Şev Nedir? Şev Ne Demek? Şev Açısı, Şev Stabilitesi ve Hesabı

Şev, zemin ya da kaya yüzeyinin yatayla açı yapan eğimli yüzeyidir. Kısaca şev ne demek sorusunun cevabı: kazı, dolgu veya doğal arazide oluşan eğimli yüzey ve bu yüzeyin eğimidir. İnşaat mühendisliğinde şev kelimesi hem eğimli yüzeyin kendisi (yarma şevi, dolgu şevi) hem de bu yüzeyin eğimi (1:1 şev, 3:2 şev) için kullanılır. Doğal şevlere yamaç, insan eliyle oluşturulan şevlere ise yapay şev denir. Yol, demiryolu, baraj, kanal ve bina temeli gibi hemen her yapının inşasında şev oluşturulur ve şevin kaymadan durabilmesi, yani şev stabilitesi, geoteknik mühendisliğinin temel konularından biridir.

Bu yazıda şevin tanımını, şev açısı, şev başı, şev topuğu gibi şevlerle ilgili terimleri, şev eğiminin nasıl ifade edildiğini, şev türlerini, şevlerde görülen kayma türlerini, şev stabilitesi analiz yöntemlerini, güvenlik sayısını, şev koruma yöntemlerini ve şevli kazı hacminin hesabını anlatıyoruz. Yazının ortasındaki şev stabilitesi hesaplayıcısı ile bir şevin güvenlik sayısını ve güvenli en dik şev açısını hesaplayabilirsiniz.

Şev Nedir? Şev Ne Demek?

Zemin yüzeyinin yatayla yaptığı açıya ve bu açıyla oluşan eğimli yüzeye şev adı verilir. Şevler insan eliyle oluşturulabileceği gibi doğal halde de bulunabilir:

• Doğal şev (yamaç): Doğal süreçlerle oluşmuş, dağ ve tepe yamaçları, vadi kenarları ve kıyı falezleri gibi eğimli yüzeylerdir.
• Yapay şev: İnsan eliyle oluşturulan eğimli yüzeylerdir. Kazı yapılarak oluşturulanlara yarma şevi (kazı şevi), malzeme yığılarak oluşturulanlara dolgu şevi denir.

Şev kelimesi gündelik dilde ve şantiyede “eğim” anlamında da kullanılır: “kazıya şev vermek”, kazının kenarlarını dik bırakmak yerine eğimli kazarak göçmeyi önlemek demektir. “Şev almak” ya da “şevlemek” ise bir kenarı eğik olarak kesmek anlamına gelir; marangozlukta ve camcılıkta kenarı açılı kesilmiş yüzeylere de şev denir.

Şevlerle İlgili Tanımlar

Şevlerin tasarımında ve stabilite incelemelerinde kullanılan başlıca terimler şunlardır:

• Şev açısı (β): Şev yüzeyinin yatayla yaptığı açıdır. Eğim açısı olarak da adlandırılır.
• Şev yüksekliği (H): Şev tabanı ile şevin üst yüzeyi arasındaki düşey uzaklıktır.
• Şev topuğu (şev ayağı): Şev yüzeyinin şev tabanıyla kesiştiği noktadır. Topuk, şevin en çok gerilme taşıyan ve kaymaların çoğunlukla geçtiği bölgedir.
• Şev başı (şev tepesi, şev üst kenarı): Şev yüzeyinin üst yüzeyle kesiştiği kenardır. Kazılarda şev başına malzeme, makine veya araç yüklenmesi şevin güvenliğini azaltır; bu nedenle şev başından belirli bir mesafe boş bırakılmalıdır.
• Şev yüzeyi: Şev topuğu ile şev başı arasındaki eğimli yüzeydir.
• Palye (berm, şev basamağı): Yüksek şevlerde belirli yüksekliklerde bırakılan yatay basamaklardır. Palyeler şevin genel eğimini azaltır, yüzey sularının toplanmasını ve bakım erişimini sağlar, düşen malzemeyi tutar.
• Kayma yüzeyi: Şev göçmesinde hareket eden kütlenin altındaki, kütlenin üzerinde kaydığı yüzeydir.
• Ayna: Kayan zemin kütlesinin koptuğu dik veya dike yakın yüzeydir. Ana aynanın önünde, kayan kütlenin içinde tali aynalar oluşabilir.
• Tepe: Hareket eden kütle ile ana aynanın kesiştiği yerin en üst noktasıdır.
• Kritik şev açısı: Stabiliteyi bozmadan şeve verilebilecek en büyük açıdır.
• Kritik şev yüksekliği: Belirli bir şev açısında şevin göçmeden durabileceği en büyük yüksekliktir. Düşey kazılarda bu yükseklik, çekme çatlakları oluşmadan kazının desteksiz durabileceği yüksekliktir.
• Şev stabilitesi incelemesi: Şev düzlemindeki kütlenin kayma, düşme ve göçme gibi tehlikelerinin araştırılmasıdır.
• Şev göçmesi: Şev stabilitesinin bozulmasıyla şev altındaki ve arkasındaki toprak kütlesinin aşağı ve dışa doğru yer değiştirmesidir.

