ÇelikÇelik Yapı - Çelik Konstrüksiyonİnşaat Terimleri Sözlüğü

Elektrik Ark Kaynağı Nedir? Ark Kaynağı Çeşitleri, Elektrotlar ve Kaynak Dikişi Hesabı

Elektrik ark kaynağı, iki metal parçayı birleştirmek için elektrot ile iş parçası arasında oluşturulan elektrik arkının ısısından yararlanan ergitme kaynağı yöntemidir. Arkın sıcaklığı 5000 °C’nin üzerine çıkar; bu ısıyla birleşim bölgesindeki ana metal ve elektrottan gelen ilave metal erir, karışır ve soğuyunca tek parça hâline gelen bir kaynak dikişi oluşur. Doğru yapılmış bir dikiş, birleştirdiği parçalarla aynı mertebede dayanım gösterir. Bu nedenle ark kaynağı çelik yapılardan boru hatlarına, makine imalatından tamir işlerine kadar en yaygın kullanılan kaynak yöntemidir.

Bu yazıda elektrik ark kaynağı nedir, arkın nasıl oluştuğu, ark kaynağı çeşitleri (örtülü elektrot, gazaltı MIG/MAG, TIG, tozaltı), elektrot seçimi, kaynak makinesi ve akım ayarı, kaynak pozisyonları, sık görülen kaynak hataları, iş güvenliği ve inşaat sektöründeki kullanım alanlarını ayrıntılı olarak ele alıyoruz. Yazının ortasındaki hesap aracıyla köşe kaynağı dikişinin taşıyabileceği kuvveti hesaplayabilirsiniz.

Elektrik Ark Kaynağı Nedir?

Elektrik ark kaynağı, metalleri birleştirmek için kullanılan en yaygın ergitme (füzyon) kaynağı işlemidir. Kaynak makinesinin bir kutbu iş parçasına, diğer kutbu elektroda bağlanır. Elektrot iş parçasına değdirilip birkaç milimetre geri çekildiğinde aradaki hava iyonlaşır ve akım bu iyonlaşmış gaz sütunu üzerinden geçmeye devam eder. Bu parlak, çok sıcak ve kararlı elektrik boşalmasına ark denir.

Arkın ürettiği yoğun ısı, birleşim bölgesindeki metali eritir ve bir kaynak banyosu oluşturur. Elektrot ya da ayrıca verilen tel bu banyoya ilave metal sağlar. Kaynakçı elektrodu birleşim boyunca düzenli bir hızla ilerlettikçe arkasında katılaşan metal dikişi oluşturur. Soğuma ve katılaşma sonunda parçalar arasında metalurjik bir bağ meydana gelir.

Ark kaynağının bu kadar yaygın olmasının nedenleri; ekipmanın görece ucuz ve taşınabilir olması, hemen her pozisyonda kaynak yapılabilmesi, çok sayıda metal ve kalınlık için uygun elektrot ve tel bulunması ve hem atölyede hem şantiyede uygulanabilmesidir.

Elektrik Arkı Nasıl Oluşur?

Ark, kızgın hâldeki katottan (eksi kutup) kopan elektronların yüksek hızla anoda (artı kutup) doğru hareket etmesiyle oluşur. Bu elektronlar yol boyunca nötr gaz moleküllerine çarpar ve onları iyonlaştırır. İyonlaşan gaz elektriği ileten bir plazma hâline gelir; çarpışmalar sırasında açığa çıkan enerji şiddetli bir sıcaklık artışına yol açar. Arkta açığa çıkan toplam enerjinin yaklaşık %85’i ısıya, %15’i ışığa dönüşür. Kaynakçının mutlaka koruyucu maske kullanmasının nedeni de bu yoğun ışık ve özellikle morötesi ışınımdır.

Arkın kararlı kalması için üç koşul gerekir:

  • Yeterli boşta çalışma gerilimi: Arkın tutuşması için makinenin boşta gerilimi genellikle 50–80 V aralığındadır; ark tutuştuktan sonra ark gerilimi 20–30 V civarına düşer.
  • Uygun ark boyu: Örtülü elektrotta ark boyu yaklaşık elektrodun çekirdek çapı kadar tutulur. Ark çok uzarsa söner, sıçrama artar ve dikişe hava karışır; çok kısalırsa elektrot iş parçasına yapışır.
  • Doğru akım şiddeti: Akım, elektrot çapına ve parça kalınlığına göre seçilir. Düşük akım yetersiz nüfuziyete, yüksek akım ise yanma oluğu ve sıçramaya neden olur.

Doğru Akım ve Alternatif Akım ile Kaynak

Ark kaynağı doğru akım (DC) veya alternatif akım (AC) ile yapılabilir. Doğru akımda arkın kararlılığı daha iyidir ve kutup seçimiyle ısının dağılımı kontrol edilebilir. Elektrot artı kutba bağlandığında (DC+, ters kutuplama) ısının büyük kısmı elektrotta toplanır; elektrot eksi kutba bağlandığında (DC−, düz kutuplama) iş parçası daha çok ısınır. Hangi kutuplamanın kullanılacağı elektrot üreticisinin önerisine göre belirlenir. Alternatif akım ise basit transformatör makinelerle elde edilir ve özellikle bazik olmayan elektrotlarla, manyetik üfleme sorununun yaşandığı işlerde tercih edilir.

Elektrik Ark Kaynağı Çeşitleri

Ark kaynağı yöntemleri, temelde kaynak banyosunun havadan nasıl korunduğuna ve elektrodun eriyip erimediğine göre sınıflandırılır. Erimiş metal havadaki oksijen ve azotla temas ederse dikişte gözenek, kırılganlık ve korozyon sorunları ortaya çıkar. Bu korumayı elektrot örtüsü, koruyucu gaz veya toz sağlar. Başlıca ark kaynağı çeşitleri şunlardır:

  1. Örtülü elektrot ile ark kaynağı (elektrik kaynağı, SMAW / MMA)
  2. Gazaltı ark kaynağı: MIG ve MAG (GMAW)
  3. TIG kaynağı (tungsten inert gaz, GTAW)
  4. Özlü tel ile ark kaynağı (FCAW)
  5. Tozaltı ark kaynağı (SAW)
  6. Plazma ark kaynağı (PAW)

Halk arasında ve bazı kaynaklarda punta (nokta) kaynağı ile elektron ışın kaynağı da ark kaynağı çeşitleri arasında sayılır. Aslında punta kaynağı elektrik direncinden yararlanan bir direnç kaynağıdır; elektron ışın kaynağı ise vakum altında odaklanmış elektron demetiyle yapılan bir ışın kaynağıdır. Her ikisi de elektrik enerjisi kullanır ama arka dayanmaz. Bu yöntemlere aşağıda ayrıca değiniyoruz.

Yöntem Koruma Elektrot Tipik kullanım
Örtülü elektrot (SMAW) Örtünün gazı ve cürufu Eriyen, çubuk Şantiye, tamir, çelik yapı montajı
MIG / MAG (GMAW) Argon, CO₂ veya karışım gaz Eriyen, makaralı tel Atölye imalatı, seri üretim
TIG (GTAW) Argon veya helyum Erimeyen tungsten Paslanmaz, alüminyum, ince sac, boru kök pasosu
Özlü tel (FCAW) Tel içindeki dekapan, ek gaz olabilir Eriyen, içi dolu tel Kalın parçalar, açık alan
Tozaltı (SAW) Granül kaynak tozu Eriyen, tel Kalın levha, kutu kiriş, boru imalatı

1. Örtülü Elektrot ile Ark Kaynağı

Günlük dilde “elektrik kaynağı” denildiğinde genellikle bu yöntem kastedilir. Elektrot, metal bir çekirdek telin üzerine kaplanmış örtüden oluşur. Ark, eriyen elektrot ile iş parçası arasında oluşur; elektrot hem arkı taşır hem de ilave metali sağlar. Kaynak sırasında örtü de yanar ve iki görev üstlenir: Çıkardığı gazlar kaynak bölgesini havadan korur, eriyen kısmı ise dikişin üzerinde bir cüruf tabakası oluşturarak soğuyan metali oksijenden yalıtır ve soğuma hızını yavaşlatır.

Örtülü elektrot ile elektrik ark kaynağının şematik gösterimi
Örtülü elektrot ile ark kaynağı: ark, eriyen elektrot ile iş parçası arasında oluşur; örtü gaz ve cüruf ile banyoyu korur

Örtülü elektrot ile ark kaynağının avantajları:

  • Kapalı ve açık her alanda uygulanabilir; rüzgârdan gazaltı yöntemleri kadar etkilenmez.
  • Elektrodun ulaşabildiği her yerde ve her pozisyonda kaynak yapılabilir.
  • Kablolar uzatılabildiği için makineden uzak noktalarda çalışılabilir.
  • Ekipman hafif, ucuz ve kolay taşınır.
  • Örtü türlerinin çeşitliliği sayesinde çok farklı malzeme ve kalınlıklar kaynatılabilir.

Dezavantajları:

  • Her pasodan sonra cüruf iyice temizlenmelidir; aksi hâlde sonraki pasoda cüruf kalıntısı hatası oluşur. Bu da işi uzatır.
  • Elektrot boyları sınırlı olduğundan sık sık elektrot değiştirmek gerekir; her değişimde kaynak durur ve dikişte başlangıç-bitiş noktaları oluşur.
  • Metal yığma hızı ve verimi, tel beslemeli yöntemlere göre düşüktür.
  • Kaliteli dikiş, kaynakçının el becerisine büyük ölçüde bağlıdır.

2. Gazaltı Ark Kaynağı (MIG / MAG)

Gazaltı kaynağında elektrot, makaradan sürekli beslenen çıplak bir teldir. Örtü olmadığı için banyonun korunması, torç ucundan akan koruyucu gaz ile sağlanır. Koruyucu gaz argon veya helyum gibi soy (inert) bir gaz ise yönteme MIG (metal inert gas), CO₂ veya argon-CO₂ karışımı gibi aktif bir gaz ise MAG (metal active gas) denir. Yapı çeliklerinde genellikle MAG, alüminyum ve bazı alaşımlarda MIG kullanılır.

Tel sürekli beslendiği için kaynak durmadan uzun dikişler çekilebilir, cüruf temizliği gerekmez ve metal yığma hızı yüksektir. Bu nedenle çelik konstrüksiyon atölyelerinde en çok kullanılan yöntemdir. Dezavantajı, açık havada rüzgârın gaz örtüsünü dağıtarak gözenekli dikişlere yol açabilmesidir; şantiyede rüzgârlık kullanılması gerekir.

3. TIG Kaynağı

TIG (tungsten inert gas) kaynağında ark, erimeyen bir tungsten elektrot ile iş parçası arasında oluşur. Banyo argon veya helyum ile korunur. İlave metal gerekiyorsa kaynakçı bunu ayrı bir çubukla diğer eliyle verir. Isı girdisi çok hassas kontrol edilebildiği için sıçramasız, temiz ve estetik dikişler elde edilir. Paslanmaz çelik, alüminyum, ince saclar ve boru hatlarının kök pasoları için idealdir. Buna karşılık yavaş bir yöntemdir ve yüksek kaynakçı becerisi ister.

4. Özlü Tel ile Ark Kaynağı

Özlü tel kaynağında kullanılan telin içi, örtülü elektrodun örtüsüne benzer bir dekapan tozuyla doludur. Bazı özlü teller ek koruyucu gaz olmadan da kullanılabilir (kendinden korumalı tel). Böylece gazaltı kaynağının hızı ile örtülü elektrodun açık havaya dayanıklılığı birleştirilmiş olur. Kalın çelik parçalar ve rüzgârlı şantiye koşulları için uygun bir seçenektir.

5. Tozaltı Ark Kaynağı

Tozaltı kaynağı mekanize veya tam otomatik bir yöntemdir. Kaynak yapılacak bölgeye ayrı bir hazneden granül hâlinde kaynak tozu dökülür; ark, sürekli beslenen tel ile iş parçası arasında bu toz yığınının altında oluşur. Bu nedenle ark dışarıdan görünmez, ışık ve sıçrama dışarı çıkmaz.

Tozaltı ark kaynağının avantajları:

  • Kaynak hızı yüksektir; parametreler doğru seçildiğinde hatasız ve düzgün dikişler elde edilir.
  • Ark toz altında kaldığı için kaynak maskesine gerek duyulmaz; zararlı duman ve sıçrama çok azdır.
  • Nüfuziyeti derindir; kalın levhalar az pasoyla kaynatılabilir.
  • Kaynak tozunun bileşimiyle dikişin özellikleri ayarlanabilir; alaşımsız bir tel ile alaşımlı toz kullanılarak ekonomik dikişler elde edilebilir.

Yöntem çoğunlukla yatay pozisyondaki uzun ve düz dikişlerle sınırlıdır. Köprü kirişleri, kutu kesitler, kaynaklı I profiller, basınçlı kaplar ve büyük çaplı boruların imalatında yaygın olarak kullanılır.

6. Plazma Ark Kaynağı

Plazma ark kaynağı, TIG kaynağına benzer ancak ark, torç içindeki daraltıcı bir meme ile ince ve yoğun bir plazma sütununa dönüştürülür. Enerji yoğunluğu çok yüksektir; derin ve dar dikişler elde edilir. Hassas imalat ve otomasyon gerektiren işlerde kullanılır. Aynı prensip, metal kesmede kullanılan plazma kesme makinelerinin de temelidir.

Ark Kaynağı Sayılmayan Elektrikli Yöntemler: Punta ve Elektron Işın Kaynağı

Punta (nokta) kaynağında birleştirilecek saclar üst üste konur ve iki bakır elektrot arasında sıkıştırılır. Elektrotlardan geçen yüksek akım, sacların temas noktasında elektrik direnci nedeniyle ısı üretir ve bu noktalar basınç altında kaynaşır. Otomotiv gövdeleri, ince sac kutular ve hasır çelik üretimi tipik kullanım alanlarıdır.

Elektron ışın kaynağında bir elektron tabancasından çıkan elektronlar vakum ortamında hızlandırılıp çok küçük bir alana odaklanır. Bu sayede çok yüksek sıcaklıklara ulaşılır ve son derece dar, derin dikişler elde edilir. Havacılık, nükleer ve hassas makine sanayisinde kullanılır.

Ark Kaynağında Kullanılan Elektrotlar

Örtülü elektrotlar, örtülerinin kimyasal yapısına göre sınıflandırılır. Örtü türü; arkın kararlılığını, nüfuziyeti, cürufun nasıl kalktığını, hangi pozisyonlarda kaynak yapılabileceğini ve dikişin mekanik özelliklerini belirler.

  • Rutil elektrotlar: En yaygın kullanılan genel amaçlı elektrotlardır. Ark kolay tutuşur, sıçrama azdır, cüruf kolay kalkar ve dikiş görünümü düzgündür. AC ve DC ile kullanılabilir. Genel çelik imalatı ve tamir işleri için uygundur.
  • Bazik elektrotlar: Dikişin tokluğu ve çatlamaya karşı direnci yüksektir; düşük hidrojenli oldukları için kalın parçalarda, taşıyıcı çelik yapı birleşimlerinde ve düşük sıcaklıkta çalışacak elemanlarda tercih edilir. Nem kaptıklarında hidrojen çatlağı riski arttığından kullanımdan önce üretici talimatına göre fırınlanmaları gerekir.
  • Selülozik elektrotlar: Derin nüfuziyet sağlar ve dikey aşağı kaynakta hızlıdır. Boru hatlarının kök pasolarında kullanılır.
  • Asit ve demir tozlu elektrotlar: Yüksek metal yığma hızı sağlarlar; çoğunlukla yatay pozisyondaki dolgu pasolarında kullanılır.

Elektrotlar çekirdek çapına göre de seçilir. Yaygın çaplar 2,0 – 2,5 – 3,25 – 4,0 – 5,0 mm’dir. İnce parçalarda küçük çap, kalın parçaların dolgu pasolarında büyük çap kullanılır. Elektrodun ilave metali, ana metalin dayanımına uygun seçilmelidir; yapı çeliklerinde dikiş metalinin akma ve çekme dayanımının ana metalden düşük olmaması istenir.

Elektrot Çapına Göre Yaklaşık Akım Değerleri

Aşağıdaki değerler rutil elektrotlar için yaklaşık başlangıç aralıklarıdır. Kesin değer elektrot kutusundaki üretici bilgisine, pozisyona ve parça kalınlığına göre ayarlanmalıdır. Dik ve tavan pozisyonlarında akım genellikle %10–20 düşürülür.

Elektrot çapı (mm) Yaklaşık akım (A) Uygun parça kalınlığı
2,0 40 – 70 1,5 – 3 mm
2,5 60 – 95 2 – 5 mm
3,25 90 – 140 4 – 8 mm
4,0 130 – 190 6 – 12 mm
5,0 180 – 250 10 mm ve üzeri

Kaynak Makinesi Türleri

Ark kaynağında kullanılan güç kaynakları, şehir şebekesinden aldıkları yüksek gerilim ve düşük akımlı enerjiyi, kaynak için gereken düşük gerilim ve yüksek akımlı enerjiye dönüştürür. Başlıca türleri şunlardır:

  • Kaynak transformatörleri: Alternatif akım verir. Basit, dayanıklı ve ucuzdur; ancak ağır ve hantaldır.
  • Kaynak redresörleri: Transformatörden aldığı alternatif akımı doğrultarak doğru akım verir.
  • İnverter kaynak makineleri: Elektronik devrelerle akımı yüksek frekansa çevirip küçük bir transformatörle düşürür. Hafif, verimli ve ayarı hassastır. Bugün şantiyede ve atölyede en çok kullanılan makinelerdir.
  • Jeneratörlü (motorlu) kaynak makineleri: Elektrik şebekesi olmayan arazilerde, boru hatlarında ve uzak şantiyelerde kullanılır.

Makine seçerken en önemli değerlerden biri çalışma çevrimi (devrede kalma oranı)dır. Örneğin “160 A’de %60” ifadesi, makinenin 10 dakikalık bir sürenin 6 dakikasında bu akımla aralıksız kaynak yapabileceğini, kalan sürede soğuması gerektiğini gösterir.

Kaynak Ağız Hazırlığı ve Kaynak Pozisyonları

Kaliteli bir dikiş için birleşim yüzeylerinin pas, boya, yağ ve nemden temizlenmesi gerekir. Kalın parçalarda arkın kök bölgesine ulaşabilmesi için kenarlara pah açılır. Parça kalınlığına göre I, V, X (çift V), U veya K ağız tipleri kullanılır. İnce parçalar ağız açmadan, aralarında küçük bir boşluk bırakılarak alın alına kaynatılabilir.

Birleşim tipine göre kaynak dikişleri iki ana gruba ayrılır:

  • Küt (alın) kaynağı: Parçalar uç uca veya T şeklinde birleştirilir, dikiş parça kalınlığı boyunca uzanır. Tam nüfuziyetli bir küt kaynak, birleştirdiği parçalarla aynı dayanıma sahip kabul edilir.
  • Köşe kaynağı: Birbirine dik veya üst üste duran parçaların köşesine üçgen kesitli dikiş çekilir. Çelik yapılarda en çok kullanılan dikiş türüdür. Dayanımı, dikişin boğaz (kaynak) kalınlığı a ve etkili boyuna bağlıdır.

Kaynak pozisyonları ise oluk (yatay düz), yatay (korniş), dik ve tavan pozisyonlarıdır. En kolay ve en verimli pozisyon oluk pozisyonudur; tavan pozisyonu ise en çok beceri isteyen pozisyondur. Mümkün olduğunca kaynaklar atölyede, parçalar döndürülerek oluk pozisyonunda yapılmalıdır.

Kaynak Dikişi Hesabı: Köşe Kaynağı Dayanımı

Çelik yapılarda kaynaklı birleşimler TS EN 1993-1-8 (Eurocode 3) ve Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre boyutlandırılır. Köşe kaynağı için basitleştirilmiş yöntemde, kuvvetin yönü ne olursa olsun dikişin birim boyunun taşıyabileceği kuvvet şu şekilde bulunur:

Fw,Rd = fvw,d · a     fvw,d = fu / (√3 · βw · γM2)

Burada fu zayıf olan parçanın çekme dayanımı, βw çelik sınıfına bağlı korelasyon katsayısı (S235 için 0,80, S275 için 0,85, S355 için 0,90), γM2 = 1,25 ise birleşimler için kısmi güvenlik katsayısıdır. Toplam dayanım, birim boy dayanımının dikişin etkili boyu ile çarpılmasıyla elde edilir. Dikiş uçları dönülmediyse her iki uçta krater oluşacağı varsayılarak etkili boy L − 2a alınabilir. Ayrıca boğaz kalınlığı en az 3 mm olmalı, etkili boy da 30 mm’den ve 6a’dan az olmamalıdır.

Aşağıdaki hesap aracıyla çelik sınıfını, kaynak ölçüsünü, dikiş boyunu ve sayısını girerek köşe kaynağının tasarım dayanımını ve kullanım oranını hesaplayabilirsiniz.

Sık Görülen Kaynak Hataları ve Nedenleri

Kaynak hataları, dikişin dayanımını düşürür ve özellikle tekrarlı yüklerde çatlak başlangıcı oluşturur. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

  • Gözenek (porozite): Dikiş içinde gaz kabarcıklarının hapsolmasıdır. Nemli elektrot, kirli yüzey, aşırı uzun ark veya gazaltında yetersiz gaz akışı ya da rüzgâr neden olur.
  • Cüruf kalıntısı: Pasolar arasında cürufun iyi temizlenmemesi veya yanlış elektrot açısıyla oluşur.
  • Yetersiz nüfuziyet ve birleşme eksikliği: Düşük akım, çok hızlı ilerleme veya dar kaynak ağzı nedeniyle metal kök bölgesine ya da parça yüzeyine tam kaynaşmaz. En tehlikeli hatalardandır çünkü dışarıdan görünmeyebilir.
  • Yanma oluğu (undercut): Aşırı akım veya uzun ark nedeniyle dikiş kenarında ana metalin erimesiyle oluşan oluk. Kesiti zayıflatır.
  • Çatlaklar: Sıcak çatlaklar katılaşma sırasında, soğuk (hidrojen) çatlaklar ise kaynaktan saatler sonra oluşabilir. Kalın parçalarda ön ısıtma yapılmaması, nemli bazik elektrot ve yüksek karbonlu çelik riski artırır.
  • Sıçrama ve düzensiz dikiş: Akım ayarının bozukluğu, manyetik üfleme veya kaynakçı hatasından kaynaklanır.
  • Çarpılma: Kaynak ısısının oluşturduğu genleşme ve büzülme parçaları eğer. Doğru kaynak sırası, puntalama ve gerektiğinde ters ön eğilme ile azaltılır.

Kaynak Kontrolü

Taşıyıcı çelik yapılarda dikişler önce gözle muayene edilir; boyut, profil ve yüzey hataları kontrol edilir. Gerekli görülen dikişlere penetrant (sıvı nüfuz), manyetik parçacık, ultrasonik veya radyografik muayene gibi tahribatsız yöntemler uygulanır. Kaynakçıların ilgili standartlara göre belgelendirilmiş olması ve kaynak yöntem şartnamesine (WPS) uygun çalışılması kaliteyi güvence altına alır.

Ark Kaynağında İş Sağlığı ve Güvenliği

Ark kaynağı; elektrik çarpması, göz ve cilt yanıkları, zehirli duman, yangın ve patlama gibi ciddi riskler taşır. Alınması gereken başlıca önlemler şunlardır:

  • Uygun koyulukta filtre camı olan kaynak maskesi kullanılmalıdır; ark ışığına çıplak gözle bakmak kısa sürede “kaynak gözü” denilen yanmaya yol açar.
  • Deri eldiven, alev geciktirici iş elbisesi, deri önlük ve iş ayakkabısı giyilmelidir; cilt açıkta bırakılmamalıdır.
  • Makine topraklaması, kablo izolasyonu ve pens sağlamlığı düzenli kontrol edilmeli; ıslak zeminde ve nemli eldivenle çalışılmamalıdır.
  • Kapalı alanlarda yeterli havalandırma veya duman emme sistemi sağlanmalıdır. Galvanizli ve boyalı yüzeylerden çıkan dumanlar özellikle zararlıdır.
  • Çalışma alanındaki yanıcı malzemeler uzaklaştırılmalı, yakında yangın söndürücü bulundurulmalı, iş bitiminden sonra bir süre yangın nöbeti tutulmalıdır.
  • Çevrede çalışanları ark ışığından korumak için kaynak perdeleri kullanılmalıdır.

İnşaatta Elektrik Ark Kaynağının Kullanım Alanları

İnşaat sektöründe ark kaynağı başta çelik yapılar olmak üzere pek çok alanda kullanılır:

  • Çelik kolon, kiriş, makas ve çaprazların atölye imalatı ve şantiye montajı,
  • Çelik kolon ayakları ve taban plakalarının imalatı,
  • Kompozit döşemelerde kayma çivilerinin (stud) saplama kaynağı ile bağlanması,
  • Merdiven, korkuluk, kepenk ve çelik kapı gibi demir doğrama işleri,
  • Su, doğal gaz ve petrol boru hatları,
  • İş makineleri, kalıp ve iskele elemanlarının bakım ve onarımı.

Kaynaklı birleşimler, bulonlu birleşimlere göre daha rijit ve kesit kaybı olmayan birleşimler sağlar; buna karşılık şantiye koşullarında kalite kontrolü daha zordur. Kaynaklı birleşimlerin artı ve eksilerini kaynaklı birleşimlerin avantajları ve dezavantajları yazımızda, bulonlu alternatifi ise bulon nedir yazımızda inceleyebilirsiniz.

İnşaat Demirine Kaynak Yapılır mı?

Betonarme donatılarına gelişigüzel kaynak yapılması, donatının mekanik özelliklerini bozabilir. Kaynak ısısı, özellikle soğuk işlem görmüş veya kaynağa uygun olmayan çeliklerde, ısıdan etkilenen bölgede gevrekleşmeye ve süneklik kaybına yol açar. Bu nedenle donatıların ek ve bağlantıları için öncelikle bindirme veya manşon gibi mekanik ekler tercih edilir. Konuyu betonarme inşaat demirine kaynak yapılır mı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Kaynaklı Çelik Elemanlarda Korozyon

Kaynak dikişleri ve ısıdan etkilenen bölge, cüruf ve sıçrama kalıntıları nedeniyle korozyona daha açıktır. Dikişler temizlenmeden boyanırsa boya kısa sürede kabarır. Kaynak sonrası yüzey temizliği, uygun astar ve boya sistemi uygulanmalıdır. Ayrıntılar için korozyon nedir ve çelik elemanlarda korozyon açısından uygun yapı detayları yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Elektrik ark kaynağı nedir?

Elektrot ile iş parçası arasında oluşturulan elektrik arkının ısısıyla birleşim bölgesindeki metalin eritilip kaynaştırıldığı ergitme kaynağı yöntemidir. Arkın sıcaklığı 5000 °C’nin üzerindedir.

Ark kaynağı çeşitleri nelerdir?

Başlıca ark kaynağı çeşitleri örtülü elektrot ile ark kaynağı, gazaltı (MIG/MAG) kaynağı, TIG kaynağı, özlü tel kaynağı, tozaltı kaynağı ve plazma ark kaynağıdır. Punta ve elektron ışın kaynağı ise ark değil, sırasıyla direnç ve ışın kaynağı yöntemleridir.

Elektrik kaynağı ile gazaltı kaynağı arasındaki fark nedir?

Elektrik kaynağında (örtülü elektrot) banyo, elektrot örtüsünün gazı ve cürufuyla korunur; elektrot kısa çubuklar hâlindedir. Gazaltı kaynağında makaradan sürekli beslenen çıplak tel kullanılır ve banyo torçtan gelen koruyucu gazla korunur. Gazaltı daha hızlıdır ve cüruf temizliği gerektirmez, elektrik kaynağı ise rüzgârlı şantiye koşullarına daha dayanıklıdır.

MIG ile MAG kaynağı arasındaki fark nedir?

İkisi de gazaltı kaynağıdır. MIG’de argon veya helyum gibi soy (inert) gaz, MAG’da CO₂ veya argon-CO₂ karışımı gibi aktif gaz kullanılır. Yapı çeliklerinde çoğunlukla MAG, alüminyumda MIG tercih edilir.

Ark kaynağında kaç amper kullanılır?

Akım elektrot çapına göre seçilir. Rutil elektrotlarda kabaca 2,5 mm için 60–95 A, 3,25 mm için 90–140 A, 4,0 mm için 130–190 A aralığı kullanılır. Kesin değer elektrot kutusundaki üretici bilgisine ve kaynak pozisyonuna göre belirlenmelidir.

Köşe kaynağı dayanımı nasıl hesaplanır?

Basitleştirilmiş yöntemde dikişin birim boy dayanımı, kaynak kayma dayanımı fvw,d = fu/(√3·βw·γM2) ile boğaz kalınlığı a’nın çarpımıdır. Bu değer dikişin etkili boyu ve dikiş sayısıyla çarpılarak toplam dayanım bulunur. Yazıdaki hesap aracıyla bu hesabı hızlıca yapabilirsiniz.

Kaynak yaparken neden maske kullanılır?

Ark, yoğun görünür ışığın yanında güçlü morötesi ve kızılötesi ışınım yayar. Bu ışınım kısa sürede gözde yanmaya (kaynak gözü) ve ciltte yanıklara yol açar. Uygun filtreli kaynak maskesi gözü ve yüzü korur.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir