Prefabrik Ev Rehberi: Türleri, Maliyet Hesabı, Ruhsat Şartları ve Yapım Aşamaları
Prefabrik ev, duvar panelleri, taşıyıcı profilleri ve çatı elemanları fabrikada üretilip arsada birkaç gün ile birkaç hafta içinde monte edilen
Devamını oku
Çelik konstrüksiyon, taşıyıcı sistemi (strüktürü) çelik elemanlardan oluşan, çeliğin yüksek dayanım, rijitlik, süneklik, kullanılabilirlik ve elastiklik gibi avantajları sayesinde; büyük açıklıklı yapılar, sanayi yapıları, köprüler ve çatılar gibi zorlu yapı şekillerinin üretilmesini sağlayan yapı sistemidir. Ayrıca günümüzde konut, avm ve iş merkezleri gibi yapıların üretiminde de çelik konstrüksiyon inşaat yöntemi tercih edilebilmektedir.
Bir de; çeliğin tanımına göz atmak faydalı olacaktır. “Çelik Nedir?”
Çelik; kristal yapısı sayesinde her yön ve doğrultudaki fiziksel ve mukavemet özellikleri aynı olan, çekme ve basınca dayanıklı, homojen ve izotrop bir malzemedir. Çelik malzemenin bünyesindeki karbon oranı arttıkça kopma mukavemeti değeri büyür. Çelik malzeme, yüksek mukavemet ve süneklik değerleri ile güvenli bir strüktürel
malzemedir. Çelik malzemenin ham maddesi, doğada cevher hâlde bulunan demirdir.
Çelik taşıyıcı sistemler (konstrüksiyonlar), karkas sistemler olarak üretilir. Genellikle bir dizi farklı kesitten oluşan standart çelik profillerle inşa edilirler. Gerekli boyutlar statik hesaplamalarla elde edilir. İnşaat mühendisliği ile ilgili güncel referansların tümünde, çelik yapı sistemleri için standart boyutlar ve statik değerleri içeren kesit tabloları vardır. Üreticiden temini ekonomik olduğu için, inşaatlarda bu standart ölçülerdeki kesitler kullanılır.
Çelik konstrüksiyonun yaygın kulanım alanları, köprüler, endüstri yapıları ve büyük açıklıklı çatılar olarak sıralanabilir. Yüksek katlı yapıların ise çelik konstrüksiyon uygulaması oldukça azdır. Maliyet olarak çelik konstrüksiyon yapıların betonarme binalardan daha maliyetli olduğu gibi bir genel kanı olsa da son yıllarda yönetmeliklere ve depremselliğine uygun olarak inşası yapılan betonarme binaların maliyetleri de oldukça fazla olmaktadır. (Çelik Yapı Elemanlarının Yangından Korunmasına Dair Önlemler)
Çelik konstrüksiyonun dayanım kapasitesi fazladır. (Çelik konstrüksiyonun avantajları ve dezavantajları). Kendi ağırlığı ile taşıma kapasitesi oranı küçük olduğundan yapının tümsel ağırlığı azalmaktadır. Diğer yapı malzemelerine kıyasla çeliğin elastisite modülü fazlasıyla yüksektir. Çelik konstrüksiyon yapılar, dinamik yüklemelere, stabiliteye, titreşimlere karşı davranışları ve sehimlerdeki performansıyla ekonomik boyutlandırma olanağı sağlamaktadır. Çeliğin, basınç dayanımı ile çekme dayanımı aynıdır. Bu özelliği ile mimari açıdan pek çok yere evrilip kullanılabilir. Süneklik düzeyi yüksek olduğu için şekil değiştirme kapasitesi bulunmaktadır. Bu durum sıra dışı olaylarda, farklı zemin sınıflarında yapının oturma hareketlerinde ve depremselliği farklı olan yerlerde önemli kazanmaktadır.

Yüksek dayanım, rijitlik, süneklik, kullanılabilirlik, elastiklik gibi onlarca üstün özelliğe doğal olarak sahip olan yapısal çeliğin, temel olarak yalnızca iki temel zaafiyete (korozif ortamlarda sürekli bakım gerektirmesi ve yangına maruz kaldığında dayanımının ve rijitliğinin azalması) sahip olması, günümüzde yapı inşası yöntemleri arasında çelik konstrüksiyonu önemli bir konuma getirmektedir.
Çelik konstrüksiyon, ısıdan etkilenir. Bu sadece çelik için geçerli olmayıp, her yapı için mühendislik gerektiren bir durumdur. Çelik konstrüksiyon yapıları yangından korumak için çeşitli yöntemler vardır. Bunlar, yangın söndürme ve engelleme sistemleriyle birlikte yanmaz boya, alçı sıva, alçı kaplama, ısı yalıtım kaplamaları ve şilteleri gibi sistemler de uygulanmaktadır.
Çelik konstrüksiyonun korozyona karşı mukavemeti azdır. Tüm malzemeler gibi çelik de korozyondan korunmalıdır. Dış ortamda bakır katkılı çelik kendini korozyondan koruyabilir. Kaplama ve çeşitli maksada hizmet eden boyalar da kullanılabilir. Bunlara ek olarak yangına karşı yapılan sıvalar da korozyona karşı koruma sağlamaktadır. Beton muhafaza içine alınırsa korozyona karşı korunmuş olur.
Çelik konstrüksiyon yapıların atölyelerde imal edilmesi ve işlenmesi, montaj aşamasında hava koşullarından betonarme kadar etkilenmemesi de yapım süresini kısaltmaktadır. İstenirse takviye yapılabilir ve değiştirme olanağına sahiptir. Elemanların, yerinden söküldüklerinde az bir kayıp yaşanarak yeniden kullanım imkânları vardır. Restorasyon yapımı da oldukça kolaydır.
Çelik en çok kullanılan ve geri dönüşümü tam olarak sağlanan bir malzemedir. Estetik açıdan çelik konstrüksiyon oldukça kullanışlıdır. Kolon sayısı ve kiriş boyutları betonarme bir yapıya oranla daha düşüktür, bu yüzden çelik konstrüksiyon geniş açıklıklı yapılarda kullanılabilir.
Çelik konstrüksiyon yapıların yangında yıkılmaya karşı mukavemetleri azdır. Yüksek ısı derecelerinde çelik mukavemetini kaybeder (600 °C’de σy≈0). Kapalı hacimlerde çıkan yangınlarda, ısının 500 °C’nin üstüne çıkması halinde çelik bu ısıdan korunmak zorundadır. Mesela, çok katlı yapılarda çelik konstrüksiyon kolon ve kirişler beton muhafaza içine alınmalıdır (pas payı 4 cm). Asit, baz ve tuza karşı mukavemeti çok azdır.
Çelik yapılar ile ilgili yönetmelik ve standartlar açısından 2016 yılından itibaren Türkiye’de köklü değişiklikler yaşanmıştır. Daha önceden yürürlükte olan “TS648 Çelik Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları” yürürlükten kaldırılmış, 2016 yılı itibariyle “Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapımına Dair Esaslar (ÇYTHYDE)” yayınlanmıştır. Ayrıca 2007 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY2018), 2018 yılında yeni deprem yönetmeliği yayınlanmasının ardından 2019 yılı itibariyle tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.
Çelik yapılar tarihsel açıdan incelendiğinde ilk yüksek çelik kostrüksiyon yapının 1883 yılında montajı tamamlanan Chicago’daki Home Insurance Building olduğu görülmektedir.

Çelik yapıların gelişimi incelendiğinde bu yapıların ilerleyen zamanlarda Amerika’nın New York şehrinde gelişim gösterdikleri söylenebilir. Öyle ki; çelik yapıların Amerika’da ön plana çıkmasıyla ve gelişmesiyle beraber yüksek çelik yapılarla ilgili olarak 1921 yılında AISC (American Institude of Steel Construction) kurulmuş ve ilk AISC yönetmeliği 1923 yılında yayınlanmıştır. Çıkan bu yönetmelik yapılan bilimsel çalışmalar ve deneyler sonucunda zaman içerisinde birçok kez revize edilmiştir. 1994 yılındaki Northridge depremiyle çelik konstrüksiyon yapıların daha güvenilir olması amaçlanarak sünek tasarım ön plana çıkmış, çelik yapıların gelişimi hızlanmıştır. Ayrıca; çelik yapıların hafif olmalarının yanı sıra yüksek dayanıma sahip olmaları, ya da fabrikalarda hazırlanarak araziye çıkarılmaları sebebiyle olumsuz hava şartlarından etkilenme olasılıklarının düşük olması, çelik çerçeveli bir yapının betonarme çerçeveli bir yapıya oranla daha kısa zamanda ve daha az maliyetle tamir edilebilmesi, restorasyon ya da taşınma işlemlerinin değiştirme, montaj ve takviye olanakları sayesinde son derece kolay yapılabilmesi ve %100 geri dönüşülebilir malzemeden oluşması gibi avantajlarından dolayı günümüzde çeliğe olan ilginin arttığı söylenebilmektedir.
Çelik konstrüksiyon ile ilgili ayrı sayfalar halinde detaylı olarak hazırlanmış içeriklere sayfanın devamındaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Çelik konstrüksiyon yapılar, hesap yöntemleri, çelik yapı tasarımı, malzeme özellikleri ve detayları ile ilgili bilgiler
Prefabrik ev, duvar panelleri, taşıyıcı profilleri ve çatı elemanları fabrikada üretilip arsada birkaç gün ile birkaç hafta içinde monte edilen
Devamını okuÇelik konstrüksiyon ev, taşıyıcı iskeleti (kolon, kiriş, çapraz ve döşeme kirişleri) betonarme yerine çelik profillerden oluşan konuttur. Çelik elemanlar fabrikada
Devamını okuIPE, HEA, HEB, NPI ve NPU profillerin kg/m, 6 m ve 12 m boy ağırlıkları; kutu profil, boru, sac, lama ve köşebent ağırlık formülleri ve profil ağırlık hesaplayıcı.
Devamını okuPekleşme, metal bir malzemenin elastik sınırı aşılarak plastik şekil değiştirmeye uğratıldığında dayanımının ve sertliğinin artması, buna karşılık sünekliğinin azalması olayıdır.
Devamını okuElektrik ark kaynağı, iki metal parçayı birleştirmek için elektrot ile iş parçası arasında oluşturulan elektrik arkının ısısından yararlanan ergitme kaynağı
Devamını okuKolon ayağı, çelik kolonun alt ucunda yer alan ve kolondaki eksenel kuvveti, kesme kuvvetini ve varsa momenti betonarme temele aktaran
Devamını okuKrenli endüstriyel yapılar krenlerin kullanım sıklığına ve nominal kapasitelerindeki kaldırdıkları ağırlıkların oranına göre (rated capacity) altı sınıfa ayrılmıştır. Bu kategoriler;
Devamını okuYüksek sıcaklık çelik de dahil olmak üzere yapısal tüm malzemelerin dayanımının düşmesine ve yangın durumunda can ve mal kaybının meydana
Devamını okuUzay kafes sistem; kuvvetlerin üç boyutlu bir şekilde aktarıldığı, doğrusal elemanlardan oluşan bir yapısal sistemdir. Bazı durumlarda sistemi oluşturan elemanlar
Devamını okuÜç temel bulon montajı tipi bulunmaktadır: basit sıkma, önçekme kuvvetli ve sürtünme etkili (kayma kontrollü). Bu birleşim tipleri arasındak farklılıklar
Devamını okuKompozit yapılar, dünyada yapı uygulamalarının vazgeçilmez taşıyıcı sistemleri haline gelmiştir. Kompozit yapı sistemleri, betonarme binalarla kıyaslandığında yapının zati ağırlığını etkili
Devamını okuSürtünme karıştırma kaynağı, 1991 yılında Kaynak Enstitüsü (TWI Ltd. İngiltere) tarafından geliştirilen hafif metal alaşımlarının birleştirilmesinde kullanılan bir katı hal
Devamını oku1. Hafif Çelik Yapılarda kullanılan çelik, yüksek sıcaklıkta şekil verilmiş ya da soğukta şekil verilmiş yani oda sıcaklığında şekil verilmiş
Devamını okuÇelik konstrüksüyon yapıların dezavantajlarının başında çelik malzemesinin yangında gösterdiği zaafiyet gösterilmektedir. Çeliğin bu dezavantajın bertaraf edilmesi ile ilgili birçok çalışma
Devamını okuDöşeme Nedir? Döşemeler iki boyutlu düzlemsel eleman olarak kabul edilen, kalınlığı diğer iki boyutuna göre oldukça düşük olan taşıyıcı yapı
Devamını okuUzun mesafeleri en az sayıda ayak ile geçmek, estetik açıdan güzel tasarımlar sunabilmek ve köprü döşemesinin ana kablo olmadan doğrudan
Devamını okuZayıflatılmış kiriş enkesitli birleşimde çelik çerçevelerin deprem performansını artırmak için kirişlerin, birleşim bölgesine yakın alt ve üst başlıklarında kesit azaltması
Devamını okuLazer kaynağı; enerji kazanmış atomların foton salış biçimlerini yöneten bir aygıttır. Lazer, İngilizce`deki “Light Amplification By Stimulated Emission Of Radiation”(radyasyon
Devamını okuYapı, değişik elemanlardan meydana getirilir. Bu elemanlar yapının inşası sırasında ve yerinde imal edilir. Ancak inşa zorluklarını ortadan kaldırmak, mevsime,
Devamını okuYüksek binalarda, merkezde bulunan betonarme perdenin veya çelik çaprazlı çerçevelerin rijit elemanlarla çevredeki kolonlara bağlandığı sistemlere dıştan destekli (outrigger) sistemler
Devamını okuBulon (Cıvata); silindirik gövdeli, altı köşeli bir geometriye sahip başlıklı, ucunda spiral diş açılmış kısmı bulunan bir çelik birleşim aracıdır.
Devamını okuÖngermeli çelik elemanlarda, olağan çelik yapılarda kullanılan bütün çelik türleri kullanılabilir. Genelde, ayrı bir gergi düzeni kullanılarak gerçekleştirilen öngerme, ana
Devamını okuKuşatılmış kolon yetersizliği ya da hatası olarak bildiğimiz kolon kiriş birleşim bölgelerinin kesme güvenliği konusunda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde bir
Devamını okuDünyanın ilk 3 boyutlu yazıcıyla üretilen 12.5 metre uzunluğunda, 63 metre genişliğinde ve 4.5 ton ağırlığında çelik köprüsü Amsterdam’ın Red
Devamını okuKaynaklı birleşimlerin avantajları Kaynaklı birleşimler, diğer bulonlu veya perçinli birleşimlere göre daha ekonomiktir. Kaynağın uygulama alanı, perçinli/bulonlu birleşimlerden daha fazladır.
Devamını okuİlk önceleri, ekonomi getirmesi amacıyla yapımına yönelinen PETEK KİRİŞLER daha sonraları, gövdesindeki petek boşlukların sağladığı hoş görüntü ve tesisat donanımlarına
Devamını oku“TS500, TS498, TBDY 2018, Çelik Yapılar Yönetmeliği” ile ilgili bilgilere diğer standart ve yönetmelikler hakkında bilgi edinmek isteyenler için aşağıda
Devamını okuBulonların Akma ve Kopma Gerilmeleri üretildikleri çeliğin özelliklerine göre değişmektedir. Bulonlar: 4.6 çeliğinde bulon kopma gerilmesi σ K = 40
Devamını okuÇelik yapılar Türkiye’de bugüne kadar ağırlıklı olarak Sanayi yapılarında uygulanmış olsa da son yıllarda bazı Okul, Hastane ve Alış Veriş
Devamını okuTürkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında, Çelik Yapılar Yönetmeliğinde malzeme olarak tanımlanan tüm yapısal çelikler (S235, S275, S355, S460) kullanılabilir. Ancak,
Devamını okuÇelik binaların yatay yüktaşıyıcı sistemleri, depreme karşı davranışları bakımından, üç sınıfa ayrılmıştır. 1) Süneklik düzeyi yüksek sistemler: yönetmelikte verilen ilgili
Devamını okuÇelik yapı analiz ve tasarımı; statik, dinamik, malzeme bilgisi ve malzeme mekaniği ile yapısal proje ve analiz ilkeleri konusunda sağlam
Devamını okuKullanılan çelik malzeme açık hava koşulları altında bulunduğunda ve buna karşı korunmaya yönelik gerekli önlemler alınmadığında, dış yüzeyinde değişmeler meydana
Devamını okuTaşıyıcı sisteminin çelik malzeme ile oluşturulduğu yapılara “çelik yapılar” denir. Çelik yapılar çelik malzemesini yüksek dayanım özelliklerine bağlı olarak yüksek
Devamını oku2018 Yeni Çelik Yapılar Yönetmeliği yayımlandı. Eski önetmeliğin “Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esasları” yürürlükten kaldırılırken, 2018 yeni çelik
Devamını okuPatentleri çoğunlukla düğüm noktaları ve çubuk birleşimleri ile ilgili olan uzay kafes yapım sistemleri sayıca çoktur. Her sistemin kendisine özel
Devamını oku