Şev Eğimi Nasıl İfade Edilir?

Şev eğimi farklı şekillerde gösterilebilir ve şantiyede en çok karışıklık bu konuda yaşanır. Başlıca gösterim biçimleri şunlardır:

• Açı olarak: Şev yüzeyinin yatayla yaptığı açı derece cinsinden verilir: 45°, 33,7° gibi.
• Oran olarak: Şevin yatay uzunluğunun düşey yüksekliğe oranı verilir. Türkiye’de ve uluslararası uygulamada çoğunlukla yatay:düşey (n:1) biçimi kullanılır; örneğin 3:2 şev, 3 birim yatayda 2 birim yükselen şevdir. Bazı projelerde ise düşey:yatay (1:n) gösterimi kullanılır; 1:1,5 şev, 1 birim yükselmek için 1,5 birim yatay mesafe gereken şevdir. Bu nedenle projede hangi gösterimin kullanıldığı mutlaka kontrol edilmelidir.
• Yüzde olarak: Düşey yüksekliğin yatay uzunluğa oranının 100 katıdır. Yüzde 100 eğim 45°’ye karşılık gelir. Yüzde gösterimi daha çok yollarda ve yatık şevlerde kullanılır.

Aşağıdaki tabloda sık kullanılan şev eğimlerinin karşılıkları verilmiştir:

Dönüşüm bağıntıları şöyledir: şev açısı β = arctan(düşey / yatay), yüzde eğim = 100 × düşey / yatay. Örneğin 3:2 (yatay:düşey) bir şevin açısı arctan(2/3) = 33,7°, yüzde eğimi ise 100 × 2/3 ≈ %67’dir.

Şev Türleri

Oluşumuna göre

• Doğal şevler (yamaçlar): Jeolojik süreçlerle oluşmuştur; uzun süre dengede kalmış olsalar da yağış, deprem, erozyon veya insan müdahalesiyle dengeleri bozulabilir.
• Yarma (kazı) şevleri: Yol, demiryolu, kanal ve temel kazılarında doğal zeminin kazılmasıyla oluşur. Kazı, zemindeki gerilmeleri azaltır; zamanla boşluk suyu basıncının dengelenmesiyle killi yarma şevlerinin güvenliği azalabilir. Bu nedenle killi zeminlerde yarma şevleri için uzun dönem (drenajlı) analiz kritik olur.
• Dolgu şevleri: Yol ve demiryolu dolguları, toprak ve kaya dolgu barajlar, setler ve platformlarda kontrollü olarak serilip sıkıştırılmış malzemeyle oluşturulur. Dolgu malzemesi ince tabakalar halinde serilip sıkıştırılmalıdır; ayrıntılar için kompaksiyon nedir yazımıza bakabilirsiniz. Yumuşak zemin üzerine yapılan dolgularda temel zemininin taşıma gücü de ayrıca kontrol edilir.

Malzemesine göre

• Zemin şevleri: Kum, çakıl, silt ve kil gibi zeminlerde oluşturulan şevlerdir. Kohezyonsuz zeminlerde (kum, çakıl) kuru şev açısı yaklaşık zeminin içsel sürtünme açısına eşittir; buna doğal şev açısı denir. Kohezyonlu zeminlerde (kil) ise güvenli şev açısı şev yüksekliğine bağlıdır.
• Kaya şevleri: Kaya kütlelerinde oluşturulan şevlerdir. Kaya şevlerinin stabilitesi çoğunlukla kayanın kendi dayanımından çok, çatlak ve tabakalanma gibi süreksizliklerin yönelimine ve özelliklerine bağlıdır.

