenkulün yasal olma özelliğini ifade eder. Tapu sicili tüzüğünde gayrimenkulün yasal olma özelliği şu şekilde tanımlanmıştır; “Taşınmazlarla ilgili mülkiyet hakkı, sınırlı ayni haklar ve kişisel hakların tapu siciline tescili, değişikliği, terkin ve düzeltme işlemleri ile sicil ve belgelerin arşivlenmesine ilişkin usul ve esaslarını kapsamaktadır”. Gayrimenkul sahipleri vergi dairelerine ve belediyeye beyanname vermeleri zorunludur.

Ekonomik Özellikleri

Gayrimenkullerin ekonomik özellikleri az bulunur olmaları ve ekonomideki gelişmelere katkı sağlamalarıdır. Her gayrimenkul birbirine yakın özellikler taşısa da benzersizlerdir. Bu yönüyle gayrimenkuller sadece belirli bir arsa, arazi, proje veya yatırım ihtiyacına göre yatırımcıyı veya alıcıyı tatmin edici özelliklerine sahip olabilirler. Talebin yoğun olduğu bölgelerde gayrimenkul arzını karşılamak her daim mümkün olmamaktadır. Bu özellikleri bakımından gayrimenkuller az bulunur yapıya sahiptirler.

Gayrimenkuller, yatırım amaçlı veya kullanım amacıyla satın alınan ürünlerdir. Emlak gelir elde etmek amacıyla satın alınabilir. Satın alınan gayrimenkul, kiralanarak düzenli gelir elde edilebilir veya uygun pazar koşullarında, elde edilmek istenilen kar durumuna göre satışı yapılabilir.

Fiziksel Özellikleri

Gayrimenkulün fiziksel özellikleri bakımından sabit şekilde durması, belirli bir standart yapıya sahip olmaması ve uzun ömürlü olması bakımından sınıflandırmak mümkündür.

• Sabitlik Özelliği: Gayrimenkulün belirli bir fiziksel alana bağlı olmaması sebebiyle hareket kabiliyetine sahip olmamasıdır. Doğal olayların etkisiyle ve insanların meydana getirdiği dış etkiler ile görünüşlerinde ve yapılarındaki değişiklikler sabitlik özelliğini değiştirmez.
• Standart olmama özelliği; Gayrimenkuller, birbirleriyle benzer özelikler gösterseler dahi; bölgesel farklılıkları, bulundukları konum veya fiziksel özellikleri sebebiyle birbirlerinden farklılık gösterirler. Ayrıca bulundukları bölgenin yasal veya imar mevzuatlarına göre farklı karakteristik özelliklere sahip olabilirler.

Gayrimenkul Değerleme Nedir?

Taşınmaz değerleme, bahsi geçen taşınmazın piyasa değerinin tespit edilmesi için izlenen adımlar bütünüdür. Bazı kriterler, etik kurallar ve ölçütlerce yapılan bu işlemler dizgisine gayrimenkul değerleme denilmektedir. Başka bir ifadeyle, söz konusu gayrimenkulün gerçek değerinin belirlenmesidir. Bir gayrimenkulün ekonomik anlamda somut bir değere sahip olabilmesi için fiziki koşullarının olması yetmeyip bu özelliklerinin beraberinde fayda, kıtlık ve devredilebilir şartlarına da sahip olması gerekir.

Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Nedir?

Gayrimenkul uzmanı olan kimse konut, bina, arsa, arazi gibi gayrimenkullerin satış işlemleri, yatırım işlemleri, ipotek veya kredi işlemleri için değer tespitini yapmakla mükelleftir. Değerleme çalışması kendi içinde sıralaması ve düzeni olan faaliyetler zinciri oluşturarak yapılmaktadır. Bu işlemin konu hakkında alanında uzman kişi ya da kişilerce yapılması sağlıklı sonuçlar elde edilmesi açısından önemlidir.

Gayrimenkul Değerleme Kriterleri Nelerdir?

Gayrimenkul değerleme işlemleri yapılırken değerleme uzmanlarının değerleme işlemi için göz önünde tuttuğu belli başlı kriterler vardır. Bu kriterleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

• Gayrimenkulün konumu ve çevre özellikleri yani lokasyonu
• Gayrimenkule olan arz talep ve gerçekleşmiş emsal satışlar,
• Gayrimenkulün imar durumu,
• Sürdürülebilir gelir düzeyi,
• Gayrimenkul eğer bağımsız bölümse arsa payı yok eğer değilse de arsa büyüklüğü,
• Gayrimenkulün mimari kullanıma olan elverişliliği,
• Gayrimenkule ait hak ve mükellefiyetler.
• İşçilik kalitesi,
• Yıpranma payı,
• Altyapı özellikleri
• Bayındırlık rayici ve vergi rayiç değerleri,
• Ekonomik koşullar,
• Takyidat durumudur.

Gayrimenkul Değerleme Raporu Nedir?

Belirli bir gayrimenkulün, gayrimenkul değerleme uzmanı tarafından bilimsel metotlar kullanılarak değerinin takdir edildiği ve bu değere etki eden tüm faktörlerin analizinin yer aldığı belgeye gayrimenkul değerleme raporu denir.

Kaynaklar:

Muhammet Ramazan SATICI-GAYRİMENKUL DEĞERLEME YÖNTEMLERİ ve KAPİTALİZASYON ORANI İLE ŞANLIURFA KARAKÖPRÜ İLÇESİNDE GAYRİMENKUL DEĞERLEME
İSMAİL KOCABIYIK-GAYRİMENKUL DEĞERLEMESİNDE ÇOK BOYUTLU PERSPEKTİF
Fatma ER-GAYRİMENKUL DEĞERLEMESİNDE MAKİNE ÖĞRENMESİ TEKNİKLERİNİN KIYASLANMASI
Ömer Faruk KAYA-GAYRİMENKUL SERTİFİKALARININ BLOKZİNCİR İLE ENTEGRASYONU

soyleki.com

Hukuk âleminde, idarenin, olağanüstü durumlarda kişilere bir takım yükümlülükler getirme yetkisi olarak tanımlanan1 istimval, “mal” sözcüğünden türeyen ve kökeni Arapça olan bir kelimedir. Fransız doktrininde bir görüşe göre, istimval, taşınır malların geçici olarak kullanımını veya mülkiyetini, taşınmazların ise sadece geçici olarak kullanımını veya kişileri hizmet yükümlülüğü altına sokmayı sağlayan zorlayıcı idari bir işlem olarak tanımlanır.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere istimval, yalnızca olağanüstü dönemlerde kullanılabilen bir usuldür. Bunun yanı sıra, istimval yetkisinin kullanılabilmesi, bu hususun özel kanunlarda düzenlenmiş olmasına bağlıdır. Kamulaştırmanın aksine istimvali düzenleyen tek bir kanun yoktur. İstimval çeşitli kanunlarda düzenlenmiştir.

İdare, kural olarak ihtiyaç duyduğu taşınır malları genel hukuk kuralları çerçevesinde, satın alma usulüyle elde etmektedir. Ancak deprem, sel gibi doğal afetler neticesinde veya ağır ekonomik bunalımlar gibi olağanüstü durumlarda, taşınır mallara acil bir şekilde ihtiyaç duyulabilir. Şüphesiz böyle bir durumun varlığı halinde, ihtiyaç duyulan, birbiri yerine kolayca konulabilen taşınır malın olağan usul yöntemiyle sağlanmaya çalışılması, gecikmesinde sakınca olması dolayısıyla kamu yararına uygun olmayabilir. Bu nedenle, idareye kamu gücünü kullanarak daha hızlı biçimde ihtiyaç duyduğu taşınırı elde etme imkânı tanınmıştır.

Kamulaştırma normal zamanlarda uygulanabilen bir yöntem iken istimval olağanüstü zamanlarda uygulanır. Yine, istimval özel mülkiyete tâbi taşınır malın mülkiyetinin veya kullanma ve intifa hakkının devri için uygulanan bir usul iken, kamulaştırma işleminin konusunu özel mülkiyete tâbi taşınmaz mülkiyetinin devri oluşturur. Bununla beraber, istimvalde de kamulaştırmada olduğu üzere, malın bedeli adli yargıda, işlemin hukuka uygunluk denetimi ise idari yargıda karara bağlanır.

Buna göre istimval, idarenin olağanüstü durumlarda, felakete uğrayanların birtakım ihtiyaçlarını karşılamak adına gerçek ve tüzel kişilerinden mal ve hizmet edinmesi olarak tanımlanabilir.

İstimval, istisnai bir yetki olması nedeniyle günümüzde sıkça başvurulan bir müessese değildir. Ancak, her ne kadar günümüzde uygulanabilirliği az olsa da kimi durumlarda idare tarafından kullanılması gereken yetkidir. Keyfi olarak kullanılması durumunda çok ağır sonuçlar doğuracak olan bu müessese, idarenin diğer her bir işlemi gibi, kanuni düzenlemelerde belirtilen esas ve usullere binaen tesis edilmesi gerekmektedir.

İstimval, özel yararın kamu yararına feda edilmesi düşüncesinin bir ürünü olduğu için idare, bu müessese kapsamında getirdiği yükümlülüklerin parasal karşılığını, yükümlülere ödemesi gerekir. Yine, tesis edilmesiyle çalıştırılan kişilere ve mallarına bir takım zararlara yol açabildiği için idarenin yükümlülere, uğradıkları hak kaybına karşılık haklı bir tazminat vermesi gerekmektedir.

İstimval, idareye yalnızca özel mülkiyete ait taşınmaz malların geçici olarak kullanma hakkını ile taşınır malların mülkiyetine el koyma veya geçici olarak kullanma hakkını vermez. Başka bir deyişle, istimvalin konusunu sadece mal yükümlülüğü oluşturmaz. İdare, bu müessese ile kişilere, ayrıca para ve çalışma yükümlülüklerini getirme yetkisini de haiz olur. Çünkü istimval müessesi, olağanüstü nitelik arz eden kimi durumlarda ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin karşılanmasını amaçlar. Örneğin, idare, meydana gelen deprem nedeniyle enkaz altında kalanların kurtarılması için özel mülkiyete ait iş makinelerine de el koyabileceği gibi yine iş makinelerini kullanan kişilere enkaz çalışmalarına katılmaları için çalışma yükümlülüğü getirebilir. Çünkü istimval kapsamında sadece iş makinelerine el koyulması enkaz çalışmalarının yürütülmesi bakımından bir fayda sağlamaz. Bu makinelerini kullanmak uzmanlık gerektiren bir iş olduğu için bunları kullanabilen kişilere de çalışma yükümlülüğünün getirilmesi gerekir. Keza, ekonomik bunalım zamanlarında ekonominin iyileştirilmesi için kişileri belirli alanlarda çalıştırabileceği gibi gerektiğinde kişilerin paralarına da idare tarafından el konulabilir. İşte, mal yükümlülüğü gibi aynı amaca yönelik olarak aynı zamanda ve aynı usullerle getirilen para ve çalışma yükümlülüklerini farklı hukuki kavramlar çerçevesinde değerlendirmek hukuk mantığı açısından isabetli değildir.

Trampa Nedir?

Trampa sözleşmesi, bir malın ya da hakkın diğer bir mal ya da hakla değiş tokuş edilmesidir. Satım sözleşmesinden farklı olarak trampa sözleşmesinde para-nakit yoktur, bunun yerini karşı edim olarak bir mal ya da hak almıştır.

Ülkemizde trampa sözleşmesi bugün daha çok bir apartman dairesinin otomobille değiş tokuş edilmesi şeklinde görülmektedir. Günlük kullanılan dilde “otomobil daire takası” şeklinde ifade ediliyorsa da, “takas” kelimesi bu hukuk ilişkiyi ifade etmek bakımından hukuk terminolojisi açısından yanlış kullanılmaktadır. “Takas” deniliyorsa da sözleşenlerin yaptığı sözleşme trampa sözleşmesidir. Takas; teknik anlamı ile, dar anlamda “borcun sona ermesi” sebebidir

Trampa sözleşmesinde değiş tokuş ilişkisi içinde bulunan karşılıklı edinimlerden her ikisi de nakitten başka bir şeydir. Dolayısıyla trampa sözleşmesinde taraflardan her ikisi de hem satıcı hem de alıcı konumundadır; sözleşmenin kendisini yükümlülük altına soktuğu şeyin teslimi ve mülkiyetini geçirmeyi borçlanma bakımından satıcı, kendisine teslim ve mülkiyetinin geçirilmesi gereken şey bakımından alıcı konumunda bulunulmaktadır.

Trampa sözleşmesi belli veya belli edilebilir bir eşya veya hakkın mülkiyetini bir başka belli veya belli edilebilir bir eşya veya hakkın mülkiyeti ile değiştirme borcu doğuran bir sözleşmedir. Trampa sözleşmesi rızai bir sözleşmedir. Sözleşenlerin karşılıklı rızasının konusunu mal, hak ve bunların karşılıklı olarak değiştirilmesi oluşturur.

Trampa sözleşmesinde kaide olarak, karşılıklı olarak değiş tokuş yapılan malların birbirleriyle aynı kıymette olması gerekmektedir. Ancak kimi zaman taraflardan birinin vermeyi yüklendiği mal, karşı tarafın vereceği mala kıyasla daha düşük bir kıymette olabilmektedir. Çoğunlukla bu gibi durumlarda, daha düşük kıymette mal veren taraf, aradaki kıymet farkını para ödeyerek kapatmaktadır. İşte bu durumda, ortada karma ya da bileşik bir sözleşme söz konusu olmaktadır. Burada mal değişim sözleşmesinin özelliği üstün gelmektedir. Ancak tarafların gerçek amacı, malla başka bir malın değiş tokuş edilmesi değil de mal karşılığı para ödenmesi ise ve para ile birlikte bir mal da veriliyorsa artık burada satış özelliği üstün gelmektedir.

Trampa sözleşmesinde trampa edenlerden her biri mülkiyetini devretmeyi taahhüt ettiği şeye göre satıcı ve kendisine verilmesi taahhüt olunan şeye göre alıcı hükmünde tutulur. Satım hükümleri kıyasen trampa sözleşmesine uygulanırken, trampa edenler mülkiyetini devretmeyi taahhüt ettikleri şeye göre satıcı gibi değerlendirilecek, mülkiyetini devralmayı taahhüt ettikleri şeye göre de alıcı gibi değerlendirileceklerdir.

İstimval Nedir?