Metrekare (m²) ve Metreküp (m³) Hesaplama: Formüller, Örnekler ve Hesaplama Aracı
Metrekare (m²) bir yüzeyin alanını, metreküp (m³) ise bir cismin ya da boşluğun hacmini gösterir. Dikdörtgen bir alanda metrekare hesaplama formülü en × boy, dikdörtgen bir hacimde metreküp hesaplama formülü en × boy × yüksekliktir. Örneğin 4 m × 5 m’lik bir oda 20 m², 10 cm kalınlığında şap dökülen aynı oda ise 20 × 0,10 = 2 m³’tür.
Aşağıdaki hesap aracıyla dikdörtgen, üçgen, daire, yamuk, L biçimli alan ve duvar alanı için metrekareyi; prizma, silindir ve döşeme için metreküpü santimetre, milimetre veya metre cinsinden girerek hesaplayabilirsiniz. Araç fire payını ve beton, kum, toprak gibi malzemelerin yaklaşık ağırlığını da verir. Yazının devamında formülleri, çözümlü örnekleri, evin net ve brüt metrekaresinin farkını ve inşaatta hangi işin m², hangisinin m³ ile ölçüldüğünü anlatıyoruz.
Hesap aracı nasıl kullanılır? Önce alan mı hacim mi hesaplayacağınızı, sonra şekli seçin. Ölçüleri hangi birimle aldıysanız (m, cm veya mm) ölçü birimini ona göre ayarlayın; araç dönüşümü kendisi yapar. Aynı ölçüde birden fazla eleman varsa (örneğin 12 kolon) adet girin. Malzeme siparişi için fire payını, hacim hesaplarında ağırlık görmek için malzeme türünü seçin.
Metrekare (m²) Nedir?
Metrekare, kenarları 1 metre olan bir karenin alanıdır ve Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) alanın temel birimidir. “m²” veya halk arasında “m kare” diye yazılır. Ev, oda, arsa, duvar, döşeme, cam, çatı gibi yüzeylerin büyüklüğü metrekareyle ifade edilir; parke, seramik, boya, sıva, ısı yalıtımı gibi malzemeler de metrekare üzerinden satılır ve uygulanır.
Alan birimleri birbirine 100’er kat oranla bağlıdır; çünkü uzunluk 10 kat değiştiğinde alan 10 × 10 = 100 kat değişir. Sık kullanılan çevirmeler şunlardır:
| Birim | Metrekare karşılığı |
|---|---|
| 1 cm² (santimetrekare) | 0,0001 m² |
| 1 m² (metrekare) | 10.000 cm² = 1.000.000 mm² |
| 1 dönüm | 1.000 m² |
| 1 hektar | 10.000 m² = 10 dönüm |
| 1 km² | 1.000.000 m² |
| 1 ft² (feet kare) | 0,0929 m² (1 m² ≈ 10,76 ft²) |
Tapu ve kadastro işlemlerinde kullanılan dönüm 1.000 m²’dir. Bazı yörelerde hâlâ söylenen “eski dönüm” ise yaklaşık 919 m²’dir; arsa alım satımında tapudaki metrekare esas alınmalıdır.

Metrekare Nasıl Hesaplanır?
Metrekare hesaplamanın temel kuralı, bütün ölçüleri önce metreye çevirmek, sonra şeklin alan formülünü uygulamaktır. Ölçülerden biri santimetre, diğeri metre olarak çarpılırsa sonuç 100 kat yanlış çıkar. Aşağıda en sık karşılaşılan şekillerin m² hesaplama formüllerini örnekleriyle veriyoruz.
Kare ve dikdörtgen
Alan = En × Boy. Kare için iki kenar eşit olduğundan alan = kenar × kenar olur. 3,60 m × 4,20 m’lik bir yatak odası 3,60 × 4,20 = 15,12 m²’dir. Ölçüler 360 cm × 420 cm olarak alınmışsa önce 100’e bölünür; 3,60 × 4,20 yine 15,12 m² verir.
Üçgen, daire ve yamuk
- Üçgen: Alan = (Taban × Yükseklik) ÷ 2. Tabanı 6 m, yüksekliği 4 m olan üçgen bir çatı alınlığı (6 × 4) ÷ 2 = 12 m²’dir. Yükseklik, tabana dik olarak ölçülmelidir.
- Daire: Alan = π × r² veya π × Çap² ÷ 4 (π ≈ 3,1416). Çapı 3 m olan yuvarlak bir havuz tabanı 3,1416 × 9 ÷ 4 = 7,07 m²’dir.
- Yamuk: Alan = (Alt kenar + Üst kenar) ÷ 2 × Yükseklik. Alt kenarı 8 m, üst kenarı 5 m, iki kenar arası 4 m olan yamuk bir parsel parçası (8 + 5) ÷ 2 × 4 = 26 m²’dir.
L biçimli ve düzensiz alanlar
Evlerdeki salonlar, girintili mutfaklar ve düzensiz bahçeler tek bir formülle hesaplanmaz. Yöntem, alanı dikdörtgen ve üçgen parçalara bölmek, her parçanın alanını ayrı bulup toplamaktır.
- Alanın kabaca planını kâğıda çizin ve köşelerden geçen yardımcı çizgilerle dikdörtgenlere ayırın.
- Her parçanın enini ve boyunu duvar diplerinden ölçün; parçaların çakışmamasına dikkat edin.
- Parça alanlarını toplayın; alanın içinde kalan kolon, baca gibi çıkıntıları gerekiyorsa düşün.
Örnek: 4 m × 5 m’lik bir salona 3 m × 2 m’lik bir yemek bölümü bağlanıyorsa toplam alan 20 + 6 = 26 m²’dir. Hesap aracındaki “L biçimli / iki parçalı alan” seçeneği bu hesabı yapar.
Eğimli yüzeyler: çatı ve rampa
Eğimli bir çatının veya rampanın alanı, plandaki (yatay) izdüşümünden büyüktür. Çatı örtüsü, membran ve kiremit hesabında gerçek yüzey alanı kullanılır: Eğimli alan = Plan alanı ÷ cos(eğim açısı). Pratikte eğim yüzde olarak biliniyorsa çarpan √(1 + (eğim/100)²) formülüyle bulunur. Örneğin 100 m² plan alanlı, %35 eğimli bir çatıda çarpan √(1 + 0,35²) ≈ 1,06’dır; gerçek çatı yüzeyi yaklaşık 106 m² olur. Saçak taşmaları ve mahya bindirmeleri ayrıca eklenmelidir.
Duvar alanı (boya, fayans, sıva)
Boya, duvar kâğıdı, fayans ve sıva gibi işlerde zemin değil duvar alanı hesaplanır:
Duvar alanı = 2 × (En + Boy) × Duvar yüksekliği − Kapı ve pencere boşlukları
4 m × 5 m’lik, 2,70 m yüksekliğindeki bir odanın çevresi 2 × (4 + 5) = 18 m, brüt duvar alanı 18 × 2,70 = 48,60 m²’dir. Bir kapı (yaklaşık 0,90 × 2,10 = 1,9 m²) ve bir pencere (yaklaşık 1,2 × 1,4 = 1,7 m²) düşülünce net duvar alanı yaklaşık 45 m² olur. Tavan da boyanacaksa 20 m² eklenir. Boya miktarı, bu alanın kat sayısıyla çarpılıp üreticinin m²/litre değerine bölünerek bulunur. Sıva ve duvar işlerinde ayrıntılı hesap için sıva metrajı ve duvar metrajı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Evin ve Arsanın Metrekaresi: Net, Brüt ve Tapu Alanı
“Evin metrekaresi nasıl hesaplanır?” sorusunun cevabı, hangi metrekareden söz edildiğine bağlıdır. Konut alım satımında ve projelerde üç farklı alan kullanılır ve bunların tanımları Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 4. maddesinde yapılmıştır:
- Net alan: Bağımsız bölümün duvarlar arasında kalan temiz kullanım alanıdır. Kolonlar, eşikler, 2,5 cm’ye kadar sıva payları, bacalar, şaftlar ile balkon, teras ve açık çıkmalar net alana girmez. Evin içini metreyle ölçüp oda oda topladığınızda bulduğunuz alan net alana yakındır.
- Brüt alan: Bağımsız bölümün dış konturlarının çevrelediği alandır; dış duvarlar dâhil edilir, komşu daire veya ortak alanla paylaşılan duvarlarda duvarın orta aksı esas alınır. Şaft, ışıklık ve galeri boşlukları brüt alana katılmaz.
- Genel brüt alan: Brüt alana o daireye ait eklentiler (depo vb.) ile merdiven, giriş holü gibi ortak alanlardan düşen pay eklenerek bulunur. Satış ilanlarındaki büyük rakamlar çoğu zaman bu alandır.
Pratikte net alan, brüt alanın yaklaşık %80–88’i kadardır; duvar kalınlığı, kolon sayısı ve balkon büyüklüğü bu oranı değiştirir. Ev alırken ilandaki metrekarenin net mi brüt mü olduğunu sorun ve mümkünse onaylı mimari projedeki alan tablosunu isteyin.
Tapudaki alan ise arsanın (parselin) yüzölçümüdür; kat mülkiyetli bir dairede tapuda görünen “arsa payı” dairenin metrekaresi değil, arsadaki ortaklık oranıdır. Bu konuyu arsa payı yazımızda ayrıntılı anlattık. Arsanın metrekaresini Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgu uygulamasından veya tapu senedinden öğrenebilirsiniz; arsaya ne kadar inşaat alanı yapılabileceği ise emsal (KAKS) değeriyle hesaplanır.
Metreküp (m³) Nedir?
Metreküp, kenarları 1 metre olan bir küpün hacmidir ve SI sisteminde hacmin temel birimidir. “m³” veya “metre küp” diye yazılır. Beton, hafriyat, dolgu, kum, su deposu, oda hacmi, nakliye hacmi ve doğal gaz tüketimi metreküple ölçülür.
Hacim birimleri birbirine 1.000’er kat oranla bağlıdır; uzunluk 10 kat değişince hacim 10 × 10 × 10 = 1.000 kat değişir.
| Birim | Karşılığı |
|---|---|
| 1 m³ | 1.000 litre = 1.000.000 cm³ |
| 1 litre | 1 dm³ = 1.000 cm³ = 0,001 m³ |
| 1 cm³ | 1 mililitre (ml) |
| 1 m³ su | Yaklaşık 1 ton |
| 1 m³ beton | Yaklaşık 2,4 ton (betonarme yaklaşık 2,5 ton) |
Betonun birim ağırlığı ve kaç kilo geldiği hakkında ayrıntı için 1 m³ beton kaç ton yazımıza bakabilirsiniz.
Metreküp Nasıl Hesaplanır?
Metreküp hesaplamada da ilk iş bütün ölçüleri metreye çevirmektir. Sonra cismin taban alanı bulunur ve yüksekliği (veya kalınlığı, derinliği) ile çarpılır. Genel kural: Hacim = Taban alanı × Yükseklik.
Dikdörtgen prizma (oda, temel, havuz)
Hacim = En × Boy × Yükseklik. 4 m × 5 m tabanlı ve 2,70 m yüksekliğindeki bir odanın hacmi 4 × 5 × 2,70 = 54 m³’tür; klima ve havalandırma seçiminde bu değer kullanılır. 1,20 m genişliğinde, 0,60 m yüksekliğinde ve toplam 40 m uzunluğundaki bir sürekli temelin beton hacmi 1,20 × 0,60 × 40 = 28,8 m³’tür.
Silindir (yuvarlak kolon, kuyu, tank)
Hacim = π × Çap² ÷ 4 × Yükseklik. Çapı 50 cm, yüksekliği 3 m olan yuvarlak bir kolon 3,1416 × 0,50² ÷ 4 × 3 = 0,589 m³ beton ister. Çapı 2 m, yüksekliği 2,5 m olan silindirik bir su tankı 3,1416 × 4 ÷ 4 × 2,5 = 7,85 m³, yani yaklaşık 7.850 litre su alır.
Döşeme, şap ve beton (alan × kalınlık)
Döşeme, şap, grobeton ve tesviye betonu gibi ince tabakalarda hacim, alanın kalınlıkla çarpılmasıyla bulunur. Kalınlık genellikle santimetre verildiği için 100’e bölünür:
Hacim (m³) = Alan (m²) × Kalınlık (cm) ÷ 100
Örneğin 85 m²’lik bir daireye 5 cm şap dökülecekse 85 × 5 ÷ 100 = 4,25 m³ şap harcı gerekir. 120 m²’lik, 15 cm kalınlığındaki bir betonarme döşeme ise 120 × 0,15 = 18 m³ betondur; beton siparişinde %2–3 fire eklemek yaygın uygulamadır. Şap kalınlıkları için şap yazımıza, kiriş, kolon ve döşemelerin ayrı ayrı hesaplandığı ayrıntılı yöntem için beton metrajı yazımıza bakabilirsiniz.
Kazı ve dolgu hacmi
Temel kazısı da prizma gibi hesaplanır: 12 m × 15 m’lik bir alanda 3 m derinliğinde kazı 12 × 15 × 3 = 540 m³’tür. Ancak kazılan toprak gevşer ve hacmi artar; bu artışa kabarma denir. Zemin türüne göre kabarma yaklaşık %10–40 arasındadır. Nakliye için kamyon sayısı hesaplanırken yerindeki (sıkı) hacim değil, kabarmış hacim esas alınmalıdır. Şevli kazılarda üst ve alt alanların ortalaması alınarak daha doğru sonuç bulunur.
m² ve m³ Arasındaki Fark: m²’den m³’e Geçiş
Metrekare iki boyutlu bir ölçüdür (en ve boy), metreküp ise üç boyutludur (en, boy ve yükseklik). Bu yüzden m² doğrudan m³’e “çevrilemez”; m²’den m³’e geçmek için mutlaka bir kalınlık veya yükseklik bilgisi gerekir:
- m³ = m² × kalınlık (m)
- m² = m³ ÷ kalınlık (m)
Örneğin 2 m³ betonla 10 cm kalınlıkta 2 ÷ 0,10 = 20 m² alan dökülebilir. Aynı mantık mermer, ahşap ve yalıtım levhalarında da geçerlidir: 5 cm kalınlığında 40 m² taşyünü levha 40 × 0,05 = 2 m³ hacim kaplar.
İnşaatta Hangi İş m², Hangisi m³ ile Ölçülür?
Metraj ve keşif çalışmalarında her iş kalemi kendi birimiyle ölçülür. Usta teklifleri ve birim fiyatlar bu birimlere göre verildiği için yanlış birimle karşılaştırma yapmak maliyet hesabını bozar.
| Birim | Ölçülen işler |
|---|---|
| m² (metrekare) | Sıva, boya, seramik, parke, laminat, alçıpan, asma tavan, ısı yalıtımı, mantolama, çatı örtüsü, kalıp, duvar örgüsü (bazı pozlarda), cam, hasır çelik |
| m³ (metreküp) | Beton, kazı, dolgu, hafriyat, grobeton, şap harcı (bazı pozlarda), kum, çakıl, moloz taş duvar |
| mtül (metretül) | Süpürgelik, denizlik, korkuluk, küpeşte, boru, kablo, oluk, derz |
| ton / kg | Donatı (inşaat demiri), çelik konstrüksiyon, profil |
| adet | Kapı, pencere, vitrifiye, armatür |
Uzunluk ölçüsüyle yapılan işler için metretül (mtül), tüm iş kalemlerini kapsayan genel yöntem için metraj nedir yazılarımıza bakabilirsiniz. Metrekare üzerinden satılan bir malzemenin ağırlık hesabına örnek olarak hasır çelik ağırlık tablosu yazımız da fikir verir.
Uygulamalı Örnek: Bir Odanın Tadilat Hesabı
Metrekare ve metreküp hesaplarının birlikte nasıl kullanıldığını gerçek bir tadilat üzerinden görelim. Ölçüleri 3,80 m × 4,50 m, tavan yüksekliği 2,70 m olan, bir kapısı (0,90 × 2,10 m) ve bir penceresi (1,50 × 1,40 m) bulunan bir odada zemin yenilenecek, duvarlar boyanacak.
- Zemin alanı: 3,80 × 4,50 = 17,10 m². Parke için %7 fire eklenince 17,10 × 1,07 ≈ 18,3 m² parke alınmalıdır.
- Şap hacmi: Zemin 4 cm şapla tesviye edilecekse 17,10 × 0,04 = 0,68 m³ şap harcı gerekir.
- Duvar alanı: Çevre 2 × (3,80 + 4,50) = 16,60 m; brüt duvar alanı 16,60 × 2,70 = 44,82 m². Kapı (1,89 m²) ve pencere (2,10 m²) düşülünce net duvar alanı 40,83 m².
- Boya miktarı: Tavan dâhil boyanacak alan 40,83 + 17,10 = 57,93 m². İki kat uygulamada 115,9 m² boyanır; boyanın kaplama değeri 10 m²/litre ise yaklaşık 11,6 litre boya gerekir.
- Süpürgelik: Çevreden kapı genişliği düşülür: 16,60 − 0,90 = 15,70 mtül. Bu kalem metrekare değil metretülle ölçülür.
Bu basit örnek bile aynı odada m², m³ ve mtül birimlerinin birlikte kullanıldığını gösterir. Ustalardan teklif alırken her kalemin hangi birimle fiyatlandırıldığını sormak, karşılaştırmayı doğru yapmanızı sağlar.
Metrekare ve Metreküp Hesabında Sık Yapılan Hatalar
- Birimleri karıştırmak: 350 cm × 4 m’yi 350 × 4 = 1.400 m² diye hesaplamak en yaygın hatadır. Bütün ölçüler önce metreye çevrilmelidir: 3,50 × 4 = 14 m².
- Kalınlığı santimetre bırakmak: 20 m² × 10 cm = 200 m³ değil, 20 × 0,10 = 2 m³’tür.
- cm² ile m² arasındaki oranı 100 sanmak: 1 m² = 10.000 cm², 1 m³ = 1.000.000 cm³’tür; uzunluktaki 100 katlık oran alanda 10.000, hacimde 1.000.000 kat olur.
- Fire payını unutmak: Seramikte kesim nedeniyle %5–10, parkede %5–8, betonda %2–3 fire eklenmezse malzeme eksik kalır.
- Net ve brüt metrekareyi karşılaştırmak: Bir ilandaki brüt alanı diğerindeki net alanla kıyaslamak, metrekare fiyatını yanıltıcı gösterir.
- Kazıda kabarmayı hesaba katmamak: Hafriyat nakliyesinde yerindeki hacimle hesap yapmak, kamyon sayısını eksik çıkarır.
Sıkça Sorulan Sorular
Metrekare nasıl hesaplanır?
Kare veya dikdörtgen bir alanın metrekaresi en ile boyun çarpımıdır. Ölçüler metre cinsinden alınır; örneğin 5 m × 6 m’lik bir alan 30 m²’dir. Düzensiz alanlar dikdörtgenlere bölünüp parçaların alanları toplanır.
Metreküp nasıl hesaplanır?
Dikdörtgen bir hacim için en, boy ve yükseklik metre cinsinden çarpılır. 2 m × 3 m × 1,5 m’lik bir depo 9 m³’tür. Silindirde ise π × çap² ÷ 4 × yükseklik formülü kullanılır.
1 metreküp kaç litredir?
1 m³ = 1.000 litredir. 1 litre ise 1.000 cm³’e eşittir.
1 metrekare kaç santimetrekaredir?
1 m² = 100 cm × 100 cm = 10.000 cm²’dir.
Metrekare metreküpe nasıl çevrilir?
Metrekare doğrudan metreküpe çevrilemez; alanın kalınlıkla çarpılması gerekir. 30 m² alana 8 cm kalınlıkta beton dökülecekse 30 × 0,08 = 2,4 m³ beton gerekir.
Bir odanın metrekaresi nasıl hesaplanır?
Odanın enini ve boyunu duvar diplerinden ölçüp çarpın. Oda L biçimliyse iki dikdörtgene bölüp alanları toplayın. Bulduğunuz değer odanın net alanıdır.
Evin net metrekaresi ile brüt metrekaresi arasındaki fark nedir?
Net alan duvarlar arasındaki kullanılabilir alandır; brüt alan dış duvarlar dâhil dış konturun çevrelediği alandır. Net alan genellikle brüt alanın %80–88’i kadardır.
1 dönüm kaç metrekaredir?
Günümüzde tapu ve kadastro işlemlerinde 1 dönüm 1.000 m² kabul edilir. 1 hektar 10 dönüm, yani 10.000 m²’dir.
Hesap aracı ve örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır. Malzeme siparişi ve teklif karşılaştırmasında ölçüleri yerinde kontrol edin; birim ağırlıklar yaklaşık değerlerdir.
İlgili Yazılar
- Metraj Nedir, Nasıl Yapılır?
- Beton Metrajı Nasıl Yapılır?
- 1 m³ Beton Kaç Ton?
- Metretül Nedir?
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği
- Konteyner Ev: Ölçüler ve Ruhsat

