Bu yazıda shop drawing nedir, shop drawing ne demek, kim tarafından hazırlandığı, tasarım projesi ve as-built projeyle farkı, hangi işlerde hazırlandığı, onay süreci, içermesi gereken bilgiler ve shop drawing örnekleri ele alınmaktadır.

Shop Drawing Nedir? Shop Drawing Ne Demek?

“Shop drawing” İngilizce bir terimdir; “shop” burada mağaza değil “atölye, imalathane”, “drawing” ise “çizim” anlamındadır. Yani shop drawing kelime anlamıyla “atölye çizimi”dir. İmalatı ya da montajı planlanan bir işin şeklini, boyutlarını, parçalarını, birleşim yerlerini, malzemelerini ve montaj sırasını gösteren ayrıntılı çizimlerdir.

Mimari ve mühendislik tasarım projeleri, bir yapının genel kurgusunu, boyutlarını ve teknik gereksinimlerini tanımlar. Ancak bir çelik makasın hangi profil boylarından kesileceği, cıvata deliklerinin tam yerleri, bir alüminyum cephenin hangi profil ve contalarla birleşeceği ya da bir asansörün kuyuya nasıl bağlanacağı tasarım projesinde çoğu zaman ayrıntılı olarak yer almaz. Bu boşluğu shop drawing doldurur. Shop drawing’ler genellikle dijital çizim olarak hazırlanır; ihtiyaca göre dijital ya da basılı olarak imalathanede, şantiyede ve denetimde kullanılır.

Örneğin aşağıdaki çizim, bir merdiven imalatı için hazırlanmış imalat detayıdır. Basamakların ölçüleri, malzemeler ve birleşimler, ustanın ya da atölyenin başka bir bilgiye ihtiyaç duymadan üretim yapabileceği ayrıntıda gösterilmiştir.

Shop Drawing Kim Tarafından Hazırlanır?

Shop drawing’ler; yükleniciler, taşeronlar, tedarikçiler, üreticiler ya da imalatçıların proje ve tasarım ekipleri tarafından hazırlanır. Örneğin bir çelik yapıda çelik imalatçısının teknik ofisi, bir cephe işinde cephe firmasının proje bölümü, bir asansör işinde asansör üreticisi kendi shop drawing’lerini hazırlar. Hazırlanan çizimler, ana yükleniciye sunulur; ana yüklenici koordinasyonu sağlayarak çizimleri işverene ya da işveren adına projeyi denetleyen müşavir firmaya onay için gönderir.

Shop drawing’i hazırlayan taraf, ürününü ve üretim yöntemini en iyi bilen taraftır. Bu nedenle shop drawing, tasarımcının genel tanımını üreticinin teknik bilgisiyle birleştirir. Tasarımcı ise shop drawing’in tasarım amacına, şartnameye ve diğer disiplinlerin çizimlerine uygun olup olmadığını kontrol eder. Küçük işletmelerde ise shop drawing’i çoğu zaman ustanın kendisi ya da atölyenin teknik ressamı hazırlar; önemli olan, üretime geçmeden önce çizimin ilgili taraflarca kontrol edilmesidir.

Shop Drawing Hangi İşlerde Hazırlanır?

Herhangi bir inşaat sürecinde (betonarme, çelik ya da yığma), karmaşık imalat ve montaj gerektiren her işte shop drawing hazırlanabilir. Başlıca örnekler şunlardır:

• Çelik konstrüksiyon: Kolon, kiriş, makas ve bağlantıların her parçasının boyu, delik yerleri, kaynak ayrıntıları ve montaj planları.
• Betonarme: Kalıp ve donatı detayları, donatı açılımları, prefabrik elemanların üretim çizimleri.
• Cephe sistemleri: Giydirme cephe, kompozit panel, taş ve seramik cephe kaplamalarının profil, ankraj ve birleşim detayları.
• Doğramalar: Alüminyum, PVC ve ahşap pencere ve kapıların kesitleri, profil listeleri, cam ve aksesuar detayları.
• Asansör ve yürüyen merdivenler: Kuyu ölçüleri, makine dairesi, ray bağlantıları ve yükler.
• Mekanik tesisat: Isıtma, soğutma, havalandırma kanalları ve boru hatlarının güzergâh, kesit ve askı detayları.
• Elektrik ve zayıf akım: Kablo tavası güzergâhları, pano yerleşimleri, aydınlatma ve data sistemleri.
• Yangın tesisatı: Sprinkler boru ağları, yangın dolapları ve pompa dairesi detayları.
• İç mimari ve mobilya: Mutfak dolapları, gömme dolaplar, banyo tezgâhları, asma tavanlar, kapılar ve özel üretim mobilyalar.
• Altyapı işleri: Kanal, yol, baraj ve boru hattı işlerindeki özel imalatlar, menfezler ve sanat yapıları.

Shop Drawing’in İçermesi Gereken Bilgiler

• Projenin, işin ve elemanın adı, pafta numarası, revizyon bilgisi ve tarih,
• Elemanın plan, kesit ve görünüşleri ile tüm ölçüleri,
• Malzeme cinsi, kalitesi, standardı ve ürün kodları,
• Birleşim ve bağlantı detayları (cıvata, kaynak, ankraj, dübel, conta),
• Yüzey işlemleri (boya, galvaniz, eloksal, toz boya renk kodları),
• Toleranslar ve montaj boşlukları,
• Komşu yapı elemanlarıyla ilişki ve aks–kot bilgileri,
• Parça listesi, ağırlıklar ve gerektiğinde metrajlar,
• Montaj sırası ve yöntemine ilişkin notlar,
• Hazırlayanın, kontrol edenin ve onaylayanın imza alanları.

Betonarme İşlerde Shop Drawing

Betonarme yapılarda statik proje, kolon, kiriş, perde ve döşemelerin boyutlarını ve donatılarını gösterir. Ancak şantiyede demir ustasının doğrudan kullanabileceği biçimde her çubuğun kesim boyu, büküm şekli ve adedi her zaman projede yer almaz. Bu nedenle büyük projelerde betonarme işler için de shop drawing hazırlanır:

• Donatı açılımları ve kesim listeleri: Her elemandaki donatıların pozları, çapları, boyları, büküm şekilleri ve adetleri; demir atölyesinde kesim ve büküm için kullanılır. Bu listeler aynı zamanda demir metrajının temelini oluşturur.
• Kalıp çizimleri: Kalıp panellerinin, kalıp bağlarının, dikme ve iskele düzeninin ayrıntılı planları.
• Boşluk ve gömülü eleman çizimleri: Tesisat geçiş boşlukları, ankraj plakaları, rezervasyonlar ve gömülü boruların yerleri.
• Döküm planları: Döküm sırası, derz yerleri ve döküm bölgeleri.

Donatı metrajının bu çizimlerden nasıl çıkarıldığını donatı demir metrajı nasıl yapılır yazımızda anlattık.

Cephe ve Doğramalarda Shop Drawing

Giydirme cephe, kompozit panel ve doğal taş cephe kaplamaları, yapının dış kabuğunu oluşturdukları için hem estetik hem de su, hava, ısı ve rüzgâr performansı bakımından kritik işlerdir. Cephe shop drawing’leri; cephe görünüşleri, modül bölümlemeleri, dikme ve kayıt profillerinin kesitleri, ankraj braketlerinin betonarmeye bağlantısı, köşe ve parapet detayları, yangın bariyerleri ve dilatasyon birleşimlerini içerir. Cephe firması bu çizimlerle birlikte genellikle statik hesap raporu da sunar; profillerin ve ankrajların rüzgâr yükünü güvenle taşıdığı gösterilir.

Cephe işlerinde shop drawing’ler betonarme yapının gerçek ölçülerine göre hazırlanmalıdır. Betonarme toleransları nedeniyle döşeme kenarlarında birkaç santimetrelik sapmalar olabilir; bu sapmalar ankraj braketlerinin ayar payıyla karşılanır. Sahadan ölçü almadan üretilen cephe elemanları montajda uyumsuzluk ve yeniden üretim maliyeti doğurur.

Asansör ve Mekanik Ekipmanlarda Shop Drawing

Asansör, yürüyen merdiven, jeneratör, soğutma grubu ve klima santrali gibi ekipmanlar, üreticiye özgü ölçülere ve bağlantı detaylarına sahiptir. Bu ekipmanların shop drawing’leri; ekipmanın boyutlarını, ağırlığını ve yapıya aktardığı yükleri, ankraj noktalarını, bakım boşluklarını, enerji ve tesisat bağlantılarını gösterir. Örneğin bir asansör shop drawing’inde kuyu ölçüleri, kuyu dibi derinliği, son kat yüksekliği, makine dairesi ya da makine dairesiz sistemlerde motor yeri, ray bağlantı aralıkları ve kabin kapı ölçüleri yer alır. Betonarme kuyunun bu çizime göre yapılması, sonradan kırma ve düzeltme ihtiyacını ortadan kaldırır. Bu nedenle ekipman seçimi ve shop drawing onayı, kaba inşaat başlamadan önce tamamlanmalıdır.

Mobilya ve İç Mimari İmalatlarda Shop Drawing

Mutfak ve banyo dolapları, gömme dolaplar, resepsiyon bankoları, ahşap duvar kaplamaları ve özel kapılar gibi iç mimari imalatlarda shop drawing; dolap gövde ve kapak ölçülerini, malzeme ve kaplama türlerini, kenar bantlarını, menteşe ve ray gibi aksesuarları, tezgâh birleşimlerini ve tesisat geçişlerini gösterir. Bu çizimler, iç mimarın tasarımını atölyenin üretim diline çevirir. Temiz ölçüler alındıktan sonra hazırlanan bu çizimler mal sahibine ya da iç mimara onaylatıldıktan sonra üretime geçilir. Böylece hem estetik beklentiler hem de duvar, zemin ve tesisat ölçüleriyle uyum güvence altına alınır.

Shop Drawing ile Tasarım Projesi ve As-Built Projesi Arasındaki Fark

Tasarım projeleri ve shop drawing’ler birbirini tamamlar. Statik betonarme ve çelik projeler, mimari detay projeleri, mekanik ve elektrik projeleri tasarım aşamasının çizimleridir; bunların üretime yönelik ayrıntılandırılmış hâlleri shop drawing’leri oluşturur. İş bitiminde ise sahadaki son durumu gösteren as-built (yapıldığı gibi) projeler hazırlanır. Proje paftalarının nasıl okunacağı için statik proje nasıl okunur ve mimari proje nasıl okunur yazılarımıza bakabilirsiniz.

Shop Drawing Ne Zaman Hazırlanır?

Shop drawing’lerin her zaman proje başında hazırlanması gerekmez. Örneğin bir asma tavan, mutfak dolabı ya da cephe kaplaması tasarımı, yapının ilgili bölümünün inşaatı tamamlandıktan sonra, “temiz ölçü” denilen net ölçüler sahadan alınarak hazırlanabilir. Daha önce hazırlanmış bir shop drawing de bu temiz ölçülere göre revize edilebilir. Çelik yapı ve prefabrik elemanlar gibi uzun üretim süresi olan işlerde ise shop drawing’ler, imalat takvimini aksatmamak için erken aşamada hazırlanıp onaylatılmalıdır.

Shop drawing aynı zamanda sözleşme ile imalatın uyuşmasını sağlar. Sözleşmede ve şartnamede yoruma açık noktaların kapatılması, ürünlerin ve detayların netleştirilmesi için hazırlanır; işveren ve uygulayıcı tarafından onaylandıktan sonra adeta şartnamenin bir eki gibi işleme alınır.

Shop Drawing Onay Süreci

1. Hazırlık: Taşeron ya da üretici, tasarım projelerine, şartnameye ve sahadaki ölçülere göre shop drawing’leri hazırlar.
2. Ana yüklenici kontrolü: Ana yüklenici, diğer disiplinlerle çakışma olup olmadığını kontrol eder ve çizimleri bir gönderim formuyla (transmittal) müşavire iletir.
3. Müşavir ya da tasarımcı incelemesi: Çizimler tasarım amacı, şartname ve standartlar açısından incelenir.
4. Onay kodu: Çizimler genellikle şu kodlardan biriyle iade edilir: A – Onaylandı, B – Notlar dikkate alınarak onaylandı, C – Revize edilip tekrar sunulacak, D – Reddedildi.
5. Revizyon: Gerekiyorsa çizimler düzeltilir ve yeni revizyon numarasıyla yeniden sunulur.
6. Üretim ve montaj: Yalnızca onaylı son revizyon imalathaneye ve şantiyeye dağıtılır; eski revizyonlar geri toplanır ya da iptal damgasıyla işaretlenir.

Shop drawing onayı, yükleniciyi sözleşmedeki sorumluluklarından kurtarmaz. Ölçülerin ve imalatın doğruluğundan genellikle yüklenici ve üretici sorumlu olmaya devam eder; onay, çizimin tasarım amacına genel olarak uygun olduğunu gösterir.

Shop Drawing Örnekleri

Çelik yapı imalat detayı

Çelik konstrüksiyon shop drawing’leri, genellikle “montaj planları” ve “parça (imalat) resimleri” olarak iki gruptan oluşur. Montaj planları, her elemanın yapıdaki yerini ve kodunu gösterir. Parça resimleri ise her kolon, kiriş ve bağlantı levhasının kesim boyunu, delik yerlerini, kaynak türü ve boyutlarını, yüzey işlemini içerir. Bugün bu çizimler çoğunlukla üç boyutlu modelleme programlarıyla, modelden otomatik olarak üretilir.

Doğrama detayı

Alüminyum ve PVC pencerelerde shop drawing; her pencere tipinin görünüşünü, açılım yönlerini, profil kesitlerini, cam kalınlıklarını, ısı ve su yalıtım detaylarını, duvara ankraj noktalarını ve denizlik birleşimlerini gösterir. Doğramacı, şantiyeden aldığı temiz ölçülere göre bu çizimleri hazırlar. PVC doğrama metrajı ve ağırlık hesabı için PVC ağırlık ve metraj hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Mekanik tesisat koordinasyon çizimi

Büyük projelerde havalandırma kanalları, sprinkler boruları, kablo tavaları ve sıhhi tesisat hatları asma tavan içinde aynı boşluğu paylaşır. Bu nedenle disiplinlerin çizimleri bir araya getirilerek kesişmelerin önceden çözüldüğü “koordinasyon shop drawing’leri” hazırlanır. Yapı bilgi modellemesi (BIM) bu koordinasyonu üç boyutlu olarak yapmayı sağlar ve sahada çıkabilecek çakışmaları büyük ölçüde azaltır.

Shop Drawing ve BIM

Yapı bilgi modellemesi (BIM), shop drawing hazırlama biçimini önemli ölçüde değiştirmiştir. Üç boyutlu bir model üzerinde tüm disiplinler bir arada çalıştığında, çelik bağlantıları, tesisat güzergâhları ve betonarme boşluklar sanal ortamda çakışma kontrolünden geçirilir. Model yeterli ayrıntıya ulaştığında, imalat çizimleri, parça listeleri ve CNC makinelerine gönderilecek kesim verileri doğrudan modelden üretilebilir. Böylece çizim hataları azalır, revizyonlar daha hızlı yapılır ve imalat süresi kısalır.

BIM süreçlerinde modelin ayrıntı düzeyi LOD (level of development) olarak tanımlanır. Tasarım aşamasındaki modeller genellikle LOD 300 civarındayken, imalata yönelik shop drawing modelleri LOD 400 düzeyinde, yani üretim ve montaj için gerekli ayrıntıyı içerecek şekilde hazırlanır.

Shop Drawing Paftası Nasıl Düzenlenir?

Shop drawing paftaları, birden fazla tarafın kontrol edeceği ve uzun süre arşivlenecek belgelerdir. Bu yüzden düzenli ve standart bir pafta yapısı önemlidir:

• Antet: Proje adı, işveren, müşavir, ana yüklenici ve hazırlayan firma, pafta adı ve numarası, ölçek, tarih ve imza alanları.
• Revizyon tablosu: Her revizyonun numarası, tarihi ve yapılan değişikliğin kısa açıklaması. Değişen bölgeler çizimde revizyon bulutuyla işaretlenir.
• Referans çizimler: Shop drawing’in dayandığı tasarım paftalarının numaraları ve revizyonları.
• Genel notlar: Malzeme standartları, yüzey işlemleri, toleranslar ve montaj notları.
• Onay damgası alanı: Müşavirin onay kodunu ve tarihini işleyeceği boş alan.

Paftaların numaralandırılmasında proje kodu, iş kalemi ve sıra numarasından oluşan bir sistem kullanılması, yüzlerce çizimin bulunduğu projelerde doğru belgeye kolayca ulaşmayı sağlar.

Shop Drawing Kontrol Listesi

Bir shop drawing’i onaya göndermeden ya da onaylamadan önce şu sorular sorulmalıdır:

• Çizim, tasarım projelerinin son revizyonuna göre mi hazırlandı?
• Ölçüler sahada doğrulandı mı?
• Malzemeler ve ürünler şartnamede tanımlananlarla uyumlu mu, ürün teknik föyleri ekli mi?
• Komşu elemanlarla (betonarme, tesisat, mimari kaplamalar) çakışma var mı?
• Birleşimler ve ankrajlar için hesap ya da test belgeleri sunuldu mu?
• Toleranslar, montaj boşlukları ve dilatasyonlar belirtildi mi?
• Bakım ve değişim için erişim olanakları düşünüldü mü?

Shop Drawing, Metraj ve Hakediş İlişkisi

Onaylanmış shop drawing’ler, uygulamada yalnızca imalat için değil, metraj ve hakediş için de önemli bir kaynaktır. Özellikle çelik konstrüksiyon, cephe ve doğrama gibi işlerde, ödenecek miktarlar çoğu zaman onaylı imalat çizimlerindeki parça listelerinden ve ağırlıklardan hesaplanır. Tasarım projesine göre yapılan ilk metraj ile shop drawing’lerden çıkan kesin metraj arasındaki farklar, iş artışı ya da eksilişi olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle shop drawing’lerde ağırlık ve miktar tablolarının doğru ve açık olması, sözleşme taraflarının anlaşmazlık yaşamaması için önemlidir. Metraj ve keşif belgeleri hakkında ayrıntılı bilgi için BOQ nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Shop Drawing’in Saklanması ve As-Built’e Dönüşümü

İş tamamlandığında, sahada yapılan değişikliklerin işlendiği son shop drawing’ler, as-built projelerin temelini oluşturur. Bakım, onarım, tadilat ve olası hasar tespiti çalışmalarında, yapının gerçekte nasıl üretildiğini gösteren bu belgeler büyük önem taşır. Örneğin yıllar sonra bir cephe panelinin değiştirilmesi ya da bir çelik bağlantının güçlendirilmesi gerektiğinde, ilk başvurulacak kaynak onaylı shop drawing’ler ve as-built çizimlerdir. Bu yüzden çizimlerin dijital ve düzenli bir arşivde, revizyon geçmişiyle birlikte saklanması gerekir.

Shop Drawing’in Faydaları

• İmalat ve montajda hata, fire ve yeniden üretim ihtiyacını azaltır.
• Farklı disiplinler arasındaki çakışmaları sahaya gelmeden ortaya çıkarır.
• Sözleşmedeki belirsizlikleri gidererek anlaşmazlıkları önler.
• Malzeme siparişlerinin doğru miktar ve ölçüde verilmesini sağlar.
• Denetimde kontrol edilecek ölçü ve detayları netleştirir.
• İş bitiminde as-built projelerin hazırlanmasını kolaylaştırır.

