MetrajŞantiye Bilgisi

Teleskopik Direk: Ölçüleri, Taşıma Gücü ve Kaç Adet Gerekir

Teleskopik direk (teleskopik dikme veya teleskop inşaat direği), iç içe geçen iki çelik borudan oluşan, boyu pim ve dişli ayar somunuyla ayarlanabilen ve en çok döşeme kalıplarını taşımak için kullanılan geçici bir destek elemanıdır. Kısa cevap şudur: Piyasadaki direkler genellikle yaklaşık 1,5–2,5 m’den 5,5 m’ye kadar açılan boy tiplerinde üretilir. Konutlarda en çok 3, 3,5 ve 4 metrelik tipler kullanılır. Taşıma gücü EN 1065’e göre sınıflandırılır. Örneğin D sınıfı bir direk her açılma boyunda 20 kN (≈ 2 ton), E sınıfı 30 kN (≈ 3 ton) taşır. A, B ve C sınıflarında taşıma gücü açılma boyu uzadıkça azalır. Kaç adet direk gerektiği şöyle bulunur: Önce döşemenin metrekare yükü (beton + kalıp + çalışma yükü) hesaplanır. Direğin izin verilen yükü bu değere bölünerek bir direğin taşıyabileceği alan bulunur. Döşeme alanı bu alana bölünür. Örneğin 20 cm’lik bir döşemede bir D sınıfı direk yaklaşık 2,9 m²’lik alanı taşıyabilir.

Teleskopik direk hesap aracı aşağıdadırDöşeme ölçülerini ve kalınlığını, direğin taşıma gücünü ve kat yüksekliğini girin. Araç gereken direk adedini, aralığı, direk başına yükü, uygun boy tipini ve maliyeti hesaplar.
Hesap aracına git ↓

Bu rehberde teleskopik direğin parçalarını, ölçülerini ve taşıma gücü sınıflarını anlatıyoruz. Bir döşeme için kaç adet direk gerektiğini adım adım hesaplıyor, kurulumda ve kalıp sökümünde dikkat edilecek güvenlik kurallarını açıklıyoruz.

Teleskopik direk: döşeme kalıbını taşıyan direkler, iç boru, ayar somunu ve pim, dış boru ile EN 1065 D ve E sınıfı taşıma gücü ve direk adedi hesabı
Döşeme kalıbı altında teleskopik direkler, taşıma gücü sınıfları ve adet hesabı

Teleskopik Direk Nedir?

Teleskopik direk, betonarme döşeme ve kirişlerin kalıplarını beton prizini alıp kendi kendini taşıyacak dayanıma ulaşana kadar destekleyen ayarlanabilir çelik dikmedir. Geçmişte bu iş için ahşap dikmeler (kereste direkler) kullanılırdı. Ahşap dikmelerin boyu sabitti, kama ile ayarlanırdı ve taşıma güçleri belirsizdi. Teleskopik çelik direkler ise boyu ayarlanabildiği, tekrar tekrar kullanılabildiği ve taşıma gücü test edilmiş olduğu için günümüzde kalıp işlerinin standart elemanıdır. Kalıp ve iskele türleri hakkında genel bilgi için inşaatlarda kalıp ve iskele yazımıza bakabilirsiniz.

Bir teleskopik direk şu parçalardan oluşur:

  • Dış boru: Daha geniş çaplı boru. Üzerinde dişli bölüm ve ayar somunu bulunur.
  • İç boru: Dış borunun içinde kayan, üzerinde belirli aralıklarla delikler bulunan borudur. Kaba boy ayarı bu deliklerle yapılır.
  • Ayar pimi: İç borunun deliğinden geçerek ayar somununa oturan ve yükü taşıyan pimdir. Direğin taşıma gücünün önemli bir kısmı bu pime bağlıdır. Pimin yerine çivi, demir parçası veya tel kullanılmamalıdır.
  • Ayar somunu: Dış borunun dişli kısmında dönen somundur. İnce boy ayarı ve kalıbın sıkıştırılması bununla yapılır.
  • Taban ve başlık plakaları: Yükü kalıba ve zemine dağıtan, çivi delikli kare plakalardır.

Direklerle birlikte kullanılan başlıca aksesuarlar şunlardır:

  • Dörtlü başlık (çatal başlık): Kalıp kirişlerini (örneğin H20 ahşap kirişleri) direğin üstünde tutar.
  • Dikme ayağı (tripod): Kurulum sırasında direği düşey tutar.
  • Çapraz bağlantı elemanları: Yüksek direkleri birbirine bağlayarak burkulma boyunu azaltır.

Teleskopik Direk Ölçüleri

Teleskopik direkler, en kısa ve en uzun açılma boyuyla tanımlanır. Ürün adındaki sayı genellikle en büyük açılma boyunu gösterir (örneğin “300” tipi en fazla 3,00 m açılır). Avrupa’da yaygın bir üreticinin ürün föyündeki boy aralıkları şöyledir:

Tip Açılma aralığı Yaklaşık ağırlık Tipik kullanım
250 1,48–2,50 m ≈ 12 kg Alçak tavanlar, bodrum, düşük kotlu döşemeler
300 1,73–3,00 m ≈ 14–16 kg Konutlarda standart kat yüksekliği (≈ 2,8–3,0 m)
350 1,98–3,50 m ≈ 17–21 kg Yüksek tavanlı konut, ticari zemin kat
400 2,23–4,00 m ≈ 21–25 kg Dükkân, ofis zemin katları, yüksek kat
450 2,48–4,50 m ≈ 25–29 kg Yüksek hacimler
550 2,98–5,50 m ≈ 32 kg Çok yüksek hacimler (genellikle çapraz bağlantıyla)

Ölçüler üreticiden üreticiye değişir. Türkiye’de piyasada “3 metre”, “3,5 metre” ve “4 metre teleskopik direk” olarak satılan ürünlerde de en kısa boy ve boru çapları farklı olabilir. Satın almadan veya kiralamadan önce ürünün açılma aralığı ve taşıma gücü tablosu mutlaka istenmelidir.

Hangi boyu seçmeliyim? Gereken direk boyu, kat yüksekliğinden döşeme kalınlığı ve kalıp yüksekliği (plywood ile kalıp kirişleri) çıkarılarak bulunur. Örneğin 3,00 m kat yüksekliği, 20 cm döşeme ve 25 cm kalıp yüksekliğinde direk boyu yaklaşık 2,55 m olmalıdır. Bu boy, 300 tipinin aralığındadır. Direk mümkünse en uzun boyuna yakın değil, açılma aralığının ortalarında kullanılmalıdır. Çünkü birçok sınıfta direk ne kadar uzun açılırsa taşıma gücü o kadar düşer.

Teleskopik Direk Taşıma Gücü

Ayarlanabilir teleskopik çelik direkler Avrupa’da EN 1065 standardına göre üretilir ve sınıflandırılır. Standart, direkleri taşıma gücüne göre A, B, C, D ve E sınıflarına ayırır:

  • A, B ve C sınıfları: Taşıma gücü açılma boyuna bağlıdır. Direk kısa kullanıldığında daha fazla, tam açıldığında daha az yük taşır.
  • D sınıfı: İzin verilen yük, her açılma boyunda 20 kN’dir.
  • E sınıfı: İzin verilen yük, her açılma boyunda 30 kN’dir.

Birçok direk aynı anda iki sınıfa göre işaretlenir (örneğin B/D veya C/E). Bu durumda direk, uzun boyda D veya E sınıfının sabit değerini, kısa boyda ise B veya C sınıfının daha yüksek değerini sağlar. Örneğin bir üreticinin B/D sınıfı direkleri her boyda en az 20 kN, kısa boylarda 36,7 kN’ye kadar yük taşır. C/E sınıfı direkleri ise en az 30 kN, 41,2 kN’ye kadar taşır. Başka bir üreticinin D sınıfı 300 tipi direği tam açıkken yaklaşık 20,6–23,6 kN, 2,0 m boya kadar ise 39,8 kN taşır.

Taşıma gücünü etkileyen diğer faktörler şunlardır:

  • Dış borunun konumu: Direk dış borusu altta veya üstte kullanılabilir. Üretici tablolarında iki durum için farklı taşıma gücü verilir.
  • Düşeylik: Eğik kurulan bir direk eksantrik yüklenir ve taşıma gücü belirgin şekilde düşer.
  • Durum: Bükülmüş, ezilmiş, paslanmış boru veya aşınmış diş, direğin gerçek kapasitesini bilinmez kılar. Hasarlı direk kullanılmamalıdır.
  • Uç koşulları: Başlık ve taban plakalarının kalıba ve zemine iyi oturması, yükün merkezden aktarılmasını sağlar.

Teleskopik direk kaç ton taşır? 1 ton-kuvvet yaklaşık 9,81 kN’dir. Bu yüzden D sınıfı bir direk her boyda yaklaşık 2 ton, E sınıfı bir direk yaklaşık 3 ton yük taşıyacak şekilde sınıflandırılır. Bu değerler üreticinin “izin verilen yük” değerleridir. Hesapta bunların üzerine çıkılmamalıdır. Sınıfı belirsiz, etiketsiz veya ikinci el direklerde taşıma gücü bilinmediği için daha temkinli olunmalıdır.

Etiket, işaret ve belgeler

Standarda uygun direklerin üzerinde genellikle üretici, sınıf ve boy bilgisini gösteren bir işaret veya etiket bulunur. Satın alırken veya kiralarken şunları isteyin: ürünün sınıfını ve boy aralığını gösteren teknik föy, açılma boyuna ve dış borunun konumuna göre izin verilen yük tablosu ve varsa test raporu veya uygunluk belgesi. Etiketi okunmayan, sınıfı bilinmeyen direklerin taşıma gücü varsayılamaz. Bu direkler ancak çok daha düşük bir yükle ve uzman değerlendirmesiyle kullanılmalıdır.

Döşeme Kalıbına Gelen Yük

Direk sayısını hesaplamak için önce döşemenin metrekare başına yükü bulunur. Bu yük üç kalemden oluşur:

  1. Taze beton ve donatı ağırlığı: Kalıp hesaplarında donatılı taze beton için genellikle 25 kN/m³ alınır. Döşeme kalınlığıyla çarpılır: 20 cm döşemede 25 × 0,20 = 5,0 kN/m², 30 cm’de 7,5 kN/m².
  2. Kalıp ağırlığı: Plywood, kalıp kirişleri ve başlıkların ağırlığıdır. Sisteme göre değişir; ön hesapta 0,3–0,5 kN/m² civarında bir değer alınabilir.
  3. Yapım (çalışma) yükü: Beton dökümü sırasındaki işçiler, aletler, pompa hortumu ve betonun yığılmasından gelen yüktür. Kalıp ve iskele standartlarında bu yük ayrıca tanımlanır. Ön hesapta bu araçta örnek olarak 1,5 kN/m² kullanılmıştır.

Örnek: 20 cm’lik bir döşeme için toplam yük ≈ 5,0 + 0,5 + 1,5 = 7,0 kN/m², yani metrekare başına yaklaşık 0,7 ton’dur. Kalın kirişlerin altında, döşeme kalınlığının arttığı bölgelerde ve konsollarda yük çok daha büyüktür. Bu bölgeler ayrıca hesaplanmalıdır.

Farklı döşeme kalınlıkları için aynı kabullerle (25 kN/m³ beton, 0,5 kN/m² kalıp, 1,5 kN/m² yapım yükü) yaklaşık değerler şöyledir:

Döşeme kalınlığı Toplam yük D sınıfı (20 kN) direk başına alan E sınıfı (30 kN) direk başına alan
12 cm 5,0 kN/m² 4,0 m² 6,0 m²
15 cm 5,75 kN/m² 3,5 m² 5,2 m²
20 cm 7,0 kN/m² 2,9 m² 4,3 m²
25 cm 8,25 kN/m² 2,4 m² 3,6 m²
30 cm 9,5 kN/m² 2,1 m² 3,2 m²

Tablodaki alanlar yalnızca direğin taşıma gücüne göredir. Kalıp kirişlerinin açıklık sınırı genellikle daha sık bir yerleşim gerektirir.

Kaç Adet Teleskopik Direk Gerekir?

Direk sayısı iki koşuldan belirlenir: Direk başına düşen yük, direğin izin verilen yükünü aşmamalıdır. Direk aralığı da kalıp kirişlerinin açıklık sınırını aşmamalıdır. Hesap adımları şunlardır:

  1. Direk başına en büyük alan = direğin izin verilen yükü ÷ döşeme yükü. D sınıfı (20 kN) direk ve 7,0 kN/m² için 20 ÷ 7 ≈ 2,86 m².
  2. Aralık: Kare yerleşimde aralık ≈ √2,86 ≈ 1,69 m bulunur. Ancak kalıp kirişlerinin açıklık sınırı (örneğin 1,5 m) daha küçükse bu sınır esas alınır.
  3. Adet: Her yöndeki sıra sayısı = kenar uzunluğu ÷ aralık (yukarı yuvarlanır). İki yöndeki sıra sayıları çarpılır.
  4. Kontrol: Gerçek aralıklarla direk başına yük yeniden hesaplanır ve izin verilen yükle karşılaştırılır.

Örnek: 8 × 6 m, 20 cm kalınlıkta bir döşeme için 1,5 m aralık sınırıyla 8 m yönünde 6, 6 m yönünde 4 sıra gerekir. Toplam 24 direk eder. Gerçek aralık 1,33 × 1,50 m, direk başına yük yaklaşık 14 kN’dir. Bu değer 20 kN’nin %70’i kadardır ve uygundur. Kırık, kayıp veya ek ihtiyaç için %5–10 yedek eklenir. Döşeme 30 cm olsaydı yük 9,5 kN/m²’ye çıkar ve taşıma gücü belirleyici olurdu. Bu durumda aralık 1,33 × 1,20 m’ye, adet 30’a çıkar. Döşeme alanını hesaplamak için metrekare hesaplama rehberimizi kullanabilirsiniz.

Bu hesap, kirişsiz düz döşemeler için bir ön tahmindir. Kiriş altları, perde ve kolon çevreleri, döşeme boşluklarının kenarları ve konsollar ek direk gerektirir. Hazır kalıp sistemlerinde direk aralıkları, sistemin kendi tablolarında döşeme kalınlığına göre verilir.

Kirişli Döşemelerde ve Özel Bölgelerde Direk Yerleşimi

Düz döşemedeki eşit aralıklı yerleşim, yapının her yerinde yeterli değildir. Aşağıdaki bölgelerde yük yoğunlaşır ve ek direk veya daha sık aralık gerekir:

  • Kiriş altları: Bir kirişin kalıbı, döşemeye göre metrekare başına çok daha fazla beton taşır. Örneğin 30 × 60 cm’lik bir kirişte kirişin metresi başına yalnızca beton ağırlığı 25 × 0,30 × 0,60 = 4,5 kN olur. Kalıp ve yapım yükü bunun üzerine eklenir. Kiriş altına, kiriş boyunca daha sık ve genellikle çift sıra direk konur.
  • Perde ve kolon çevreleri: Döşemenin perdeye bağlandığı bölgelerde kalıp kenar kirişleri desteklenmelidir.
  • Döşeme boşlukları ve konsollar: Merdiven, asansör ve şaft boşluklarının kenarlarında ve balkon konsollarında kalıbın serbest ucu kalmamalı, kenar mutlaka direkle desteklenmelidir.
  • Kalın döşeme bölgeleri: Mantar başlıklar, kalınlaştırılmış döşeme şeritleri ve radye benzeri bölgeler ayrıca hesaplanmalıdır.
  • Eğimli kalıplar: Rampa ve merdiven kalıplarında direkler eğik yüzeye dik değil, düşey kurulur. Yatay kuvvetler için çapraz bağlantı ve kama tespiti gerekir.

Bu bölgelerin yükleri hesap aracındaki düz döşeme yaklaşımıyla bulunamaz. Kalıp tedarikçisinin statik hesabıyla veya projeyi hazırlayan mühendisin hesabıyla belirlenmelidir.

Teleskopik Direk ile Diğer Kalıp Destek Sistemleri

Teleskopik direkler tek başına veya hazır kalıp sistemlerinin parçası olarak kullanılabilir. Başlıca alternatifler ve tamamlayıcı sistemler şunlardır:

  • Ahşap dikme: Geleneksel yöntemdir. Taşıma gücü belirsizdir, boy ayarı kama ile yapılır ve tekrar kullanım sayısı sınırlıdır. Günümüzde çoğu şantiyede yerini çelik direklere bırakmıştır.
  • Kirişli döşeme kalıp sistemleri: Teleskopik direkler, dörtlü başlıklar ve H20 ahşap kirişlerle kurulan esnek sistemlerdir. Her döşeme biçimine uyarlanabilir.
  • Panel (modüler) döşeme kalıpları: Hafif çerçeveli panellerin direklerin başlığına oturtulduğu sistemlerdir. Kurulumu hızlıdır ve erken söküm başlıklarıyla paneller alınırken direkler yerinde kalabilir.
  • Masa kalıp: Direk, kiriş ve kaplamanın tek bir masa hâlinde birleştirildiği ve vinçle bir kattan diğerine taşınan sistemlerdir. Tekrarlayan katlı yapılarda zaman kazandırır. Taşıma için kule vinç gerekir.
  • İskele kuleleri: Çok yüksek (5–6 m üzeri) veya çok ağır döşemelerde tek tek direk yerine, birbirine bağlı çerçevelerden oluşan taşıyıcı iskele kuleleri kullanılır.

Teleskopik Direk Hesap Aracı

Aşağıdaki araç döşeme yükünü, toplam yükü, direk başına izin verilen alanı, önerilen aralığı ve direk adedini hesaplar. Direk başına gerçek yükü ve kullanım oranını gösterir. Kat yüksekliği ve kalıp yüksekliğinden gereken direk boyunu bulur ve örnek boy aralıklarından uygun tipi önerir. Satın alma veya günlük kira fiyatını girerseniz maliyeti de hesaplar. Direğin izin verilen yükünü, kullanacağınız açılma boyuna göre üreticinin tablosundan alın.

Teleskopik Direk Nasıl Kurulur?

  1. Zemini hazırlayın: Direkler sağlam ve düz bir zemine oturmalıdır. Toprak zeminde taban plakalarının altına yükü yayan kalaslar konur; dolgu ve yumuşak zeminlerde oturma riski kontrol edilir.
  2. Boyu ayarlayın: İç boru çekilerek gereken boya en yakın delikte pim takılır. İnce ayar, somun çevrilerek yapılır. Pim mutlaka tam olarak yerine oturmalıdır.
  3. Direkleri dikin: Direkler planlanan aralıkla, gerekirse tripodlarla düşey tutularak yerleştirilir. Düşeylik şakül veya su terazisiyle kontrol edilir.
  4. Kalıp kirişlerini yerleştirin: Ana kirişler direk başlıklarına, tali kirişler ana kirişlerin üzerine konur. Kirişlerin başlık içinde ortalanması, yükün direk eksenine gelmesini sağlar.
  5. Kaplamayı serin ve kotu ayarlayın: Plywood veya kalıp levhaları serildikten sonra döşeme kotu, ayar somunlarıyla son kez ayarlanır.
  6. Bağlantıları kontrol edin: Yüksek direklerde ve yatay yük ihtimalinde çapraz bağlantılar eklenir. Beton dökümünden önce bütün pimler, plakalar ve düşeylik son kez kontrol edilir.
  7. Katlar arasında aks birliği: Çok katlı yapılarda üst kattaki direklerin alt kattaki direklerle mümkün olduğunca aynı aksta olması, taze döşemeye gelen yükün aşağıya doğrudan aktarılmasını sağlar.

Kalıp hazırlığında dikkat edilecek diğer konular için inşaat kalıpları hazırlanırken dikkat edilmesi gerekenler yazımıza bakabilirsiniz.

Kalıp Sökümü ve Askı (Ara) Dikmeleri

Direkler, beton yeterli dayanıma ulaşmadan sökülmemelidir. Kalıp alma zamanı; betonun sınıfına, hava sıcaklığına, beton kürüne ve döşemenin açıklığına bağlıdır. Bu karar, projeye ve şantiye şefinin değerlendirmesine göre verilmelidir. Uygulamada kalıp söküldükten sonra döşemenin altında belirli aralıklarla askı dikmeleri (ara destekler) bırakılır. Bu dikmeler, genç betonun üst katlardan gelen yükler altında aşırı sehim yapmasını ve çatlamasını önler. Çok katlı yapılarda taze dökülen döşemenin yükü, alttaki birkaç kata dağıtılarak taşıtılır. Bu yüzden alt katlardaki askı dikmeleri, üst kat dökümü tamamlanmadan kaldırılmamalıdır.

Söküm sırasında direkler aniden değil, ayar somunu gevşetilerek kontrollü şekilde indirilmelidir. Direkler yere düşürülmemelidir. Düşen direkler hem kaza riski oluşturur hem de bükülerek hasar görür.

Güvenlik ve Sık Yapılan Hatalar

  • Pim yerine çivi veya demir kullanmak: Direğin taşıma gücü pime bağlıdır. Orijinal pim kullanılmalıdır.
  • Bükük veya paslı direk kullanmak: Hasarlı direkler ayrılmalı ve kullanılmamalıdır.
  • Direkleri eğik kurmak: Eğiklik taşıma gücünü belirgin şekilde düşürür.
  • Direkleri en uzun boyda kullanmak: A, B ve C sınıflarında taşıma gücü en düşük seviyededir. Gerekirse bir üst boy tip seçilmelidir.
  • Direk üstüne tuğla, blok veya kalas eklemek: Boy yetmediğinde direğin altına veya üstüne gelişigüzel malzeme yığmak stabiliteyi bozar.
  • Yumuşak zemine doğrudan oturtmak: Beton dökülürken direğin zemine batması kalıbın çökmesine neden olabilir.
  • Kiriş altlarını ve boşluk kenarlarını atlamak: Yükün en fazla olduğu yerlerde direk sayısı artırılmalıdır.
  • Erken söküm: Beton yeterli dayanıma ulaşmadan direklerin alınması, sehim ve çatlaklara, en kötü durumda göçmeye yol açar.

Kalıp ve iskele işleri, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında tehlikeli işlerdir. Kalıp sisteminin kurulumu, yetkin kişilerin gözetiminde ve üreticinin kullanım kılavuzuna uygun yapılmalıdır. Kazı ve iksa gibi diğer geçici destek işleri için tahkimat yazımıza bakabilirsiniz.

Teleskopik Direk Bakımı ve Depolanması

Çelik direkler doğru kullanıldığında yıllarca kullanılabilir. Ömürlerini uzatmak ve güvenli kalmalarını sağlamak için şu kurallara uyulmalıdır:

  • Her kullanımdan sonra borulara ve dişlere bulaşan beton ve harç temizlenmelidir. Dişlerde sertleşen beton, somunun dönmesini zorlaştırır ve dişi bozar.
  • Dişler zaman zaman yağlanmalı, ama kalıp yağı gibi beton yüzeyine zarar verebilecek maddeler taban ve başlık plakalarına sürülmemelidir.
  • Bükülmüş, ezilmiş, çatlamış veya ileri derecede paslanmış direkler ayrılmalı ve onarılmadan kullanılmamalıdır.
  • Pimler direğe zincirle bağlı tutulmalı; kaybolan pimler orijinal parçayla tamamlanmalıdır.
  • Direkler, yatay olarak ve boy tiplerine göre ayrılmış şekilde, mümkünse direk paletlerinde ve yağmurdan korunarak depolanmalıdır.

Teleskopik Direk Satın Almak mı, Kiralamak mı?

Direk ihtiyacı kısa süreli ve tek bir yapıyla sınırlıysa kiralamak genellikle daha mantıklıdır. Kiralık direklerde bakım, depolama ve taşıma sorunları azalır. Sürekli inşaat yapan firmalar için satın almak uzun vadede ekonomik olabilir. Bu durumda direklerin bakımı, sayımı ve depolanması da planlanmalıdır. İkinci el teleskopik direk alınacaksa boruların düzlüğü, dişlerin ve somunun durumu, pimlerin varlığı ve korozyon dikkatle kontrol edilmelidir.

Teleskopik direk fiyatları neye bağlı? Fiyatlar yıla ve piyasaya göre değiştiği için burada rakam vermiyoruz. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

  • Boy tipi (3, 3,5, 4 m vb.) ve ağırlık
  • Taşıma gücü sınıfı (EN 1065 sınıfı ve test belgesi)
  • Boru et kalınlığı ve çapı
  • Galvaniz veya boya kaplama
  • Yeni veya ikinci el olması
  • Kirada günlük, haftalık veya aylık fiyatlandırma, nakliye ve depozito

Hesap aracına satın alma veya kira fiyatını girerek toplam maliyeti karşılaştırabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Teleskopik direk kaç ton taşır?

EN 1065 D sınıfı bir direk her açılma boyunda 20 kN, yani yaklaşık 2 ton taşır. E sınıfı bir direk 30 kN, yaklaşık 3 ton taşır. A, B ve C sınıflarında taşıma gücü açılma boyuna göre değişir. Kesin değer üreticinin tablosundan alınmalıdır.

Bir metrekareye kaç teleskopik direk gerekir?

20 cm kalınlıkta düz bir döşemede ve D sınıfı direklerle, bir direk yaklaşık 2,9 m² alan taşır. Ancak kalıp kirişlerinin açıklık sınırı genellikle daha sık yerleşim gerektirir. 20 cm döşemede ve 1,5 m aralık sınırıyla pratikte metrekareye yaklaşık 0,5 direk düşer. Kalın döşemelerde ve kiriş altlarında bu sayı artar.

Teleskopik direk aralığı ne kadar olmalı?

Aralık, direğin taşıma gücü, döşeme yükü ve kalıp kirişlerinin açıklık sınırına göre belirlenir. Konut döşemelerinde genellikle 1,0–1,5 m aralıklar görülür. Hazır kalıp sistemlerinde üreticinin tabloları esas alınır.

4 metre teleskopik direk hangi yükseklikte kullanılır?

Bir üreticinin 400 tipi direkleri 2,23–4,00 m arasında açılır. Kalıp yüksekliğiyle birlikte yaklaşık 4,0–4,5 m kat yüksekliğine kadar döşemelerde kullanılabilir. Taşıma gücü tam açıklıkta azaldığı için tablo kontrol edilmelidir.

Teleskopik direkler ne zaman sökülür?

Beton yeterli dayanıma ulaştığında, projeye ve şantiye şefinin onayına göre sökülür. Söküm sonrasında askı dikmeleri bırakılması önerilir.

Alüminyum teleskopik direk var mı?

Evet. Alüminyum direkler daha hafiftir ve hazır kalıp sistemlerinde kullanılır. Çelik direklerden farklı bir standarda göre tasarlanırlar. Taşıma güçleri için üreticinin tablosu esas alınmalıdır.

Teleskopik direk nasıl ayarlanır?

Önce iç boru çekilerek gereken boya en yakın delik bulunur ve pim bu deliğe takılır. Ardından ayar somunu çevrilerek direk kalıba sıkıca oturana kadar ince ayar yapılır. Pim somunun üzerine tam oturmalı, somun dişin sonuna kadar açılmamalıdır.

Teleskopik direk kaç kg?

Boya ve sınıfa göre değişir. Bir üreticinin ürünlerinde 3 metrelik tipler yaklaşık 14–16 kg, 4 metrelik tipler 21–25 kg, 5,5 metrelik tipler 32 kg civarındadır.

Direğin altına ne konur?

Betonarme döşeme üzerinde taban plakası doğrudan oturabilir. Toprak, dolgu veya yumuşak zeminlerde yükü dağıtmak için taban plakasının altına sağlam ve düz kalaslar konur. Tuğla, briket gibi kırılgan malzemeler kullanılmamalıdır.

Teleskopik dikme ile teleskopik direk aynı şey mi?

Evet. Şantiyede “teleskopik direk”, “teleskop direk”, “teleskopik dikme”, “çelik dikme” ve “kalıp direği” adları aynı ürün için kullanılır. Teknik dokümanlarda genellikle “ayarlanabilir teleskopik çelik dikme” ifadesi geçer.

Kiralık teleskopik direk alırken nelere dikkat edilmeli?

Kiralanan direklerin boy tipi, sınıfı ve yük tablosu sorulmalı, teslimde boruların düzlüğü, pimlerin varlığı ve dişlerin durumu kontrol edilmelidir. Kira süresi planlanırken kalıp sökümünden sonra bırakılacak askı dikmeleri için ek süre ve adet hesaba katılmalıdır.

Galvanizli mi, boyalı teleskopik direk mi seçilmeli?

Sıcak daldırma galvanizli direkler korozyona karşı daha dayanıklıdır, temizlenmesi kolaydır ve uzun yıllar kullanılır. Boyalı direkler daha ekonomiktir ama boya zamanla dökülür ve borular paslanabilir. Sık kullanılacak ve açıkta depolanacak direklerde galvanizli ürünler genellikle daha uzun ömürlüdür. Hangisi seçilirse seçilsin, taşıma gücü tablosu ve sınıf bilgisi kontrol edilmelidir.

Teleskopik direk ile iskele aynı şey mi?

Hayır. Teleskopik direk tek tek kullanılan bir dikmedir. İskele ise üzerinde çalışılan veya büyük yükleri taşıyan, birbirine bağlı elemanlardan oluşan bir sistemdir. Çok yüksek ve ağır döşemelerde tek tek direk yerine taşıyıcı iskele kuleleri kullanılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Direk sayısı ve yerleşimi, kalıp sisteminin statik hesabına, kullanılan direğin üretici yük tablosuna ve şantiye koşullarına göre belirlenmelidir. Hesap aracı ön tahmin verir; kalıp ve iskele işlerinde yürürlükteki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uyulmalıdır.

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir