Deprem Hesabında Kullanılacak Hesap Yöntemleri-TBDY-2018

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) deprem analizlerinde, binaların yükseklik ve deprem tasarım sınıflarına bağlı olarak, dayanıma göre tasarım ve şekildeğiştirmeye göre tasarım yöntemlerinin kullanılabileceği belirtilmiştir.

Hangi Binalarda Hangi Deprem Hesap Yöntemi Kullanılacaktır?

Birçok hesap yönteminin bulunması hangi binalarda hangi deprem hesap yönteminin kullanılacağı konusunda kafa karışıklığı yaratabilmektedir. Buna göre yapıların yükseklik (BYS) ve deprem tasarım sınıflarına (DTS) bağlı olarak hangi hesap yöntemlerinin kullanılabileceğini sınıflandıralım;



Dayanıma göre tasarımda kullanılabilecek hesap yöntemleri:
a) Eşdeğer deprem yükü yöntemi,
b) Mod birleştirme yöntemi,
c) Zaman tanım alanında mod toplama yöntemi,

Şekildeğiştirmeye göre tasarımda kullanılabilecek hesap yöntemleri:
a) Doğrusal olmayan itme yöntemleri
-1) Tek modlu itme yöntemleri
-2) Çok modlu itme yöntemleri
b) Zaman tanım alanında doğrusal olmayan hesap yöntemi

a) Eşdeğer deprem yükü yönteminin kullanılabileceği binalar;

1) Deprem Tasarım Sınıfı (DTS), 1, 1a, 2, 2a ve 3, 3a, 4, 4a olan binalarda, bina yüksekliği HN≤ 42 m ve her bir katta burulma düzensizliği bulunmayan varsa, her bir katta nbi≤ 2.0 koşulunu sağlayan ve B2 düzensizliği bulunmayan binalarda
2) Deprem Tasarım Sınıfı (DTS), 1, 1a, 2, 2a ve 3, 3a, 4, 4a olan binalarda, bina yüksekliği HN≤ 28 m olan tüm binalarda kullanılabilmektedir.

Bina Türü İzin Verilen Bina Yükseklik Sınıfı
DTS = 1, 1a, 2, 2a DTS = 3, 3a, 4, 4a
Her bir katta burulma düzensizliği katsayısının nbi < 2.0 koşulunu sağladığı ve ayrıca B2 türü düzensizliğinin olmadığı binalar BYS > 4 BYS > 5
Diğer tüm binalar BYS > 5 BYS > 6

 

b-c) Mod birleştirme ve Zaman tanım alanında mod toplama yöntemlerinin kullanılabileceği binalar;

Mod birleştirme ve Zaman tanım alanında mod toplama yöntemleri Yüksek Binalar’ın tasarımı, Deprem Yalıtımlı Binalar’ın tasarımı ve Mevcut Binaların Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi dışındaki ve aşağıdaki Tablo 4.1’de belirtilen tüm binaların tasarımında temel hesap yöntemleri olarak kullanılacaktır.  Yüksek Binalar’ın ve Deprem Yalıtımlı Binalar’ın tasarımında ise bu yöntemlerden kısmi olarak yararlanılacaktır.

Tablo 4.1

Bina Taşıyıcı Sistemi

Taşıyıcı

Sistem

Davranış

Katsayısı

R

Dayanım

Fazlalığı

Katsayısı

D

İzin Verilen Bina

Yükseklik

Sınıfları

BYS

A. YERİNDE DÖKME BETONARME BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
A1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
A11. Deprem etkilerinin tamamının moment aktaran süneklik düzeyi yüksek betonarme çerçevelerle karşılandığı binalar 8 3 BYS > 3
A12. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdelerle karşılandığı binalar 7 2.5 BYS > 2
A13. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdelerle karşılandığı binalar 6 2.5 BYS > 2
A14. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi yüksek betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5) 8 2.5 BYS > 2
A15. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi yüksek betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5) 7 2.5 BYS > 2
A16. Deprem etkilerinin tamamının çatı düzeyindeki bağlantıları mafsallı olan ve yüksekliği 12 m’yi geçmeyen süneklik düzeyi yüksek betonarme kolonlar tarafından karşılandığı tek katlı binalar 3 2
A2. Süneklik Düzeyi Karma Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.6)
A21. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.1.2) 6 2.5 BYS > 4
A22. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.1.2) 5 2.5 BYS > 4
A23. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı dolgulu (asmolen) veya dolgusuz tek doğrultulu dişli döşemeli betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar 6 2.5 BYS > 6
A24. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı dolgulu (asmolen) veya dolgusuz tek doğrultulu dişli döşemeli betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar 5 2.5 BYS > 6
A3. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.3, 4.3.4.7)
A31. Deprem etkilerinin tamamının moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı betonarme çerçevelerle karşılandığı binalar 4 2.5 BYS > 7
A32. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi sınırlı boşluksuz betonarme perdelerle karşılandığı binalar 4 2 BYS > 6
A33. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı betonarme çerçeveler ile süneklik düzeyi sınırlı boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar 4 2 BYS > 6



Bina Taşıyıcı Sistemi Taşıyıcı

Sistem

Davranış

Katsayısı

R

Dayanım

Fazlalığı

Katsayısı

D

İzin Verilen Bina

Yükseklik

Sınıfları

BYS

B. ÖNÜRETİMLİ BETONARME BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
B1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
B11. Deprem etkilerinin tamamının bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi yüksek önüretimli çerçevelerle karşılandığı binalar

MAB1, MAB2 tipi moment aktaran bağlantılar:

MAB3, MAB4 tipi moment aktaran bağlantılar:

7

5

2.5

2.5

BYS > 4 BYS > 6
B12. Deprem etkilerinin bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi yüksek önüretimli çerçeveler ile, süneklik düzeyi yüksek yerinde dökme bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5)

MAB1, MAB2 tipi moment aktaran bağlantılar:

MAB3, MAB4 tipi moment aktaran bağlantılar:

7

5

2.5

2.5

BYS > 2 BYS > 6
B13. Deprem etkilerinin bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi yüksek önüretimli çerçeveler ile, süneklik düzeyi yüksek yerinde dökme boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5)

MAB1, MAB2 tipi moment aktaran bağlantılar:

MAB3, MAB4 tipi moment aktaran bağlantılar:

6

5

2.5

2.5

BYS > 2 BYS > 6
B14. Düşey yüklerin bağlantıları mafsallı önüretimli ve iki doğrultulu çerçeveler ile, deprem etkilerinin tamamının ise süneklik düzeyi yüksek yerinde dökme boşluksuz ve/veya bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdelerle karşılandığı binalar 4 2 BYS > 7
B15. Deprem etkilerinin tamamının çatı düzeyindeki bağlantıları mafsallı olan ve yüksekliği 12 m’yi geçmeyen süneklik düzeyi yüksek kolonlar tarafından karşılandığı tek katlı binalar 3 2
B2. Süneklik Düzeyi Karma Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.6)
B21. Deprem etkilerinin bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı önüretimli çerçeveler ile, süneklik düzeyi yüksek yerinde dökme bağ kirişli (boşluklu) veya boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar

MAB1, MAB2 tipi moment aktaran bağlantılar:

MAB3, MAB4 tipi moment aktaran bağlantılar:

 

 

 

5

4

 

 

 

2.5

2.5

 

 

 

BYS > 5 BYS > 6

B3. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.7)
B31. Deprem etkilerinin tamamının bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı önüretimli çerçevelerle karşılandığı binalar 3 2 BYS = 8
B32. Deprem etkilerinin bağlantıları moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı önüretimli çerçeveler ile, yerinde dökme süneklik düzeyi sınırlı boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar 3 2 BYS > 7
B33. Deprem yüklerinin tamamının önüretimli betonarme düşey çift cidarlı paneller tarafından karşılandığı süneklik düzeyi sınırlı binalar 4 2 BYS > 6
B34. Deprem yüklerinin tamamının önüretimli betonarme düşey tek cidarlı paneller tarafından karşılandığı süneklik düzeyi sınırlı binalar 3 2 BYS > 7
Bina Taşıyıcı Sistemi Taşıyıcı

Sistem

Davranış

Katsayısı

R

Dayanım

Fazlalığı

Katsayısı

D

İzin Verilen Bina

Yükseklik

Sınıfları

BYS

C. ÇELİK BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
C1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
C11. Deprem etkilerinin tamamının moment aktaran süneklik düzeyi yüksek çelik çerçevelerle karşılandığı binalar 8 3 BYS > 3
C12. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek dışmerkez veya burkulması önlenmiş merkezi çaprazlı çelik çerçeveler tarafından karşılandığı binalar 8 2.5 BYS > 2
C13. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı çelik çerçeveler tarafından karşılandığı binalar 5 2 BYS > 4
C14. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi yüksek çelik çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek dışmerkez veya burkulması önlenmiş merkezi çaprazlı çelik çerçeveler veya süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5) 8 3 BYS > 2
C15. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi yüksek çelik çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı çelik çerçeveler veya süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.4.5) 6 2.5 BYS > 2
C16. Deprem etkilerinin tamamının çatı düzeyindeki bağlantıları mafsallı olan ve yüksekliği 12 m’yi geçmeyen süneklik düzeyi yüksek çelik kolonlar tarafından karşılandığı tek katlı binalar 4 2
C2. Süneklik Düzeyi Karma Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.6)
C21. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı çelik çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek dışmerkez veya burkulması önlenmiş merkezi çaprazlı çelik çerçeveler veya süneklik düzeyi yüksek bağ kirişli (boşluklu) betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.1.2) 6 2.5 BYS > 4
C22. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı çelik çerçeveler ile süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı çelik çerçeveler veya süneklik düzeyi yüksek boşluksuz betonarme perdeler tarafından birlikte karşılandığı binalar (Bkz.4.3.1.2) 5 2 BYS > 4
C3. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz. 4.3.4.1, 4.3.4.7)
C31. Deprem etkilerinin tamamının moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı çelik çerçevelerle karşılandığı binalar 4 2.5 BYS > 7
C32. Deprem etkilerinin tamamının süneklik düzeyi sınırlı merkezi çaprazlı çelik çerçevelerle karşılandığı binalar 3 2 BYS = 8
C33. Deprem etkilerinin moment aktaran süneklik düzeyi sınırlı çelik çerçeveler ile süneklik düzeyi sınırlı merkezi çaprazlı çelik çerçeveler tarafından birlikte karşılandığı binalar 4 2 BYS > 7
Bina Taşıyıcı Sistemi Taşıyıcı

Sistem

Davranış

Katsayısı

R

Dayanım

Fazlalığı

Katsayısı

D

İzin Verilen Bina

Yükseklik

Sınıfları

BYS

D. HAFİF ÇELİK BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
D1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
Deprem etkilerinin tamamının vidalı, bulonlu sac, OSB veya kontrplak (plywood) duvar panelleri ile karşılandığı süneklik düzeyi yüksek hafif çelik binalar 4 2 BYS = 8
D2. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz.4.3.4.1)
Deprem etkilerinin tamamının alçı levhalar içeren kaplamalı veya çaprazlı panellerle karşılandığı süneklik düzeyi sınırlı hafif çelik binalar 3 2 BYS = 8
E. YIĞMA BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
E1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
E11. Donatılı yığma binalar 4 2 BYS > 7
E12. Donatılı gazbeton panel binalar 4 2 BYS > 7
E2. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz.4.3.4.1)
E21. Kuşatılmış yığma binalar 3 2 BYS = 8
E22. Donatısız yığma binalar 2.5 1.5 BYS = 8
F. AHŞAP BİNA TAŞIYICI SİSTEMLERİ
F1. Süneklik Düzeyi Yüksek Taşıyıcı Sistemler
Deprem etkilerinin tamamının çivili veya vidalı OSB veya kontrplak (plywood) duvar panelleri ile karşılandığı süneklik düzeyi yüksek ahşap binalar 4 2 BYS > 7
F2. Süneklik Düzeyi Sınırlı Taşıyıcı Sistemler (Bkz.4.3.4.1)
Deprem etkilerinin tamamının çivi, vida ve bulon ile birleştirilen tutkallı duvar panelleri ile veya ahşap çaprazlarla karşılandığı süneklik düzeyi sınırlı ahşap binalar 3 2 BYS = 8



a) Doğrusal olmayan itme yöntemlerinin kullanılabileceği binalar;

1) Tek modlu itme yöntemlerinin kullanılabileceği binalar;

Tek Modlu İtme Yöntemleri, aşağıdaki tabloda gösterilen Bina Yükseklik Sınıfı BYS ≥ 5 olan ve şu şartları sağlayan binalar için kullanılabilir;

(a) Herhangi bir katta ek dışmerkezlik gözönüne alınmaksızın doğrusal elastik davranış esas alınarak  burulma düzensizliği katsayısı’nın ηbi <1.4 koşulununsağlandığı binalar,
(b) Gözönüne alınan deprem doğrultusunda, doğrusal elastik davranış esas alınarak hesaplanan birinci (hakim) titreşim moduna ait taban kesme kuvveti etkin kütlesi’nin toplam bina kütlesine (rijit perdelerle çevrelenen bodrum katlarının kütleleri hariç) oranının en az 0.70 olduğu binalar.

Bina

Yükseklik Sınıfı

Bina Yükseklik Sınıfları ve Deprem Tasarım Sınıflarına Göre [m] Tanımlanan Bina Yükseklik Aralıkları
DTS = 1, 1a, 2, 2a DTS = 3, 3a DTS = 4, 4a
BYS = 5 17.5 < Hn < 28 28 < HN < 42
BYS = 6 10.5 < Hn < 17.5 17.5 < Hn < 28
BYS = 7 7 < Hn < 10.5 10.5 < Hn < 17.5
BYS = 8 H n < 7 Hn < 10.5

2) Çok modlu itme yöntemlerinin kullanılabileceği binalar;

Çok Modlu İtme Yöntemleri aşağıdaki tabloda gösterilen BYS ≥ 2 olan tüm binalar için kullanılabilir.

Bina

Yükseklik Sınıfı

Bina Yükseklik Sınıfları ve Deprem Tasarım Sınıflarına Göre [m] Tanımlanan Bina Yükseklik Aralıkları
DTS = 1, 1a, 2, 2a DTS = 3, 3a DTS = 4, 4a
BYS = 2 56 < HN < 70 70 < Hn < 91 91<HN < 105
BYS = 3 42 < Hn < 56 56 < Hn < 70 56 < Hn < 91
BYS = 4 28 < HN < 42 42 < HN < 56
BYS = 5 17.5 < Hn < 28 28 < HN < 42
BYS = 6 10.5 < Hn < 17.5 17.5 < Hn < 28
BYS = 7 7 < Hn < 10.5 10.5 < Hn < 17.5
BYS = 8 H n < 7 Hn < 10.5

b) Zaman tanım alanında doğrusal olmayan hesap yöntemlerinin kullanılabileceği binalar;

Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Hesap Yöntemi, tüm binaların deprem hesabında kullanılabilir. Bu yöntemin yüksek binalar (BYS =1 olan binalar) için kullanımı zorunludur.



[Toplam:1    Ortalama:5/5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.