Shop Drawing Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar

• Tasarım projesinin son revizyonu yerine eski bir revizyona göre çizim hazırlamak,
• Sahadan temiz ölçü almadan, yalnızca proje ölçüleriyle üretime geçmek,
• Komşu disiplinlerin (tesisat, betonarme, mimari) çizimleriyle koordinasyon yapmamak,
• Toleransları ve montaj boşluklarını belirtmemek,
• Onaylanmamış çizimle imalata başlamak,
• Revizyon bulutları ve açıklamaları olmadan revize çizim göndermek.

Sıkça Sorulan Sorular

Shop drawing Türkçe ne demek?

Shop drawing’in Türkçe karşılığı “imalat projesi”, “atölye çizimi” ya da “imalat detay çizimi”dir. Şantiyede genellikle İngilizce adıyla kullanılır.

Drawing ne demek?

“Drawing” İngilizcede çizim anlamına gelir. İnşaatta proje paftalarına genel olarak “drawings” denir; “architectural drawings” mimari projeler, “structural drawings” statik projeler, “as-built drawings” ise yapıldığı gibi projelerdir.

Shop drawing ile detay proje aynı şey mi?

Benzerdir ama aynı değildir. Detay proje çoğunlukla tasarımcı tarafından tasarım aşamasında hazırlanır ve tasarım amacını gösterir. Shop drawing ise üretici ya da yüklenici tarafından, belirli bir ürün ve üretim yöntemine göre, imalata hazır ayrıntıda hazırlanır.

Shop drawing hangi programla hazırlanır?

Genellikle AutoCAD gibi iki boyutlu çizim programları, çelik ve betonarme için Tekla Structures, Advance Steel gibi üç boyutlu detaylandırma programları, tesisat ve koordinasyon için Revit gibi BIM yazılımları kullanılır.

Shop drawing ne kadar sürede onaylanır?

Onay süresi sözleşmede tanımlanır; uluslararası projelerde genellikle 7–21 gün arasında bir inceleme süresi öngörülür. Uzun üretim süresi olan işlerde onay gecikmesi iş programını doğrudan etkilediği için, shop drawing sunum takvimi iş programıyla birlikte planlanmalıdır.

Küçük projelerde de shop drawing gerekir mi?

Küçük konut projelerinde her iş için resmî bir shop drawing süreci işletilmeyebilir. Ancak mutfak dolabı, merdiven korkuluğu, çelik çatı ya da pencere gibi ölçüye özel üretilen işlerde, üreticiden basit de olsa bir imalat çizimi istemek ve üretimden önce kontrol etmek, hatalı üretim riskini büyük ölçüde azaltır.

Shop drawing proje nedir?

“Shop drawing proje” ifadesi, bir işin imalat ve montajı için hazırlanan shop drawing paftalarının bütününü anlatır. Bir projede iş kalemlerine göre ayrı ayrı shop drawing setleri bulunur: çelik shop drawing projesi, cephe shop drawing projesi, mekanik shop drawing projesi gibi.

Shop drawing’in sorumluluğu kimdedir?

Shop drawing’i hazırlayan yüklenici ya da üretici, çizimdeki ölçülerin ve imalat detaylarının doğruluğundan sorumludur. Onaylayan tasarımcı ya da müşavir ise çizimin tasarım amacına ve şartnameye uygunluğunu kontrol eder. Sorumluluk paylaşımı sözleşmede ayrıca tanımlanır.

İlgili Yazılar

• Statik proje nasıl okunur?
• Mimari proje nasıl okunur?
• BOQ nedir?
• İnşaat İngilizcesi sözlüğü
• BAK dosyası nedir, nasıl açılır?

Bugün bilinen anlamıyla teknik resim; Almanca “technisches Zeichnen” Fransızca “dessin industriel” İngilizce “technical drawing” kelimelerinden gelmektedir.

Resim varlıkların doğadaki görünüşlerini kendi algı biçimine göre ölçeksiz, deforme, gerçekçi yada soyut faklı teknikler kullanarak kağıt vb. üzerine kalem fırça vb. gibi araçlarla ifade ederken teknik resim tasarlanan obje, mekan, yapı, tasavvur edilen herhangi bir fikrin üretilebilir, anlatılabilir, hayal edilenin somuta geçirilebilmek için cetvel pergel gönye vb. araçlar kullanılarak teknik, gerçekçi ve ölçekli bir dilde ifade ederken günümüz bilgi ve teknoloji çağının geldiği son noktada CAD programları üç boyutlu görselleştirme ve sanal gerçeklik ile geleneksel yöntemlerin ötesine geçmiş ve bu dil evrim geçirmiştir.

(İnşaat Mühendislerinin Bilmesi – Öğrenmesi Gereken Çizim Programları) yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Geçmişte üçboyutlu anlatım tekniği perspektif ve maket iken bu gün çizimleri bilgisayar ortamından printerlar çıktı alıyorken, maketleri üç boyutlu yazıcılar yapmaktadır. Sanal gerçeklikte tasavvur edilen gerçeklik ile eş değer olmuştur. Çizim; tasarım disiplinlerinden herhangi birinde verilen eğitim içerisinde planlanan bir ürünün anlatımını yapabilmek için kullanılan en temel iletişim aracıdır. Yapı, iç hacim, mobilya, donatı, ekipman veya herhangi başka bir nesne dizayn edilirken ilk düşüncelerin, tasarımların basılı bir düzleme (veya dijital bir ortama) aktarılmasında önceliğin serbest veya kurallı el çizimine verilmesi oldukça önemlidir. Bunun nedeni, insan zihninin çok hızlı çalışması ve bu hıza el çizimi veya eskizler ile yaklaşılabilmekte olmasıdır. Fakat fikir aşamasındaki tasarım düşüncelerinin bazı durumlarda el çiziminin de bir düzleme geçirilmesinde anlık olarak düşünme hızını yakalayamadığı bilinmektedir. Fakat tasarımı karşıya aktarmada iletişim aracı olarak temel bir prensip olan eli çizimini bir düzleme aktarabilme becerisi, teknik çizim, tasarı-geometri ve perspektif dersleri ile edinilebilmektedir.

Teknik resim; belirlenmiş çizim teknikleri perspektifinde istisnai çizgiler, işaretler ve semboller kullanılarak meydana getirilmiş bir lisandır; ayrıca yapı-tasarım temel alanında yer alan mimar, mühendis ve diğer teknik uzmanlar arasındaki komünikasyonu sağlayan evrensel-müşterek bir iletişim aracıdır.

Dünya üzerinde farklı lokasyonlarda bulunan tüm teknik sahibi meslek insanlarının düşüncelerini diğerine iletebildikleri bir olgudur. Bu iletişim olgusu, tasarım sürecinin başından sonuna kadar olan tüm proseste kullanılmaktadır.

Tarihsel süreçte bu yöntem Monge’un bulduğu tasarı geometri ile başlar; başlangıç bir noktanın izdüşümü ile binlerce noktanın izdüşümüne ulaştığında varılan nokta tasarlanan objenin kendisi olmaktadır. Tasarı geometri; matematiğin de alt başlığı olan geometrinin “uzayda hayal edilen nesnelerin izdüşümleriyle beraber ibraz edildiği bir geometri platformu” olarak tanımlanmıştır.  Bu tanım plan kesit görünüşler yani ortografik izdüşüm prensibiyle kurallı perspektifler ile ölçekli olarak ifade edilir.

Teknik resim de tasarı geometri de tasarımcı veya uygulamacının tasavvur ettiği nesneyi kural ve kaideleri ile uluslararası standartlarda dünyanın herhangi bir noktasında herhangi bir dilden ve ülkeden meslek erbabına ifade etme aracıdır.

Çizim yöntemleri ne kadar değişse de kullanılan standart dil aynıdır. Nasıl edebiyat kelimeler, cümleler, noktalama işaretleri ile bize tasavvur ettiği düşünceyi anlatıyorsa teknik resimde ikinci (2D) ve üçüncü boyutu (3D) anlatmanın dilidir. Bu noktada tasarı geometri ve teknik resim birbirinden ayrıştırılamadan matematik altyapısı ile genel tanım “koordinatlar “ ile başlayan süreçte desteklenmelidir. Bu noktadan sonrası teknik anlatım kurallı ve ölçekli iken görsel anlatım teknikleri eskiz çizimler alt başlıkta “görsel” olarak ayrıştırılmalı, görsel iletişim ve perspektif konusu kural ve kaideler dışına çıktığında bizim bağlamımızda olmamalıdır.

Kaynak: 
TDK, 2011. Türkçe Sözlük (Tek Cilt) Kolektif, Türk Dil Kurumu Yayınları, İstanbul, ISBN: 9789751600707
Erten Bilgiç, D., Konak, N., 2016. “Tasarı Geometri – Teknik Resim” ve “Perspektif” Derslerinin, Mimarlık Eğitimi Düşünsel Altyapısına Etkisi ve Prof. Dr. Yılmaz MORÇÖL, Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 1(1): 1-11
Aslı Yıldız - İÇ MİMARLIK EĞİTİMİNDE TEKNİK RESİM DERSİNİN ULUSLARARASI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİNE GÖRE YERİ VE ÖNEMİ

AutoCAD ile çizim yaparken oluşan yedek dosyaları geri kazanmak için BAK dosyası nedir ve nasıl açılır rehberimize göz atabilirsiniz.

Kaçışsız perspektif.

Aksonometrik perspektif; izometrik perspektif, dimetrik perspektif ve trimetrik perspektif olarak üçe ayrılır.

Aksonometrik ifadeler, plan kesit ve görünüşün bir arada ifade edildiği çizimlerdir. Günümüzde sık kullanılan ifade araçlarından biridir. Aksonometrik çizimdeki derinlik etkisi yükseklik ile sağlanır . Plan açılı olarak yerleştirilerek aynı aks üzerinden yükseklik eklenir.

Aksonometrik çizim izleyicinin sabit bakış açısından çıkmasını sağlayarak imgenin farklı okumalarını anlamasına yardımcı olur. Farklı açılarla oluşturulan aksonometrik çizim türleri vardır. Bunlardan en yaygın kullanımı eğik aksonometrik çizimdir. Farklı açılarla oluşturulan aksonometrik çizim türleri vardır. Bunlardan en yaygın kullanımı eğik aksonometrik çizimdir.

Aksonometrinin ortaya çıkışı Rönesans dönemi ile birlikte başlamıştır. Maket ve çizimler, yüksek miktarlar ayırılması gereken bütçelere sebep olunca planı ve kesiti birleştiren ve tek çizimde anlaşılmasını sağlayan aksonometri çizimi geliştirilmiştir.

Boydan boya, eksen anlamına gelen aks aynı zamanda bir taşıyıcı sistemde aynı hizadaki yapı elemanlarının merkezinden veya belirli bir noktasından geçen farazi çizgidir.

Akslar, kağıt üzerinde çıktılarda ve çizim programlarında çizilen yapı projelerinde özellikle her kolonun yerini göstermek üzere oluşturulan ölçülendirme ve konumlandırma için de kullanılan yardımcı çizgilerdir. Aksların uçları daire içersine alınmış biçimde çizilerek kolonların bulunduğu biçime göre dikey çizgilere alfabetik harfler, yatay çizgilerin uçlarına ise rakamlar verilir. Eğik veya dairesel olarak da çizilebilen akslar genel olarak projenin binaya oturtulmasında referans noktalar olarak görev yapar.