Kullanım süresine göre

• Geçici şevler: İnşaat süresince açık kalan temel kazısı şevleri gibi şevlerdir. Daha düşük güvenlik sayısı kabul edilebilir, ancak yağış ve yük etkilerine karşı dikkatle izlenmelidir.
• Kalıcı şevler: Yol, demiryolu ve baraj şevleri gibi işletme süresi boyunca güvenli kalması gereken şevlerdir.

Şevlerde Görülen Kayma ve Göçme Türleri

Şev göçmeleri, şev malzemesine ve geometrisine bağlı olarak farklı biçimlerde gelişir:

• Dairesel (dönel) kayma: Homojen killerde ve dolgularda görülür; kayma yüzeyi kaşık biçimindedir. Kayma dairesi şev yüzeyini kesiyorsa yüzey kayması, topuktan geçiyorsa topuk kayması, topuğun önünden ve altından geçiyorsa taban kayması olarak adlandırılır.
• Düzlemsel kayma: Şev yüzeyine paralel zayıf bir düzlem, tabaka veya süreksizlik boyunca kaymadır.
• Kama kayması: Kaya şevlerinde iki süreksizlik düzleminin kesişmesiyle oluşan kamanın kaymasıdır.
• Devrilme: Şev içine eğimli süreksizliklere sahip kayalarda blokların öne doğru dönmesidir.
• Yüzeysel kayma ve akma: Şevin yüzeyindeki ayrışmış veya gevşek tabakanın yağışla doygun hale gelerek kayması ya da akmasıdır.
• Erozyon: Korumasız şev yüzeyinin yüzey sularıyla oyulmasıdır; zamanla daha büyük kaymalara zemin hazırlar.

Doğal yamaçlarda görülen benzer hareketler heyelan olarak adlandırılır. Heyelan türleri ve nedenleri için heyelan nedir ve heyelanların nedenleri yazılarımıza bakabilirsiniz.

Doğal Şev Açısı (Yığılma Açısı)

Kum, çakıl, kırma taş ve agrega gibi kohezyonsuz malzemeler serbestçe döküldüğünde kendiliğinden belirli bir eğimde durur. Bu eğime doğal şev açısı veya yığılma açısı denir. Doğal şev açısı malzemenin tane şekline, tane boyu dağılımına, sıkılığına ve nemine bağlıdır: köşeli ve iyi derecelenmiş taneler daha dik, yuvarlak ve tek boyutlu taneler daha yatık yığılır. Aşağıdaki değerler kuru malzemeler için yaklaşık değerlerdir:

• Kuru, yuvarlak taneli ince kum: yaklaşık 28–32°
• Kuru, köşeli kum: yaklaşık 32–36°
• Çakıl: yaklaşık 35–40°
• Kırma taş ve kırmataş agrega: yaklaşık 38–45°

Doğal şev açısı; stok sahalarının, malzeme yığınlarının ve geçici dolguların kaplayacağı alanın ve şev başından bırakılacak güvenlik mesafesinin belirlenmesinde kullanılır. Kumlarda hafif nem, kılcal çekim nedeniyle geçici olarak daha dik şevlerin durmasını sağlar; ancak bu “görünür kohezyon” kuruma veya doygunlaşma ile kaybolur ve şev aniden göçebilir. Bu nedenle nemli kumda dik kazılmış bir hendek kenarına asla güvenilmemelidir.

Şev Stabilitesi ve Güvenlik Sayısı

Şev stabilitesi, bir şevin kendi ağırlığı, üzerindeki yükler, su ve deprem etkileri altında kaymadan durup duramayacağının incelenmesidir. Stabilite, güvenlik sayısı (FS) ile ifade edilir:

FS = Mevcut kayma direnci / Gerekli kayma gerilmesi

Zeminin kayma direnci Mohr–Coulomb bağıntısıyla τ_f = c’ + σ’·tanφ’ olarak ifade edilir. Burada c’ efektif kohezyon, φ’ efektif içsel sürtünme açısı, σ’ ise kayma yüzeyine dik efektif gerilmedir. Efektif gerilme, toplam gerilmeden boşluk suyu basıncının çıkarılmasıyla bulunur; bu yüzden yeraltı suyunun yükselmesi doğrudan kayma direncini azaltır.

FS = 1 sınır denge durumudur. Uygulamada kabul edilen en küçük güvenlik sayıları şevin önemine, kullanım süresine, yükleme durumuna ve zemin parametrelerindeki belirsizliğe bağlıdır. Genel bir fikir vermesi için kalıcı şevlerde statik durumda en az 1,5, geçici şevlerde en az 1,3, deprem durumunda ise en az 1,1 civarında güvenlik sayıları aranır. Proje için geçerli değerler ilgili şartname ve yönetmeliklerden alınmalıdır.

Şev stabilitesi analiz yöntemleri

• Sonsuz şev yöntemi: Kayma yüzeyinin şev yüzeyine paralel ve şevin uzunluğuna göre sığ olduğu durumlarda kullanılır. Kohezyonsuz kuru bir şevde FS = tanφ’ / tanβ bağıntısına indirgenir; yani kumlu bir şevin güvenlik sayısı yüksekliğinden bağımsızdır.
• Culmann yöntemi: Şev topuğundan geçen düzlemsel bir kayma yüzeyi kabul eder; dik şevler için yaklaşık sonuç verir.
• Dilim yöntemleri: Kayma yüzeyinin üzerindeki kütle düşey dilimlere ayrılır ve her dilimin dengesi incelenir. Fellenius (sıradan dilim), basitleştirilmiş Bishop, Janbu, Spencer ve Morgenstern–Price yöntemleri en çok kullanılanlardır. Bilgisayar programları yüzlerce olası kayma yüzeyini deneyerek en küçük güvenlik sayısını veren kritik yüzeyi bulur.
• Stabilite abakları: Taylor ve benzeri abaklar, homojen şevler için hızlı ön değerlendirme sağlar.
• Sonlu elemanlar yöntemi: Dayanım azaltma tekniğiyle kayma yüzeyi önceden kabul edilmeden güvenlik sayısı bulunur; şekil değiştirmeler de hesaplanır.
• Kaya şevlerinde kinematik analiz: Süreksizliklerin yönelimleri stereografik izdüşümde değerlendirilerek düzlemsel, kama ve devrilme kaymalarının olasılığı incelenir.

Kritik yükseklik

Kohezyonlu zeminlerde desteksiz bir düşey kazının teorik olarak durabileceği en büyük yükseklik, H_c = 4c / γ · tan(45° + φ/2) bağıntısıyla tahmin edilir. Drenajsız durumdaki bir kilde (φ = 0) bu bağıntı H_c = 4c_u / γ olur. Örneğin drenajsız kayma dayanımı 30 kPa, birim hacim ağırlığı 18 kN/m³ olan bir kilde teorik kritik yükseklik 4 × 30 / 18 ≈ 6,7 m’dir. Ancak çekme çatlakları dikkate alındığında bu değer yaklaşık üçte ikisine düşer ve kil zamanla su alıp yumuşadıkça daha da azalır. Bu nedenle kritik yükseklik hiçbir zaman güvenli kazı derinliği olarak kullanılmamalı, kazılar uygun şev veya iksa ile yapılmalıdır.

Deprem etkisi

Deprem bölgelerinde şevlerin deprem sırasındaki güvenliği de incelenir. Basit yaklaşımda, kayan kütlenin ağırlığına yatay deprem katsayısı (k_h) ile çarpılmış ek bir yatay kuvvet uygulanır; bu yönteme psödo-statik analiz denir. Katsayı, sahanın deprem tehlikesine ve kabul edilen yer değiştirmeye bağlı olarak seçilir. Daha ayrıntılı değerlendirmelerde, şevin deprem sırasında ne kadar kalıcı yer değiştirme yapacağı Newmark kayan blok yöntemiyle ya da dinamik sayısal analizlerle hesaplanır. Gevşek ve suya doygun kumlu şevlerde ise sıvılaşma ayrıca değerlendirilmelidir.

Şev Stabilitesi Hesaplayıcı

Aşağıdaki hesaplayıcıda zemin türünü seçerek ya da kohezyon, içsel sürtünme açısı ve birim hacim ağırlığı girerek bir şevin sonsuz şev yöntemine göre güvenlik sayısını hesaplayabilirsiniz. Şev eğimini derece, yatay:düşey oranı veya yüzde olarak girebilirsiniz. Hesaplayıcı, hedef güvenlik sayısını sağlayan en dik şev açısını, düşey kazıda teorik kritik yüksekliği ve güvenlik sayısının şev açısıyla değişimini gösteren grafiği de verir.

Su oranı (m), yeraltı suyunun kayma yüzeyinden itibaren yüksekliğinin kayma yüzeyi derinliğine oranıdır. m = 0 kuru şevi, m = 1 suyun şev yüzeyine kadar yükseldiği durumu gösterir. Sonsuz şev yöntemi uzun ve sığ kaymalar içindir; yüksek şevler, dairesel kaymalar ve deprem etkisi için dilim yöntemleriyle ayrıntılı analiz yapılmalıdır.

Şev Stabilitesini Etkileyen Faktörler

• Şev geometrisi: Şev açısı ve yüksekliği arttıkça kaydırıcı kuvvetler artar.
• Zemin ve kaya özellikleri: Kohezyon, içsel sürtünme açısı, birim hacim ağırlık, tabakalanma ve süreksizlikler.
• Su: Yeraltı suyu, sızma kuvvetleri, yağış ve göl seviyesi değişimleri. Şev stabilitesini en çok etkileyen faktördür.
• Dış yükler: Şev başındaki binalar, yollar, iş makineleri, malzeme ve hafriyat yığınları.
• Deprem: Sarsıntı ek yatay kuvvetler oluşturur ve gevşek zeminlerde boşluk suyu basıncını artırır.
• Zaman: Killerde ayrışma, yumuşama ve yavaş drenaj nedeniyle güvenlik sayısı yıllar içinde azalabilir.
• Bitki örtüsü: Kökler yüzeysel tabakayı tutar ve suyu çeker; ancak çok büyük ağaçlar rüzgârda kaldıraç etkisi yapabilir.

Şev Koruma ve İyileştirme Yöntemleri

Duraysız veya güvenlik sayısı yetersiz şevlerde uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:

• Şevi yatırmak ve palye yapmak: Şev açısını azaltmak veya yüksek şevleri basamaklandırmak en basit ve etkili yöntemdir; ancak geniş alan gerektirir.
• Drenaj: Şev başında kafa hendekleri, palyelerde kanallar, şev içinde yatay drenler ve drenaj hendekleri ile yeraltı suyunu düşürmek. Ayrıntılar için drenaj nedir yazımıza bakabilirsiniz.
• Topuk dolgusu: Şev topuğuna iri taneli, geçirgen malzemeyle ağırlık dolgusu yapmak.
• İstinat yapıları: Ağırlık, konsol ve gabion istinat duvarları.
• Zemin çivisi ve ankraj: Şev içine yerleştirilen çelik çubuklarla zemini sağlam kesime bağlamak. Ayrıntılar için zemin çivisi ve zemin ve kaya ankrajı yazılarımıza bakabilirsiniz.
• Donatılı zemin: Dolgu şevlerine geogrid veya geotekstil yerleştirerek daha dik şevler oluşturmak.
• Kazık perdeler ve iksa sistemleri: Derin kazılarda şev verecek alan yoksa fore kazık, palplanş veya diyafram duvarla kazı çevresini desteklemek. Ayrıntılar için derin kazı yöntemleri yazımıza bakabilirsiniz.
• Yüzey koruması: Bitkilendirme, erozyon kontrol örtüleri, püskürtme beton, taş kaplama ve kaya şevlerinde çelik ağlar.
• Zemin iyileştirme: Enjeksiyon, kireç stabilizasyonu ve jet grout gibi yöntemlerle zeminin dayanımını artırmak.

Kazılarda Şev ve İş Güvenliği

Temel kazılarında ve kanal hendeklerinde göçükler, inşaat sektöründeki ölümlü kazaların önemli nedenlerinden biridir. Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, belirli bir derinliği (genellikle 1,5 m) aşan kazılarda kazı kenarlarının zemin cinsine uygun bir şevle açılmasını ya da iksa ile desteklenmesini ister. Kazı sırasında dikkat edilmesi gereken başlıca kurallar şunlardır:

• Şev açısı zemin cinsine göre belirlenmeli; yağış, donma ve titreşim gibi etkilerle değişen koşullar göz önüne alınmalıdır.
• Kazıdan çıkan toprak, malzeme ve iş makineleri şev başından yeterli mesafede tutulmalıdır.
• Şevler her vardiya başında ve yağıştan sonra yetkili bir kişi tarafından kontrol edilmelidir.
• Kazıya iniş ve çıkış için güvenli merdiven veya rampalar bulunmalıdır.
• Komşu yapıların temellerinin altına inen kazılarda mutlaka mühendislik hesabına dayalı iksa yapılmalıdır.

Kazı işleriyle ilgili ayrıntılar için kazı-harfiyat işleri, yapı çukuru kazılırken alınacak önlemler ve kazı işlerinde genel kurallar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Şevli Kazı Hacmi Nasıl Hesaplanır?

Şev verilerek yapılan bir temel kazısında kazı hacmi, düşey kenarlı kazıya göre önemli ölçüde artar. Dikdörtgen tabanlı, dört yanına eşit şev verilmiş bir kazının hacmi prizmoidal formülle hesaplanır:

V = h / 6 · (A₁ + 4·A_m + A₂)

Burada h kazı derinliği, A₁ taban alanı, A₂ üst (ağız) alanı, A_m ise derinliğin ortasındaki kesit alanıdır. Şev oranı n (yatay:düşey) ise her kenar, derinlik boyunca her iki yanda n·h kadar genişler.

Örnek: Taban ölçüleri 10 m × 20 m, derinliği 3 m olan bir kazıya 1:1 şev verilecektir. Üst ölçüler (10 + 2×3) × (20 + 2×3) = 16 m × 26 m, ortadaki kesit 13 m × 23 m olur. A₁ = 200 m², A₂ = 416 m², A_m = 299 m². Kazı hacmi V = 3/6 × (200 + 4×299 + 416) = 906 m³’tür. Aynı kazı düşey kenarlarla yapılsaydı hacim 600 m³ olacaktı; şev nedeniyle hacim yaklaşık %51 artmıştır. Bu nedenle dar parsellerde ve derin kazılarda şev yerine iksa sistemleri ekonomik hale gelir. Metraj hesapları hakkında metraj nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Şev ne demek?

Şev, zemin ya da kaya yüzeyinin yatayla açı yapan eğimli yüzeyi ve bu yüzeyin eğimidir. Doğal şevlere yamaç, insan eliyle oluşturulanlara yarma veya dolgu şevi denir.

Şev başı nedir?

Şev başı, şev yüzeyinin üst yüzeyle kesiştiği kenardır; şev tepesi veya şev üst kenarı olarak da adlandırılır. Şev başına yük konulması şevin güvenliğini azaltır.

Şev topuğu nedir?

Şev topuğu, şev yüzeyinin şev tabanıyla kesiştiği alt noktadır. Kaymaların büyük bölümü topuktan geçtiği için topuğun kazılmaması ve korunması önemlidir.

1/1 şev kaç derecedir?

1:1 şev, bir birim yatayda bir birim yükselen şevdir ve 45° açıya, %100 eğime karşılık gelir. 3:2 (yatay:düşey) şev 33,7°, 2:1 şev ise 26,6°’dir.

Şev açısı nasıl hesaplanır?

Şev açısı, düşey yüksekliğin yatay uzunluğa oranının arktanjantıdır: β = arctan(H / L). Örneğin 3 m yatayda 2 m yükselen bir şevin açısı arctan(2/3) = 33,7°’dir.

Şev ile eğim arasındaki fark nedir?

Eğim genel olarak bir yüzeyin yatayla yaptığı açıyı veya oranını ifade eder. Şev ise inşaat ve jeoteknikte eğimli zemin veya kaya yüzeyinin kendisini ve eğimini anlatan teknik bir terimdir.

Şev stabilitesi nedir?

Şev stabilitesi, bir şevin kendi ağırlığı, dış yükler, su ve deprem etkileri altında kaymadan durup duramayacağının incelenmesidir. Güvenlik sayısı ile ifade edilir; kalıcı şevlerde genellikle en az 1,5 istenir.

Kaç metreden derin kazılarda şev veya iksa gerekir?

İş güvenliği mevzuatı genellikle 1,5 m’yi aşan kazılarda kenarların zemine uygun şevle açılmasını veya iksa ile desteklenmesini ister. Zemin zayıfsa, su varsa veya kazı kenarında yük bulunuyorsa daha sığ kazılarda da önlem gerekir.

İlgili konular: heyelan nedir, istinat duvarı, zemin çivisi, derin kazı yöntemleri, kil nedir.

Kaynaklar: Das, B. M., Principles of Geotechnical Engineering. Duncan, J. M., Wright, S. G., Soil Strength and Slope Stability. Abramson, L. W. vd., Slope Stability and Stabilization Methods. Hoek, E., Bray, J., Rock Slope Engineering. Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Teknik Şartnamesi. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği.