ÇelikÇelik Yapı - Çelik KonstrüksiyonMetraj

Çelik Profil Ağırlık Tablosu: IPE, HEA, HEB, NPI, NPU, Kutu Profil ve Sac

Çelik profil ağırlık tablosu, IPE, HEA, HEB, NPI ve NPU gibi hadde profillerin metre ağırlıklarını (kg/m) bir arada veren başvuru tablosudur. En sık aranan değerlerle başlayalım: IPE 200 profil 22,4 kg/m, HEA 200 42,3 kg/m, HEB 200 61,3 kg/m, NPI 200 26,2 kg/m ve NPU 200 25,3 kg/m gelir. 6 metrelik bir HEA 200 boyu yaklaşık 254 kg, 12 metrelik boyu yaklaşık 508 kg’dır. Bu rehberde tüm standart boyların ağırlık tablolarını, kutu profil, boru, sac, lama ve köşebent ağırlığının formülle nasıl hesaplandığını ve çelik metrajında dikkat edilmesi gerekenleri bulacaksınız. Yazının ortasındaki hesaplayıcı, istediğiniz profilin parça ve toplam ağırlığını doğrudan verir.

Çelik Profil Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Her çelik ürünün ağırlığı aynı temel bağıntıyla bulunur:

Ağırlık (kg/m) = Kesit alanı (mm²) × Yoğunluk (kg/m³) ÷ 1.000.000

Karbon çeliğinin yoğunluğu 7.850 kg/m³ alınır. Bu nedenle pratikte kg/m = kesit alanı (mm²) × 0,00785 formülü kullanılır. Örneğin kesit alanı 2.850 mm² olan IPE 200 için: 2.850 × 0,00785 ≈ 22,4 kg/m.

IPE, HEA, HEB gibi hadde profillerin kesitlerinde gövde ile başlık arasında yuvarlatmalar (köşe yarıçapları) bulunduğu için kesit alanını elle hesaplamak zahmetlidir. Bu profillerde standart tablolardaki değerler kullanılır. Kutu profil, boru, sac ve lama gibi basit kesitlerde ise ağırlık doğrudan formülle hesaplanabilir.

IPE Profil Ağırlık Tablosu

IPE profiller, Avrupa standardı paralel başlıklı I kesitli profillerdir. Başlıkları gövdeye göre dar olduğu için eğilmeye çalışan kiriş elemanlarında ekonomiktir. Profil adındaki sayı, kesit yüksekliğini milimetre cinsinden verir: IPE 300 profilin yüksekliği 300 mm’dir.

Profil Ağırlık (kg/m) 6 m boy (kg) 12 m boy (kg)
IPE 80 6,00 36,0 72,0
IPE 100 8,10 48,6 97,2
IPE 120 10,4 62,4 124,8
IPE 140 12,9 77,4 154,8
IPE 160 15,8 94,8 189,6
IPE 180 18,8 112,8 225,6
IPE 200 22,4 134,4 268,8
IPE 220 26,2 157,2 314,4
IPE 240 30,7 184,2 368,4
IPE 270 36,1 216,6 433,2
IPE 300 42,2 253,2 506,4
IPE 330 49,1 294,6 589,2
IPE 360 57,1 342,6 685,2
IPE 400 66,3 397,8 795,6
IPE 450 77,6 465,6 931,2
IPE 500 90,7 544,2 1.088,4
IPE 550 106,0 636,0 1.272,0
IPE 600 122,0 732,0 1.464,0

HEA Profil Ağırlık Tablosu

HEA (IPBl) profiller geniş başlıklı H kesitlerin hafif serisidir. Başlık genişliği yüksekliğine yakın olduğundan iki eksende de iyi rijitlik sağlar ve kolon ile ağır kirişlerde yaygın olarak kullanılır. HEA serisinde adla gerçek yükseklik birebir aynı değildir; örneğin HEA 300’ün yüksekliği 290 mm’dir.

Profil Ağırlık (kg/m) 6 m boy (kg) 12 m boy (kg)
HEA 100 16,7 100,2 200,4
HEA 120 19,9 119,4 238,8
HEA 140 24,7 148,2 296,4
HEA 160 30,4 182,4 364,8
HEA 180 35,5 213,0 426,0
HEA 200 42,3 253,8 507,6
HEA 220 50,5 303,0 606,0
HEA 240 60,3 361,8 723,6
HEA 260 68,2 409,2 818,4
HEA 280 76,4 458,4 916,8
HEA 300 88,3 529,8 1.059,6
HEA 320 97,6 585,6 1.171,2
HEA 340 105,0 630,0 1.260,0
HEA 360 112,0 672,0 1.344,0
HEA 400 125,0 750,0 1.500,0
HEA 450 140,0 840,0 1.680,0
HEA 500 155,0 930,0 1.860,0
HEA 600 178,0 1.068,0 2.136,0

HEB Profil Ağırlık Tablosu

HEB (IPB) profiller aynı aileden ancak başlık ve gövde kalınlıkları daha fazla olan orta seridir. Aynı isimdeki HEA’ya göre küçük ve orta boylarda yaklaşık %30 – %45, büyük boylarda yaklaşık %20 – %25 daha ağırdır ve daha yüksek taşıma kapasitesi sunar. Daha da ağır olan HEM serisi özel yüksek yükler için kullanılır.

Profil Ağırlık (kg/m) 6 m boy (kg) 12 m boy (kg)
HEB 100 20,4 122,4 244,8
HEB 120 26,7 160,2 320,4
HEB 140 33,7 202,2 404,4
HEB 160 42,6 255,6 511,2
HEB 180 51,2 307,2 614,4
HEB 200 61,3 367,8 735,6
HEB 220 71,5 429,0 858,0
HEB 240 83,2 499,2 998,4
HEB 260 93,0 558,0 1.116,0
HEB 280 103,0 618,0 1.236,0
HEB 300 117,0 702,0 1.404,0
HEB 320 127,0 762,0 1.524,0
HEB 340 134,0 804,0 1.608,0
HEB 360 142,0 852,0 1.704,0
HEB 400 155,0 930,0 1.860,0
HEB 450 171,0 1.026,0 2.052,0
HEB 500 187,0 1.122,0 2.244,0
HEB 600 212,0 1.272,0 2.544,0

NPI Profil Ağırlık Tablosu

NPI (I) profiller, başlıklarının iç yüzeyi eğimli olan klasik I profillerdir. Günümüzde yeni projelerde çoğunlukla IPE tercih edilse de NPI profiller hâlâ piyasada bulunur ve özellikle mevcut yapıların güçlendirilmesinde, vinç yollarında ve tamir işlerinde kullanılır.

Profil Ağırlık (kg/m) 6 m boy (kg) 12 m boy (kg)
NPI 80 5,94 35,6 71,3
NPI 100 8,34 50,0 100,1
NPI 120 11,1 66,6 133,2
NPI 140 14,3 85,8 171,6
NPI 160 17,9 107,4 214,8
NPI 180 21,9 131,4 262,8
NPI 200 26,2 157,2 314,4
NPI 220 31,1 186,6 373,2
NPI 240 36,2 217,2 434,4
NPI 260 41,9 251,4 502,8
NPI 280 47,9 287,4 574,8
NPI 300 54,2 325,2 650,4
NPI 320 61,0 366,0 732,0
NPI 340 68,0 408,0 816,0
NPI 360 76,1 456,6 913,2
NPI 380 84,0 504,0 1.008,0
NPI 400 92,4 554,4 1.108,8

NPU (U) Profil Ağırlık Tablosu

NPU profiller, U şeklindeki kesitleriyle çatı aşıkları, merdiven limonları, çerçeve kenarları ve bağlantı elemanlarında kullanılır. Sırt sırta iki NPU kaynaklanarak kutu kesitli kolonlar da oluşturulabilir.

Profil Ağırlık (kg/m) 6 m boy (kg) 12 m boy (kg)
NPU 50 5,59 33,5 67,1
NPU 65 7,09 42,5 85,1
NPU 80 8,64 51,8 103,7
NPU 100 10,6 63,6 127,2
NPU 120 13,4 80,4 160,8
NPU 140 16,0 96,0 192,0
NPU 160 18,8 112,8 225,6
NPU 180 22,0 132,0 264,0
NPU 200 25,3 151,8 303,6
NPU 220 29,4 176,4 352,8
NPU 240 33,2 199,2 398,4
NPU 260 37,9 227,4 454,8
NPU 280 41,8 250,8 501,6
NPU 300 46,2 277,2 554,4

Tablolardaki değerler EN 10365 ve DIN tablolarındaki nominal ağırlıklardır. Haddehane toleransları nedeniyle teslim edilen malzemenin gerçek tartı ağırlığı birkaç yüzde farklı olabilir.

Çelik Profil Ağırlık Hesaplama Aracı

Aşağıdaki araçta ürün tipini seçin. IPE, HEA, HEB, NPI ve NPU için profil boyunu listeden seçmeniz yeterlidir. Kutu profil, boru, sac, lama, köşebent, dolu yuvarlak ve dolu kare için ölçüleri girin; araç kesit alanını, metre ağırlığını, bir parçanın ve tüm parçaların toplam ağırlığını hesaplar. Paslanmaz çelik ve alüminyum için malzeme seçeneğini değiştirebilirsiniz.

Kutu Profil Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Dikdörtgen veya kare kutu profilin kesit alanı, dış dikdörtgenin alanından iç boşluğun alanı çıkarılarak bulunur:

A = a × b − (a − 2t) × (b − 2t) (a, b: dış kenarlar, t: et kalınlığı, mm)

Örnek: 100 × 50 × 3 mm kutu profil için A = 5.000 − 94 × 44 = 864 mm², ağırlık = 864 × 0,00785 ≈ 6,78 kg/m. Gerçek kutu profillerde köşeler yuvarlatıldığı için katalog değeri bundan biraz daha düşüktür (genellikle %2 – %4).

Boru Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Dairesel çelik borunun ağırlığı, dış çap (D) ve et kalınlığından (t) bulunur:

kg/m = 0,02466 × t × (D − t) (D ve t mm cinsinden)

Örnek: 114,3 × 4 mm boru için 0,02466 × 4 × 110,3 ≈ 10,88 kg/m. Bu formül, π × (D − t) × t × 7.850 / 10⁶ ifadesinin sadeleştirilmiş hâlidir.

Sac Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Sac levhanın ağırlığı en, boy ve kalınlığın çarpımıyla bulunur. Pratik kural: 1 mm kalınlığındaki çelik sacın 1 m²’si 7,85 kg gelir. Dolayısıyla:

Sac ağırlığı (kg) = En (m) × Boy (m) × Kalınlık (mm) × 7,85

Örnek: 1.500 × 3.000 mm ölçülerinde 5 mm’lik bir sac: 1,5 × 3,0 × 5 × 7,85 = 176,6 kg. Baklavalı saclarda desen nedeniyle ağırlık bir miktar artar; katalog değerine bakılmalıdır.

Lama, Köşebent ve Mil Ağırlığı

  • Lama: kg/m = genişlik (mm) × kalınlık (mm) × 0,00785. Örnek: 50 × 10 lama ≈ 3,93 kg/m.
  • Eşit kollu köşebent (L): kg/m ≈ t × (2a − t) × 0,00785. Örnek: L 50 × 50 × 5 ≈ 3,73 kg/m (katalog değeri köşe yarıçapı nedeniyle yaklaşık 3,77 kg/m).
  • Dolu yuvarlak (mil): kg/m = 0,00617 × d². Örnek: Ø20 mil ≈ 2,47 kg/m. İnşaat demirleri için ayrıntılı tablo demir kaç kilo yazımızdadır.
  • Dolu kare: kg/m = a² × 0,00785. Örnek: 20 × 20 kare ≈ 3,14 kg/m.

IPE, HEA, HEB ve NPI Arasındaki Farklar

Profil Kesit biçimi Başlık Tipik kullanım
IPE I, paralel başlıklı Dar Kirişler, aşıklar, döşeme kirişleri
HEA H, geniş başlıklı (hafif seri) Geniş Kolonlar, ağır kirişler, çerçeveler
HEB H, geniş başlıklı (orta seri) Geniş, kalın Yüksek yüklü kolonlar, köprü ve vinç kirişleri
NPI I, eğimli iç başlık yüzeyli Dar Mevcut yapılarda değişim, vinç yolları, onarım
NPU U Tek taraflı Aşık, limon, çerçeve kenarı, bağlantı

Seçim yapılırken yalnızca ağırlığa değil, kesitin atalet momentine, mukavemet momentine ve stabiliteye (yanal burulmalı burkulma, yerel burkulma) bakılmalıdır. Aynı ağırlıktaki iki profilden biri kirişte, diğeri kolonda çok daha verimli olabilir. Çelik yapı tasarımının genel ilkeleri için çelik yapı tasarım prensipleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Çelik Sınıfı (S235, S275, S355) Ağırlığı Değiştirir mi?

Hayır. S235, S275 ve S355 gibi çelik sınıfları malzemenin akma dayanımını gösterir; yoğunluğu değiştirmez. Aynı ölçüdeki S235 ve S355 profillerin ağırlığı aynıdır. Ancak daha yüksek dayanımlı çelik kullanıldığında aynı yük daha küçük kesitle taşınabildiği için toplam yapı ağırlığı azalabilir. Çelik yapılarda malzeme koşulları için TBDY 2018 çelik yapılarda malzeme koşulları yazımıza bakabilirsiniz.

Çelik Metrajında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Standart boylar: Hadde profiller genellikle 6 m ve 12 m boylarda satılır. Kesim planı yapılmazsa artan parçalar fire olarak kalır; siparişte boy optimizasyonu yapın.
  • Bağlantı elemanları: Levhalar, berkitmeler, bulonlar ve kaynak dikişi ağırlıkları ana profillere ayrıca eklenmelidir. Bu ek ağırlık birleşim tipine ve proje detayına göre değiştiğinden, ön metrajda bile ayrı bir kalem olarak takip edilmelidir.
  • Teorik ağırlık ve kantar ağırlığı: Satış ve hakedişte hangisinin esas alınacağı sözleşmede açıkça belirtilmelidir.
  • Boya ve galvaniz: Sıcak daldırma galvaniz, ürüne kesit inceliğine bağlı olarak birkaç yüzde ek ağırlık getirir.
  • Birim karışıklığı: Çelik fiyatları genellikle ton bazında verilir; kg/m değerini boy ve adetle çarpıp tona çevirmeyi unutmayın.

Çelik yapıların imalat ve montaj kontrolleri için çelik yapı imalat kontrolü, bulonlu birleşimler için bulon nedir yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Örnek: Bir Çelik Çatı Makasının Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Çelik metrajı, her elemanın metre ağırlığı ile toplam boyunun çarpılmasından ibarettir; asıl iş, elemanları eksiksiz listelemektir. Basit bir örnekle süreci adım adım görelim. 12 m açıklıklı bir depo çatısında, 6 m aralıklarla yerleştirilmiş 5 adet çerçeve olduğunu ve her çerçevenin iki adet HEA 200 kolon (her biri 6 m) ile bir adet IPE 300 kiriş (12 m) içerdiğini varsayalım. Çerçeveler arasında 1,5 m aralıklarla NPU 120 aşıklar kullanılsın.

  1. Kolonlar: 5 çerçeve × 2 kolon × 6 m = 60 m HEA 200. Ağırlık: 60 × 42,3 = 2.538 kg.
  2. Kirişler: 5 × 12 m = 60 m IPE 300. Ağırlık: 60 × 42,2 = 2.532 kg.
  3. Aşıklar: 12 m açıklıkta 1,5 m aralıkla 9 aşık hattı, toplam bina boyu 24 m: 9 × 24 = 216 m NPU 120. Ağırlık: 216 × 13,4 = 2.894 kg.
  4. Ara toplam: 2.538 + 2.532 + 2.894 = 7.964 kg ≈ 8,0 ton.
  5. Bağlantılar ve küçük elemanlar: Kolon ayak levhaları, alın levhaları, berkitmeler, çaprazlar ve bulonlar ayrıca listelenip eklenir.

Bu örnek, metre ağırlığı tablosunun neden günlük işin vazgeçilmez aracı olduğunu gösterir: Proje çizimlerindeki eleman listesi elinizdeyse, tüm yapının çelik tonajını birkaç dakikada çıkarabilirsiniz. Ton başına fiyatla çarpıldığında da kaba bir malzeme maliyeti elde edilir. İşçilik, boya, montaj ve nakliye bu maliyete ayrıca eklenmelidir. Metrajın genel ilkeleri için metraj nedir, nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Ağırlıktan tasarruf etmenin pratik yolları

  • Kirişte IPE, kolonda HE: Eğilme taşıyan kirişlerde yüksek ve dar IPE kesitleri, eksenel yük taşıyan kolonlarda ise iki eksende de rijit HEA/HEB kesitleri genellikle daha ekonomiktir.
  • Yüksek dayanımlı çelik: S355 kullanmak, aynı yük için S235’e göre daha küçük kesit seçilmesine imkân verebilir.
  • Boy optimizasyonu: Eleman boylarını 6 ve 12 m’lik ticari boylara uygun planlamak fireyi azaltır.
  • Kompozit çalışma: Döşeme kirişlerinde betonla kompozit çalışma sağlanırsa kiriş kesiti küçülebilir. Ayrıntılar için kompozit döşeme, kolon ve kiriş yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

IPE 200 profil kaç kilo?

IPE 200 profilin metre ağırlığı 22,4 kg/m’dir. 6 metrelik boyu yaklaşık 134,4 kg, 12 metrelik boyu yaklaşık 268,8 kg gelir.

HEA 200 profil kaç kilo?

HEA 200 profil 42,3 kg/m’dir. 6 metrelik boyu yaklaşık 253,8 kg, 12 metrelik boyu yaklaşık 507,6 kg’dır.

HEB 200 profil kaç kilo?

HEB 200 profil 61,3 kg/m’dir. 6 metrelik boyu yaklaşık 367,8 kg’dır.

NPU 100 ve NPU 120 kaç kilo?

NPU 100 yaklaşık 10,6 kg/m, NPU 120 yaklaşık 13,4 kg/m’dir.

40x40x2 kutu profil kaç kilo?

Formülle: A = 40 × 40 − 36 × 36 = 304 mm², ağırlık ≈ 304 × 0,00785 ≈ 2,39 kg/m. Köşe yuvarlatmaları nedeniyle katalog değeri yaklaşık 2,3 kg/m civarındadır.

1 m² 2 mm sac kaç kilo?

2 mm kalınlığında 1 m² çelik sac 2 × 7,85 = 15,7 kg gelir.

HEA ile HEB arasındaki fark nedir?

İkisi de geniş başlıklı H profildir. HEB’nin başlık ve gövde kalınlıkları daha fazladır; bu nedenle aynı isimdeki HEA’dan daha ağır ve daha yüksek taşıma kapasitelidir.

Paslanmaz çelik profil daha mı ağırdır?

Paslanmaz çeliğin yoğunluğu (yaklaşık 7.900 – 8.000 kg/m³) karbon çeliğinden biraz yüksektir; aynı ölçüde yaklaşık %1 – %2 daha ağırdır. Alüminyum ise yaklaşık üçte bir ağırlıktadır.

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir