Granülometri Nedir? Elek Analizi, Granülometri Eğrisi ve İncelik Modülü (Hesaplayıcılı)
Granülometri, bir agrega ya da zemin numunesindeki tanelerin boyutlarına göre dağılımını gösteren bileşimdir. Bu dağılım, numunenin farklı göz açıklıklarına sahip elek serisinden geçirilmesiyle yapılan elek analizi ile belirlenir ve sonuçlar granülometri eğrisi adı verilen grafikle gösterilir. Beton tasarımında agrega karışım oranlarını belirlemek, zeminleri sınıflandırmak, yol ve dolgu malzemelerinin uygunluğunu kontrol etmek için granülometri bilgisine ihtiyaç duyulur.
Bu yazıda granülometri nedir, gradasyon ne demek, elek analizi nasıl yapılır, elek analizi hesaplama adımları, granülometri eğrisi nasıl çizilir, incelik modülü, referans granülometri eğrileri ve agrega karışım oranlarının hesabı çözümlü örneklerle anlatılmaktadır. Yazının ortasındaki granülometri hesaplayıcısı ile elek üstü kütlelerinizi girerek geçen yüzdeleri, incelik modülünü, D10–D30–D60 değerlerini, Cu ve Cc katsayılarını ve granülometri eğrinizi anında görebilirsiniz.
Kısaca: Elek analizinde kurutulmuş numune büyük elekten küçüğe doğru elenir, her elekte kalan kütle tartılır. Elekten geçen % = 100 − kümülatif kalan % formülüyle hesaplanan değerler, yatay ekseni logaritmik elek açıklığı, düşey ekseni geçen yüzde olan grafikte birleştirilerek granülometri eğrisi elde edilir. Eğri %100 çizgisine yakınsa malzeme ince, %0 çizgisine yakınsa iri tanelidir.
Granülometri Nedir?
Farklı boyuttaki agrega tanelerinin dağılımının saptanması, malzemenin birbirini izleyen eleklerden geçirilerek elenmesiyle mümkün olur. Bu işleme elek analizi, elde edilen tane boyu dağılımına ise granülometri denir. Granülometri, agrega yığınının tane büyüklüğüne göre dizilişini verir ve malzemenin yüzde kaçının belirli bir elek altına geçtiğini gösterir.
Granülometri; beton ve asfalt karışımlarının tasarımında, zeminlerin mühendislik sınıflandırmasında, filtre ve drenaj malzemelerinin seçiminde, dolgu ve alt temel malzemelerinin şartnameye uygunluğunun kontrolünde temel bir veridir. İki malzemenin aynı en büyük tane boyutuna sahip olması, aynı davranışı göstereceği anlamına gelmez; asıl belirleyici olan tanelerin boyutlara göre nasıl dağıldığıdır.
Gradasyon ne demek?
Gradasyon, granülometri ile aynı anlamda kullanılan ve tane boyu dağılımını ifade eden bir terimdir. İngilizce “gradation” veya “grading” kelimesinden gelir. “İyi gradasyonlu malzeme” denildiğinde, iri taneler arasındaki boşlukları daha küçük tanelerin doldurduğu, her boyuttan tane içeren sürekli bir dağılım kastedilir. Halk arasında zaman zaman “granülometre” şeklinde de yazılsa da doğru terim granülometridir.
Elek Analizi Nedir?
Elek analizi, belirli göz açıklıklarına sahip standart elekler kullanılarak tanelerin boyutlarına göre ayrılması ve her boyut grubundaki malzeme miktarının tartılarak belirlenmesi işlemidir. Agregalar için Türkiye’de TS EN 933-1 standardı, zeminler için ise TS 1900-1 standardı esas alınır. 0,063 mm’den (zeminlerde 0,075 mm) küçük ince tanelerin dağılımı eleme ile belirlenemediğinden bu kısım için hidrometre analizi yapılır.
Beton agregalarında Türkiye’de yaygın olarak kullanılan kare göz açıklıklı elek serisi şöyledir: 63 – 31,5 – 16 – 8 – 4 – 2 – 1 – 0,5 – 0,25 mm. Bu seride her elek bir öncekinin yaklaşık yarısı göz açıklığına sahiptir; bu nedenle granülometri eğrisi logaritmik eksende eşit aralıklarla çizilir. Amerikan ASTM serisi ise No.4 (4,75 mm), No.8, No.16, No.30, No.50, No.100 ve No.200 (0,075 mm) gibi eleklerden oluşur.
Elek Analizi İçin Numune Alma
Deney sonucunun güvenilir olması için alınan numunenin yığının tamamını temsil etmesi gerekir. Agrega yığınının tepesinden ve eteğinden örnek alınmaz; aksi takdirde iri taneler eteğe yuvarlandığı için numune ya çok ince ya da çok iri olur. Örnek, yığının orta seviyesinden ve farklı noktalardan alınarak birleştirilir.
Alınan numune, deney için gereken miktara dörtleme yöntemi veya numune bölücü ile indirilir. Dörtleme yönteminde malzeme düz bir zemine daire şeklinde serilir, dört eşit dilime ayrılır ve karşılıklı iki dilim alınarak işlem gerekli miktara inene kadar tekrarlanır.
Deney numunesinin kütlesi en büyük tane boyutuna bağlıdır. Pratikte ince agregalar için yaklaşık 1 kg, iri agregalar için en az 3 kg numune kullanılır; en büyük tane boyutu arttıkça gereken numune miktarı da artar. TS EN 933-1, en büyük tane boyutu 32 mm olan agregalar için yaklaşık 10 kg, 16 mm için yaklaşık 2,6 kg, 8 mm için yaklaşık 0,6 kg numune öngörür.
Elek Analizi Nasıl Yapılır?
- Kurutma: Numune 110 ± 5 °C’deki etüvde sabit kütleye gelinceye kadar kurutulur ve kuru kütlesi (M1) tartılır.
- Yıkama: İnce madde içeriği belirlenecekse numune 0,063 mm’lik elek üzerinde yıkanır, elek üstünde kalan kısım yeniden kurutulup tartılır.
- Elek serisinin hazırlanması: Elekler göz açıklığı en büyük olan en üstte, en küçük olan en altta olacak şekilde üst üste dizilir; en alta tava konur.
- Eleme: Numune en üstteki eleğe dökülür ve elek seti elle veya mekanik sarsıcıyla, eleklerden geçen miktar ihmal edilebilir hale gelinceye kadar sallanır.
- Tartım: Her elek üzerinde kalan malzeme ayrı ayrı tartılır. Elek üstünde kalan malzemeler bir kap içinde tartılır; bu kabın ağırlığına dara denir ve hesapta dara ağırlığı çıkarılır.
- Kontrol: Elek üstü kütlelerin ve tavadaki malzemenin toplamı, başlangıçtaki kuru kütle ile karşılaştırılır. Fark genellikle %1’i aşmamalıdır; aşarsa deney tekrarlanır.
- Hesap ve grafik: Her elek için kalan yüzde, kümülatif kalan yüzde ve geçen yüzde hesaplanarak granülometri eğrisi çizilir.
Agregalar üzerinde yapılan diğer deneyler için agrega deneyleri yazımızı inceleyebilirsiniz.
Elek Analizi Hesaplama ve Elek Analizi Tablosu
Elek analizi sonuçları genellikle bir tabloyla düzenlenir. Hesap adımları şunlardır:
- Kalan % = elek üstünde kalan kütle / toplam kuru kütle × 100
- Kümülatif kalan % = o elek ve daha büyük eleklerde kalan yüzdelerin toplamı
- Geçen % = 100 − kümülatif kalan %
Örnek: 3000 g kuru iri agrega numunesi elendiğinde, eleklerde biriken (kümülatif) kalan kütleler ve hesaplanan geçen yüzdeler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Elek açıklığı (mm) | Kümülatif kalan W₁ (g) | Geçen W₂ = 3000 − W₁ (g) | Geçen % = 100 × W₂ / 3000 |
|---|---|---|---|
| 31,5 | 0 | 3000 | 100 |
| 16 | 250 | 2750 | 92 |
| 8 | 2500 | 500 | 17 |
| 4 | 3000 | 0 | 0 |
| 2 | 3000 | 0 | 0 |
| 1 | 3000 | 0 | 0 |
| 0,5 | 3000 | 0 | 0 |
| 0,25 | 3000 | 0 | 0 |
Tablodan, bu malzemenin tamamının 4 mm’den büyük olduğu ve ağırlıklı olarak 8–16 mm arasında toplandığı görülür. Bu tür tek boyutlu malzemelere uygulamada kırma taş (mıcır) veya iri agrega denir ve tek başına betonda kullanılmaz; kum ve diğer agregalarla karıştırılarak uygun bir granülometri elde edilir.
Granülometri Eğrisi Nasıl Çizilir?
Granülometri eğrisi, elek analizi sonuçlarının grafik gösterimidir. Çizim için:
- Yatay eksene (apsis) elek açıklıkları logaritmik ölçekle yerleştirilir. Böylece 0,25 mm ile 31,5 mm arasındaki elekler eşit aralıklarla dizilir.
- Düşey eksene (ordinat) elekten geçen malzeme yüzdesi (%0–100) doğrusal ölçekle yerleştirilir.
- Her elek için hesaplanan geçen yüzde işaretlenir ve noktalar birleştirilir.
Aşağıdaki şekilde yukarıdaki örnek numunenin granülometri eğrisi gösterilmiştir.

Granülometri Eğrisinin Özellikleri ve Yorumlanması
- Granülometri eğrisi artan bir eğridir; elek açıklığı büyüdükçe geçen yüzde azalmaz.
- Eğride yatay bir bölüm varsa, karşılık gelen elekler arasında tane yok demektir. Bu tür malzemelere kesikli (aralıklı) granülometrili malzeme denir.
- Eğrinin %100 çizgisine yakın olması malzemenin ince, %0 çizgisine yakın olması iri taneli olduğunu gösterir.
- İki elek arasındaki ordinat farkı, bu iki elek arasında kalan malzemenin yüzdesini verir.
- Eğri dik ise tanelerin çoğu dar bir boyut aralığındadır (üniform, tek boyutlu malzeme). Eğri yayvan ve düzgün ise malzeme her boyuttan tane içerir (iyi derecelenmiş).
D10, D30, D60, Cu ve Cc nedir?
Granülometri eğrisinden okunan bazı karakteristik çaplar, özellikle zeminlerin sınıflandırılmasında kullanılır:
- D10 (etkin dane çapı): Malzemenin %10’unun geçtiği elek açıklığıdır. Geçirimlilik ve filtre tasarımında önemlidir.
- D30 ve D60: Sırasıyla %30 ve %60’ın geçtiği elek açıklıklarıdır.
- Üniformluk katsayısı: Cu = D60 / D10
- Eğrilik (derecelenme) katsayısı: Cc = D30² / (D10 × D60)
Birleştirilmiş Zemin Sınıflandırma Sisteminde (USCS) çakıllar için Cu ≥ 4 ve 1 ≤ Cc ≤ 3, kumlar için Cu ≥ 6 ve 1 ≤ Cc ≤ 3 koşulu sağlanıyorsa malzeme iyi derecelenmiş (GW, SW) kabul edilir; sağlanmıyorsa kötü derecelenmiş (GP, SP) sayılır. İnce tane oranı yüksek zeminlerde sınıflandırma için ayrıca kıvam limitleri belirlenir.
Granülometri Hesaplayıcı
Aşağıdaki hesaplayıcıya toplam kuru numune kütlesini ve her elek üzerinde kalan kütleyi girerek elek analizi tablosunu, incelik modülünü, D10–D30–D60 değerlerini, Cu ve Cc katsayılarını otomatik olarak hesaplayabilirsiniz. Referans eğri seçtiğinizde karışımın TS 802 A–B bölgesinde kalıp kalmadığı da gösterilir ve granülometri eğriniz referans eğrilerle birlikte çizilir.
Betonda Granülometrinin Önemi
Beton üretiminde agrega ile çimento hamuru arasındaki bağın güçlü olabilmesi için agrega tanelerinin yüzeyinin ince bir çimento hamuru tabakasıyla kaplanması gerekir. Kullanılan malzemede ince agrega fazlaysa, tane boyutları küçüldükçe tanelerin toplam yüzey alanı artar. Toplam yüzey arttıkça bu yüzeyleri ıslatmak için gereken su ve çimento miktarı da artar. Beton kütlesindeki bu fazla su, boşluk oranını yükseltir, dayanımı düşürür ve geçirimliliği artırır. Şu halde betonda kullanılacak agregaların karışım granülometrisi gereğinden ince olmamalıdır.
Benzer şekilde iri malzemenin fazla olması ve iri taneler arasını dolduracak oranda yeterli ince malzemenin bulunmaması betonun işlenebilirliğini bozar, yerleştirmeyi zorlaştırır, ayrışmaya (segregasyon) ve boşluklu betona yol açar. Ekonomik ve aynı zamanda istenen dayanım ve dayanıklılığı sağlayan bir beton üretmek için agregaların karışım granülometrisi, ideal veya referans granülometri eğrilerine yakın olacak şekilde ayarlanır. Agrega türleri ve özellikleri hakkında daha fazla bilgi için agrega nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
İdeal Granülometri ve Referans Eğriler
İdeal granülometrinin amacı, en az boşluklu ve toplam yüzey alanı en küçük olan bir agrega karışımı elde etmektir. Bu amaçla önerilen en bilinen bağıntı Fuller eğrisidir: P = 100 × (d / D)0,5. Burada P, d açıklıklı elekten geçen yüzde, D ise en büyük tane boyutudur. Doğada bu granülometri hazır olarak bulunmaz; problem, doğal veya kırma agregaların belirlenen oranlarda karıştırılarak ideal eğriye yakın bir granülometri elde edilmesiyle çözülür.
Türkiye’de beton karışım hesaplarında TS 802 standardında verilen ve en büyük tane boyutuna bağlı olarak tanımlanan A, B ve C referans eğrileri kullanılır. Karışım granülometrisinin A ile B eğrileri arasında kalması tercih edilir; B ile C arası kullanılabilir bölge kabul edilir. A eğrisinin altında kalan karışımlar çok iri, C eğrisinin üstünde kalanlar ise çok ince ve fazla su gerektiren karışımlardır.
| Elek (mm) | 0,25 | 0,5 | 1 | 2 | 4 | 8 | 16 | 31,5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A16 (geçen %) | 3 | 7 | 12 | 21 | 36 | 60 | 100 | – |
| B16 (geçen %) | 8 | 20 | 32 | 42 | 56 | 76 | 100 | – |
| A32 (geçen %) | 2 | 5 | 8 | 14 | 23 | 38 | 62 | 100 |
| B32 (geçen %) | 8 | 18 | 28 | 37 | 47 | 62 | 80 | 100 |
En büyük agrega çapı 16 mm ve 31,5 mm için referans karışım eğrileri aşağıdaki şekillerde gösterilmiştir.


Kullanılacak beton sınıfına ve özelliklerine göre, karışımın hangi referans eğrilere uyacağı başlangıçta belirlenir. Beton dayanımını etkileyen diğer faktörler için kullanılabilir beton sınıfları yazımızı inceleyebilirsiniz.
İncelik Modülü Nedir? Nasıl Hesaplanır?
İncelik modülü, granülometri eğrisini tek bir sayıyla ifade eden bir göstergedir. Standart elek serisindeki eleklerde kalan kümülatif yüzdelerin toplamının 100’e bölünmesiyle bulunur. Grafik olarak, %100 doğrusu ile granülometri eğrisi arasında kalan alanla orantılıdır. Bu alan ne kadar küçükse eğri %100 doğrusuna o kadar yakındır ve agrega o kadar incedir. Kısacası incelik modülü büyüdükçe agrega irileşir.
Örnek olarak yukarıdaki tabloda verilen iri agreganın (KT2) incelik modülü, 0,25–31,5 mm elek serisiyle şöyle hesaplanır:
| Elek (mm) | 0,25 | 0,5 | 1 | 2 | 4 | 8 | 16 | 31,5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Geçen % | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 17 | 92 | 100 |
| Kümülatif kalan % | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 83 | 8 | 0 |
KKT2 = (100 + 100 + 100 + 100 + 100 + 83 + 8 + 0) / 100 = 5,91
Not: ASTM yönteminde incelik modülü farklı bir elek serisiyle (0,15 mm’den başlayarak) hesaplandığından, iki yöntemle bulunan değerler doğrudan karşılaştırılmamalıdır. Kumlar için ASTM yöntemiyle bulunan incelik modülü genellikle 2,3–3,1 arasında istenir.
Agrega Karışım Oranlarının Hesaplanması
İki veya daha fazla agrega, karışımın granülometrisi referans eğrilere uyacak şekilde karıştırılır. Örneğin kum (x), birinci iri agrega (y) ve ikinci iri agrega (z) kullanılıyorsa:
- Karışım oranları: x + y + z = 1
- İncelik modülü koşulu: x·Kx + y·Ky + z·Kz = Kr
Burada Kx, Ky, Kz her agreganın incelik modülü, Kr ise hedeflenen referans eğrinin (genellikle A ve B eğrilerinin ortalaması) incelik modülüdür. Üç bilinmeyenli iki denklemin sonsuz çözümü vardır; bu nedenle kum oranı x önce seçilir. Beton teknolojisinde en ince bileşen olan kum oranının mümkün olduğunca düşük tutulması toplam yüzeyi ve su ihtiyacını azaltır; uygulamada genellikle x = 0,35–0,55 aralığında seçilir. Oranlar mutlak hacimce tanımlanır; agregaların özgül ağırlıkları birbirine yakınsa kütlece oranlar da yaklaşık aynı kabul edilebilir.
Örnek 1: Kum ve çakılın karışım oranı
Granülometri eğrileri aşağıda verilen kum ve çakıl hangi oranlarda karışmalıdır ki karışımın granülometri eğrisi A31,5 ile B31,5 eğrileri arasında kalsın? Karışımın granülometri eğrisini çizin. Çözümde her agreganın incelik modülü hesaplanır, A ve B eğrilerinin incelik modüllerinin ortalaması hedef alınarak kum oranı bulunur ve karışımın her elekteki geçen yüzdesi (x·Px + y·Py) hesaplanarak eğri çizilir.



Örnek 2: Üç agregalı karışım (A16–B16)
Aşağıda granülometrik bileşimi verilen agregalar kullanılarak beton üretilecektir. TS 802’de verilen A16 ile B16 eğrileri arasında kalacak şekilde agrega karışım oranlarını hesaplayınız ve granülometri eğrisini çizerek uygun bölgede kaldığını gösteriniz.
| Elek açıklığı (mm) | 16 | 8 | 4 | 2 | 1 | 0,5 | 0,25 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kum | 100 | 100 | 100 | 75 | 45 | 29 | 15 |
| Mıcır I | 100 | 71 | 32 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Mıcır II | 100 | 22 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| TS 802 A16 | 100 | 60 | 36 | 21 | 12 | 7 | 3 |
| TS 802 B16 | 100 | 76 | 56 | 42 | 32 | 20 | 8 |
Çözüm: 0,25–16 mm elek serisiyle incelik modülleri hesaplanır:
- Kum: (0 + 0 + 0 + 25 + 55 + 71 + 85) / 100 = 2,36
- Mıcır I: (0 + 29 + 68 + 100 + 100 + 100 + 100) / 100 = 4,97
- Mıcır II: (0 + 78 + 95 + 100 + 100 + 100 + 100) / 100 = 5,73
- A16: 4,61; B16: 3,66; hedef Kr = (4,61 + 3,66) / 2 ≈ 4,14
Kum oranı x = 0,40 seçilirse y + z = 0,60 ve 0,40 × 2,36 + 4,97y + 5,73z = 4,14 denklemlerinden y ≈ 0,32 ve z ≈ 0,28 bulunur. Karışım oranları: %40 kum, %32 mıcır I, %28 mıcır II.
Karışımın her elekteki geçen yüzdesi P = 0,40·Pkum + 0,32·Pmıcır I + 0,28·Pmıcır II bağıntısıyla hesaplanır: 16 mm’de %100, 8 mm’de ≈ %69, 4 mm’de ≈ %52, 2 mm’de %30, 1 mm’de %18, 0,5 mm’de ≈ %12 ve 0,25 mm’de %6. Bu değerlerin tamamı A16 ile B16 eğrileri arasında kaldığından karışım uygundur.



Zeminlerde Granülometri ve Sınıflandırma
Zemin mekaniğinde granülometri, zeminin iri daneli (çakıl, kum) veya ince daneli (silt, kil) olarak ayrılmasının ilk adımıdır. Numunenin %50’sinden fazlası 0,075 mm’lik elek üzerinde kalıyorsa zemin iri daneli kabul edilir. İri daneli zeminlerde Cu ve Cc katsayıları derecelenmeyi, ince madde oranı ve kıvam limitleri ise zeminin siltli mi killi mi olduğunu belirler. Örneğin %12’den fazla ince madde içeren bir kum, ince tanelerin plastisitesine göre SM (siltli kum) veya SC (killi kum) olarak sınıflandırılır.
Granülometri, zeminlerin geçirimliliği, sıkışabilirliği ve dolgu malzemesi olarak uygunluğu hakkında da önemli ipuçları verir. İyi derecelenmiş kum-çakıl karışımları sıkıştırıldığında yüksek kuru birim hacim ağırlığına ulaşır; üniform ince kumlar ise sıvılaşmaya daha yatkındır. Bu nedenle granülometri deneyi, zemin etüdü raporlarının vazgeçilmez bir parçasıdır.
Elek Analizinde Sık Yapılan Hatalar
- Temsili olmayan numune: Yığının tepesinden veya eteğinden alınan numune, granülometriyi olduğundan iri veya ince gösterir.
- Elekleri aşırı yüklemek: Bir eleğin üzerinde çok fazla malzeme birikirse ince taneler geçemez ve sonuç iri çıkar. Gerekirse eleme parçalar halinde yapılır.
- Yetersiz eleme süresi: Eleme, eleklerden geçen miktar ihmal edilebilir hale gelinceye kadar sürdürülmelidir.
- Nemli numune: Islak ince taneler topaklanarak iri elekte kalır. Numune mutlaka kurutulmalı, ince madde içeriği yüksekse yıkanmalıdır.
- Dara hatası: Tartım kabının ağırlığının çıkarılmaması tüm sonuçları bozar.
- Kütle kaybı kontrolünün yapılmaması: Elek üstü kütlelerin toplamı başlangıç kütlesiyle karşılaştırılmalı, %1’den büyük farklarda deney tekrarlanmalıdır.
- Yanlış eksen ölçeği: Granülometri eğrisinin yatay ekseni logaritmik değil doğrusal çizilirse eğrinin şekli ve yorumu tamamen değişir.
Sıkça Sorulan Sorular
Granülometri nedir?
Granülometri, bir agrega veya zemin numunesindeki tanelerin boyutlarına göre dağılımıdır. Elek analiziyle belirlenir ve granülometri eğrisiyle gösterilir.
Gradasyon nedir?
Gradasyon, granülometri ile aynı anlama gelir ve tane boyu dağılımını ifade eder. İyi gradasyonlu malzeme, her boyuttan tane içeren ve boşlukları küçük tanelerle dolan malzemedir.
Elek analizi ne işe yarar?
Elek analizi; beton ve asfalt agregalarının karışım oranlarını belirlemek, zeminleri sınıflandırmak, dolgu, filtre ve drenaj malzemelerinin şartnameye uygunluğunu kontrol etmek için yapılır.
Granülometri eğrisi nasıl çizilir?
Yatay eksene elek açıklıkları logaritmik ölçekle, düşey eksene elekten geçen yüzdeler doğrusal ölçekle yerleştirilir. Her elek için hesaplanan geçen yüzde işaretlenir ve noktalar birleştirilir.
Elekten geçen yüzde nasıl hesaplanır?
Önce her elekte kalan kütlenin toplam kütleye oranı bulunur, bu oranlar büyük elekten küçüğe doğru toplanarak kümülatif kalan yüzde elde edilir. Geçen yüzde = 100 − kümülatif kalan yüzde formülüyle hesaplanır.
İncelik modülü kaç olmalı?
İncelik modülü, istenen referans eğriye ve en büyük tane boyutuna bağlıdır. 0,25–31,5 mm serisiyle hesaplandığında A32 ile B32 eğrileri arasındaki karışımlar için yaklaşık 4,2–5,5 arasındadır. Kumlar için ASTM yöntemiyle 2,3–3,1 değerleri istenir.
İyi derecelenmiş malzeme nasıl anlaşılır?
Granülometri eğrisi yayvan ve düzgün ise, üniformluk katsayısı çakıllarda 4’ten, kumlarda 6’dan büyükse ve eğrilik katsayısı 1 ile 3 arasındaysa malzeme iyi derecelenmiş kabul edilir.
Kesikli granülometri nedir?
Kesikli granülometride bazı boyut aralıklarında hiç tane bulunmaz ve granülometri eğrisinde yatay bölümler oluşur. Özel betonlarda bilinçli olarak tercih edilebilir; ancak genel olarak ayrışma riskini artırır.
Elek analizi için ne kadar numune gerekir?
Numune miktarı en büyük tane boyutuna bağlıdır. Pratikte ince agrega için yaklaşık 1 kg, iri agrega için en az 3 kg kullanılır; 32 mm en büyük tane boyutunda TS EN 933-1’e göre yaklaşık 10 kg numune gerekir.
Granülometri ile hidrometre analizi arasındaki fark nedir?
Granülometri (elek analizi) 0,063–0,075 mm’den büyük tanelerin dağılımını eleklerle belirler. Daha ince silt ve kil tanelerinin dağılımı ise tanelerin sudaki çökelme hızına dayanan hidrometre analiziyle bulunur.
İlgili Yazılar
- Agrega nedir?
- Agrega deneyleri
- Hidrometre analizi nedir?
- Kıvam limitlerinin belirlenmesi
- Agrega aşınması deneyi


