İnşaat HukukMimari Tasarım

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği: Emsal, TAKS-KAKS, Bahçe Mesafeleri ve Kat Yükseklikleri Rehberi

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY), uygulama imar planı bulunan alanlarda bir parsele ne kadar, nasıl ve hangi ölçülerde bina yapılabileceğini belirleyen temel yönetmeliktir. Emsal ve TAKS-KAKS hesabı, bahçe (çekme) mesafeleri, yol genişliğine göre kat adedi, kat yükseklikleri, merdiven, asansör, oda ölçüleri, ruhsat ve yapı kullanma izni bu yönetmelikte düzenlenir. 3 Temmuz 2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik 1 Ekim 2017’de yürürlüğe girmiş ve 1985 tarihli Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin yerini almıştır.

Bu rehberde yönetmeliğin arsa sahibini, müteahhidi ve proje müellifini en çok ilgilendiren hükümlerini madde numaralarıyla, tablolar hâlinde ve örnek hesaplarla anlatıyoruz. Yazıdaki TAKS-KAKS hesaplayıcısı ile parselinize yapılabilecek yaklaşık inşaat alanını da hesaplayabilirsiniz. Metin, 1 Temmuz 2026 tarihli son değişiklik dâhil güncel hükümlere göre hazırlanmıştır.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Nedir, Neyi Düzenler?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 3194 sayılı İmar Kanunu ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görevlerini düzenleyen 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır (m.3). Amacı; yapıların plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapılmasını sağlamak, projelendirme ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemektir (m.1).

Yönetmelik dokuz bölümden oluşur. Arsa ve parsellere ilişkin hükümler (parsel büyüklükleri, ifraz ve tevhit), yapılaşma hükümleri (kot alma, bahçe tesviyesi, taban alanı, katlar alanı, bahçe mesafeleri), yapı elemanlarına ilişkin hükümler (kat yükseklikleri, merdiven, asansör, çatı, çıkma, korkuluk, bodrum), ruhsat ve yapı kullanma izni ile denetim ve fenni mesuliyet bu bölümlerde ele alınır.

Hangi alanlarda uygulanır?

Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanlarda uygulanır. Uygulama imar planı olmayan köy, mezra ve plansız alanlarda yapılaşma ayrı bir düzenleme olan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğine tabidir. Arsanızın hangi yönetmeliğe tabi olduğunu belediyeden alacağınız imar durumu belgesi gösterir.

Plan notu, belediye yönetmeliği ve PAİY ilişkisi

Uygulamada sık karıştırılan nokta, hükümlerin hangi sırayla uygulanacağıdır. Yönetmelikteki değerlerin çoğu “uygulama imar planında aksine bir hüküm yoksa” geçerlidir. Bu nedenle sıralama genellikle şöyledir:

  1. Uygulama imar planı ve plan notları: TAKS, KAKS, kat adedi, bina yüksekliği, bahçe mesafesi ve yapı nizamı planda belirtilmişse önce plan uygulanır.
  2. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği: Planın sustuğu konularda yönetmelik hükümleri devreye girer.
  3. Belediye veya büyükşehir imar yönetmeliği: Büyükşehirler ve bazı belediyeler, Bakanlık yönetmeliğine aykırı olmamak kaydıyla yerel yönetmelik çıkarabilir. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya gibi illerde proje hazırlamadan önce yerel yönetmeliğe de bakılmalıdır.

Ayrıca otopark, sığınak, yangın güvenliği, erişilebilirlik ve enerji performansı gibi konular kendi özel yönetmelikleriyle birlikte uygulanır. Örneğin otopark sayısı Otopark Yönetmeliğine göre belirlenir.

İmar durumu belgesinde nelere bakılmalı?

Yönetmeliği parselinize uygulamadan önce belediyeden imar durumu belgesi (imar çapı) almanız gerekir. Bu belgede şu bilgileri kontrol edin:

  • Kullanım kararı: Konut, ticaret, karma kullanım, sanayi veya donatı alanı.
  • Yapı nizamı: Ayrık, bitişik veya blok nizam.
  • TAKS, KAKS (emsal), kat adedi veya bina yüksekliği: Hangisinin verildiği, yönetmelikteki hangi hükmün devreye gireceğini belirler.
  • Bahçe mesafeleri ve yapı yaklaşma sınırları: Planda 5 m / 3 m’den farklı değer olabilir.
  • Terk ve kamulaştırma: Yola veya parka terk edilecek kısım, net imar parselini dolayısıyla emsali küçültür.
  • Plan notları: Çatı tipi, kat yüksekliği, otopark, cephe malzemesi gibi özel şartlar.

Bu bilgiler elinizdeyken yazının devamındaki hesap aracıyla yapılabilecek yaklaşık inşaat alanını görebilirsiniz.

Parsel, taban ve kat alanlarını hesaplarken metrekare hesaplama rehberimizden de yararlanabilirsiniz.

Temel Kavramlar: TAKS, KAKS (Emsal), Nizam ve Yapı Yaklaşma Mesafesi

Yönetmeliğin 4. maddesi, imar hesaplarında kullanılan kavramları tanımlar. Proje okurken ve imar durumu belgesini yorumlarken en çok kullanılan tanımlar şunlardır:

Kavram Anlamı
TAKS (taban alanı katsayısı) Binanın taban alanının imar parseli alanına oranı. TAKS 0,40 ise 500 m² parselde taban alanı en fazla 200 m² olur.
KAKS (kat alanı katsayısı) / emsal Yapının emsale konu tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranı. KAKS 1,60 ise 500 m² parselde emsale esas toplam alan 800 m² olur.
Taban alanı Binanın zemin üstündeki kısmının parsele oturduğu alanın izdüşümü; açık çıkmalar ve bazı emsal dışı elemanlar hariç.
Yapı yaklaşma mesafesi Yapının yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği sınır. Halk arasında “çekme mesafesi” denir.
Ayrık nizam Hiçbir yanından komşu parseldeki binaya bitişik olmayan yapılaşma.
Bitişik nizam Bir veya birden fazla yanından komşu parseldeki binaya bitişik yapılaşma.
Blok nizam Cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği planla belirlenen, bir veya birden fazla parsele oturan bina kütlesi. İkiz (ikili) nizamlar da bu kapsamda değerlendirilir.
Bina yüksekliği Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafe.
Bodrum kat Zemin katın altında kalan katlar. Tamamen toprak altında kalan bodrumlar kat adedine ve emsale dâhil edilmez.

Emsalin bir parselden başka bir parsele aktarılması da mümkündür; bu konuyu emsal transferi (imar hakkı aktarımı) yazımızda ayrıca anlattık.

Emsal ve TAKS-KAKS Nasıl Hesaplanır?

Yönetmeliğe göre taban alanı ve emsal, net imar parseli alanı üzerinden hesaplanır (m.5/5). Yola, parka veya kamuya terk edilen kısımlar düşüldükten sonra kalan alan esas alınır. Temel formüller şunlardır:

  • Azami taban alanı = Net parsel alanı × TAKS
  • Emsale esas toplam inşaat alanı = Net parsel alanı × KAKS
  • Yaklaşık kat sayısı = KAKS ÷ TAKS (taban alanı tam kullanılırsa)

Taban alanı yalnızca TAKS’a göre değil, bahçe mesafelerine göre de sınırlanır. Bahçe mesafeleri bırakıldıktan sonra kalan “yapılabilir alan” TAKS’ın verdiği alandan küçükse küçük olan uygulanır (m.20/3). Dar ve derin parsellerde belirleyici olan çoğu zaman TAKS değil bahçe mesafeleridir.

Planda TAKS veya KAKS verilmemişse

Plan yalnızca kat adedi veya yükseklik verip katsayı vermemiş olabilir. Bu durumda yönetmeliğin 5. maddesinin altıncı fıkrası uygulanır:

  • Ayrık veya blok nizamda plan TAKS vermemişse TAKS en fazla 0,40 olabilir.
  • KAKS verilmeyen parsellerde emsal, bahçe mesafeleri ve TAKS ile bulunan taban alanı ile kat adedinin çarpımını aşamaz (m.21/4).
  • KAKS verilip TAKS verilmeyen parsellerde TAKS en fazla 0,60 olabilir.
  • Bitişik nizamda katsayı verilmemişse taban alanı bahçe mesafelerine göre bulunur.

Emsale dâhil olmayan alanlar ve %30 sınırı

Her metrekare emsale girmez. Yönetmelik bazı alanları “emsal harici” sayar (m.5/8 ve m.22). Başlıcaları şunlardır:

  • Bodrum katlarda: zorunlu otopark ihtiyacının iki katına kadar otopark alanı, sığınak, asansör boşlukları, merdivenler, baca ve şaftlar, ısı merkezi, su deposu, jeneratör ve trafo gibi tesisat hacimleri.
  • Bağımsız bölüm net alanının %20’sini geçmeyen açık çıkma şartlı balkonlar, kat ve ara sahanlıklar dâhil merdiven evi ve açık havuzlar.
  • Yangın merdiveni ve yangın güvenlik holü, son kat üzerindeki kullanılmayan ortak teras çatı, bahçe açık otoparkları.
  • Deprem yalıtımı (sismik izolatör) için oluşturulan, iç yüksekliği 2,40 m’yi aşmayan ve kullanıma kapalı ara kat. Bu konuda sismik izolatör yazımıza da bakabilirsiniz.
  • Zorunlu kapıcı dairesi (toplam 70 m²), ortak alan niteliğindeki mescit, ticari amaç taşımayan ortak çocuk oyun alanları.
  • Bahçedeki pergola ve süs havuzları, bahçe alanının %20’sini geçmemek kaydıyla (1 Temmuz 2026 değişikliği).

En önemli kural şudur: Emsal harici alanların toplamı, parselin emsale esas alanının %30’unu aşamaz (m.5/8). Aşan kısım emsale dâhil edilir. Bir de emsal dışı bırakılan alanlar daha sonra tadilatla bağımsız bölüme veya emsale konu alana dönüştürülemez (m.21/3). Kapatılan balkonların kaçak yapı sayılmasının nedeni budur.

Örnek emsal hesabı

500 m² net parsel, ayrık nizam, TAKS 0,40, KAKS 1,60, kat adedi 4 olsun. Parselin cephesi 20 m, derinliği 25 m olsun.

  1. TAKS’a göre taban alanı: 500 × 0,40 = 200 m²
  2. Bahçe mesafelerine göre yapılabilir alan: (20 − 3 − 3) × (25 − 5 − 3) = 14 × 17 = 238 m². Küçük olan TAKS değeri geçerlidir: 200 m².
  3. Emsale esas toplam alan: 500 × 1,60 = 800 m². Bu da 4 katta kat başına 200 m² demektir.
  4. Emsal dışı alanlar için üst sınır: 800 × 0,30 = 240 m² (balkon, merdiven, asansör, bodrum otoparkı, sığınak vb.).

Kendi parselinizin değerlerini aşağıdaki araçla hesaplayabilirsiniz.

Bahçe Mesafeleri (Çekme Mesafeleri)

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği bahçe çekme mesafeleri, TAKS ve KAKS şeması
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre ön, yan ve arka bahçe mesafeleri ile TAKS-KAKS ilişkisi (m.5, m.20, m.21, m.23).

Bahçe mesafeleri, binanın yola ve komşu parsellere ne kadar yaklaşabileceğini belirler. Plan farklı bir değer vermemişse yönetmeliğin 23. maddesindeki asgari değerler uygulanır:

Mesafe Asgari değer Açıklama
Ön bahçe 5,00 m Yola ve kamuya ayrılmış alanlara (park, otopark vb.) bakan cephelerde
Yan bahçe 3,00 m Ayrık nizamda her iki yanda; blok başında açık yanda
Arka bahçe 3,00 m Parselin yola bakmayan arka sınırında
4 kattan yüksek binalar +0,50 m / kat 4 katın üzerindeki her kat için yan ve arka bahçe mesafesi 0,50 m artar (m.23/1-ç)
Yüksek binalar 15,00 m Bina yüksekliği 60,50 m ve üzerindeyse ön, yan ve arka sınırdan en az 15 m; sonraki her kat için 0,50 m ilave

Örneğin 7 katlı ayrık nizam bir binada yan ve arka bahçe mesafeleri 3,00 + 3 × 0,50 = 4,50 m olur. Bahçe mesafesi artışına esas kat adedi hesaplanırken zemin üstündeki katların toplam yüksekliği dikkate alınır (m.23/1-d). Köşe parsellerde yola bakan her cephe ön bahçe sayılır.

Toprak altında kalan su deposu, otopark ve zorunlu sığınak gibi yapılar, parsel sınırları içinde kalmak ve toprak altında olmak şartıyla bahçe mesafelerine taşabilir (m.23/2). 14 Ocak 2026 değişikliğiyle mevcut yapılara sonradan yangın merdiveni gerektiğinde ve bina içinde yapılamadığında, yan ve arka bahçede parsel sınırına 1,50 m, ön bahçede 3,00 m mesafe bırakılarak yangın merdiveni yapılabilmesinin yolu açılmıştır.

Bahçede yapılabilecekler

  • Pergola, kameriye, çocuk oyun alanı gibi kapalı hacim oluşturmayan elemanlar belirli şartlarla bahçe mesafelerinde yapılabilir (m.23/4).
  • Basit garaj örtüsü: Yalnız tek bağımsız bölümlü müstakil konutlarda; en az iki yanı açık, iç yüksekliği 3,00 m’yi aşmayan, sökülüp takılabilir metal profilli örtüler ruhsata tabi değildir (m.59/4, 14 Ocak 2026).
  • Rüzgârlık holü: Müstakil konut girişinde, alanı 7 m²’yi ve iç yüksekliği 3,00 m’yi aşmayan, sökülüp takılabilir rüzgârlıklar da ruhsat gerektirmez.
  • Bahçe duvarları ve istinat duvarları için yükseklik sınırları 43. ve 60. maddelerde düzenlenmiştir.

Kat Adedi, Kat Yüksekliği ve Kot Alma

Bir parsele kaç kat bina yapılabileceği önce plana bakılarak belirlenir. Plan kat adedi veya bina yüksekliği belirtmemişse kat adedi, parselin cephe aldığı yolun genişliğine göre bulunur (m.9). Bodrum katlar bu sayıya dâhil değildir.

Yol genişliği En çok kat adedi
7,00 m’ye kadar 2
7,00 – 10,00 m 3
10,00 – 12,00 m 4
12,00 – 15,00 m 5
15,00 – 20,00 m 6
20,00 – 25,00 m 8
25,00 – 35,00 m 10
35,00 – 50,00 m 14
50,00 m’den geniş 18

Yol genişliği plandaki genişliktir; ön bahçe, refüj, yeşil alan, otopark ve su kanalı gibi alanlar yola dâhil edilmez. Bina yüksekliği de izin verilen kat yüksekliği ile kat adedinin çarpımını aşamaz. Plan, kat adedi veya yüksekliği açıkça belirlemişse bu tablo değil plan uygulanır. Mevcut bir binaya sonradan kat çıkılması ise ayrı şartlara bağlıdır; ayrıntılar için mevcut binaya ek kat yazımıza bakabilirsiniz.

Kat yükseklikleri

Kat yüksekliği, döşeme üst kotundan bir üstteki döşemenin üst kotuna kadar olan mesafedir. Plan farklı bir değer vermemişse 28. maddedeki azami değerler uygulanır:

Bölge / kat Azami kat yüksekliği
Konut bölgesi, zemin ve normal katlar 3,60 m
Konut bölgesi, bodrum hariç 3 katı geçmeyen binalar 4,00 m
Ticaret bölgesi, zemin kat 4,50 m
Ticaret bölgesi, asma katlı zemin kat 5,50 m
Ticaret bölgesi, diğer katlar 4,00 m
Karma alan, konut olan üst katlar / konut dışı üst katlar 3,60 m / 4,00 m

Alt sınır da vardır: İskân edilen katların iç yüksekliği 2,60 m’den az olamaz (m.28/4). Banyo, tuvalet, kiler, merdiven altı ve iskân edilmeyen bodrumlarda iç yükseklik 2,20 m’ye kadar düşürülebilir.

Kot alma kuralları

Binanın ±0,00 kotu kat adedini ve yüksekliği doğrudan etkiler. Aksine plan hükmü yoksa yoldan kotlandırma esastır (m.10). Kot, parselin cephe aldığı yolda bina köşeleri hizasındaki en yüksek tretuvar seviyesinden verilir; tretuvar kırmızı kotun 0,18 m üstü kabul edilir (m.11). Arazi eğimliyse ve ön bahçe mesafesi tabii zemin yoldan yüksekken 10 m, aşağıdayken 12 m veya daha fazlaysa tabii zeminden kotlandırma yapılır; bu durumda ±0,00 kotu bina köşe kotlarının ortalamasıdır (m.12). Kot noktasını kat kazanmak amacıyla seçmek yasaktır.

Bina İçi Asgari Ölçüler ve Yapı Elemanları

Yönetmelik, yalnızca binanın dış kütlesini değil iç mekânların da asgari ölçülerini belirler. Ev alırken veya proje kontrol ederken en çok sorulan değerler şunlardır:

Mekân / eleman Asgari ölçü Madde
Oturma odası 12,00 m², dar kenar 3,00 m m.29
Yatak odası 9,00 m², dar kenar 2,50 m m.29
Mutfak / yemek pişirme yeri 3,30 m², dar kenar 1,50 m m.29
Banyo 3,00 m², dar kenar 1,50 m m.29
Tuvalet 1,20 m², dar kenar 1,00 m m.29
Hol ve koridor genişliği 1,20 m m.29
Ortak merdiven genişliği Konutta 1,20 m, diğer yapılarda 1,50 m m.31
Basamak yüksekliği Asansörsüz binada en çok 16 cm, asansörlü binada en çok 18 cm m.31
Basamak genişliği 2a + b = 60–64 cm, en az 27 cm m.31
Korkuluk yüksekliği En az 1,10 m, boşluklar en çok 10 cm m.38
Kapı yüksekliği / genişliği 2,10 m; bina girişi 1,50 m, daire girişi 1,00 m, diğer kapılar 0,90 m m.39

Her konutta en az bir oturma odası, bir yatak odası, mutfak, banyo ve tuvalet bulunmalıdır. 13 Ağustos 2025 değişikliğiyle, bağımsız bölümlerin %20’sini geçmemek kaydıyla oturma odası içinde dar kenarı 2,50 m ve alanı 9 m² olan bir yatak nişi yapılırsa ayrıca yatak odası aranmaz. Merdivenlerin tasarım ayrıntıları için merdiven tasarım koşulları yazımıza bakabilirsiniz.

Asansör

Tek bağımsız bölümlü konutlar hariç, bodrum dâhil kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması, 4 ve daha fazla katlı binalarda asansör yapılması zorunludur (m.34). Kabinin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 1,80 m² olmalıdır. Hangi binada kaç asansör gerektiğini asansör zorunluluğu yazımızda hesap aracıyla birlikte anlattık.

Çatı, çıkma ve bodrum

  • Çatılar (m.40): Çatı eğimi malzeme ve yöre şartlarına göre idarece belirlenir. Mahya yüksekliği 5,00 m’yi geçemez. Çatı arasında bağımsız bölüm yapılamaz. Kullanıma açık teras çatılarda 1,10 m parapet veya korkuluk zorunludur. Çatı türleri için çatı tipleri yazımıza bakabilirsiniz.
  • Çıkmalar (m.41): Açık ve kapalı çıkmalar yapı yaklaşma sınırından en fazla 1,50 m taşabilir. Yan ve arka bahçelerde parsel sınırına 3,00 m’den fazla yaklaşamaz. Çıkma altı ile zemin arasında en az 2,40 m yükseklik bulunmalıdır.
  • Bodrumlar (m.51): Toprağa dayalı bodrumlarda ısı ve su yalıtımı zorunludur. Oturma ve yatak odaları zemine gömülü olamaz, pencereyle aydınlatılmalıdır.

Parsel Büyüklükleri, Ruhsat ve Yapı Kullanma İzni

Her arsa yapılaşmaya uygun değildir. Yönetmeliğin 6. maddesi asgari parsel ölçülerini belirler. Örneğin 4 kata kadar konut ve ticaret parsellerinde asgari cephe genişliği; bitişik nizamda 6,00 m, ayrık nizamda yan bahçe mesafeleri toplamı + 6,00 m’dir. Asgari derinlik ön bahçesiz parselde 13,00 m, ön bahçeli parselde ön bahçe mesafesi + 13,00 m’dir. Bu büyüklükleri sağlamayan arsalarda yeni yapı ruhsatı düzenlenemez; komşu parselle tevhit (birleştirme) gerekir.

Ruhsat, tadilat ve kullanım izni süreçleri de yönetmelikte yer alır:

  • Yapı ruhsatı: Uygulama imar planı ve parselasyon planı tescil edilmeden ruhsat verilemez. Gerekli belgeler için yapı ruhsatı için gerekli belgeler yazımıza bakabilirsiniz.
  • Ruhsat gerektirmeyen işler (m.59): Taşıyıcı sistemi etkilemeyen iç tadilat, sıva, boya, kaplama, çatı onarımı gibi işler ruhsata tabi değildir. 1 Temmuz 2026 değişikliğiyle, bodrum hariç 3 katı geçmeyen tek bağımsız bölümlü müstakil konutlara sonradan bina içi asansör veya engelli platformu yapılabilmesi de bu maddeye eklenmiştir.
  • Yeniden ruhsat (m.54): Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşaata başlanmışsa yangın, deprem, yalıtım, çevre ve enerji verimliliği konularında güncel mevzuat, diğer konularda ruhsat tarihindeki mevzuat uygulanır.
  • Yapı kullanma izni (m.64): İnşaat 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanıp başvuru yapılır; idare, yapıyı mevzuata uygun bulursa 30 gün içinde belgeyi düzenler. Ayrıntılar için yapı kullanma izni (iskan) rehberimize bakabilirsiniz.

Proje hazırlık aşamasında bu hükümlerin projeye nasıl yansıdığını görmek için mimari proje nasıl okunur yazımız yol gösterici olacaktır.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Değişiklikleri (2025–2026)

Yönetmelik 2017’den bu yana sık sık değiştirildi. Son üç değişikliğin öne çıkan hükümleri şöyledir:

Resmî Gazete Öne çıkan değişiklikler
13 Ağustos 2025 / 32985 Oturma odasında yatak nişi ile yatak odası şartının esnetilmesi; büyük konut projelerinde gündüz bakımevi ve aile sağlığı merkezi alanı ayrılması; parklarda kamu sağlık tesisi; kapı ölçülerinin yeniden düzenlenmesi; yaşlılara yönelik erişilebilirlik hükümleri.
14 Ocak 2026 / 33137 Mevcut binalara bahçe mesafelerinde yangın merdiveni (yan/arka 1,50 m, ön 3,00 m); deprem yalıtım ara katı için 2,40 m iç yükseklik; müstakil konutlarda ruhsatsız basit garaj örtüsü ve rüzgârlık holü; aplikasyon projesine ortometrik kotlar ve e-imza.
1 Temmuz 2026 / 33297 “Süs havuzu” tanımı; pergola ve süs havuzlarının bahçe alanının %20’sine kadar emsal dışı sayılması; asansör hükmünün bodrum dâhil kat adedine göre netleştirilmesi; yeniden ruhsatta 2 yıllık başlama kuralı; müstakil konutlara sonradan asansör; ofis/büro yapılarının %60’a kadar konuta dönüştürülebilmesi (1 yıl içinde).

Değişikliklerin çoğu, yürürlük tarihinden önce ruhsat başvurusu yapılmış, noter onaylı kat karşılığı sözleşmesi bulunan veya ihale kararı alınmış yapılarda uygulanmaz; bu yapılar önceki hükümlere göre sonuçlandırılabilir (geçici m.3). Yönetmeliğin 2018’deki değişikliklerini merak edenler 2018 değişiklikleri yazımıza bakabilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Proje ve ruhsat aşamasında en çok karşılaştığımız hatalar şunlardır:

  1. Brüt parsel üzerinden emsal hesaplamak: Emsal, yola ve kamuya terkler düşüldükten sonraki net imar parseli üzerinden hesaplanır. Brüt alanla yapılan hesap, satış ve kat karşılığı pazarlığında yanlış beklenti yaratır.
  2. %30 sınırını unutmak: Balkon, bodrum otoparkı, merdiven ve teknik hacimler emsal dışıdır ama toplamı emsalin %30’unu aşamaz. Büyük bodrumlu projelerde sınır kolayca aşılır.
  3. Bahçe mesafesi artışını atlamak: 4 katı aşan binalarda yan ve arka bahçe her kat için 0,50 m büyür. Dar parsellerde bu, taban alanını TAKS’tan daha fazla düşürebilir.
  4. Plan notunu okumamak: Yönetmelikteki değerler, plan aksini söylemiyorsa geçerlidir. Bazı plan notları kat yüksekliğini, çekme mesafesini veya çatı tipini farklı belirler.
  5. Balkonu sonradan kapatmak: Emsal dışı bırakılan açık balkonun kapatılması emsal artışı demektir; ruhsata aykırılık oluşturur ve iskan ile kat mülkiyetine geçişi zorlaştırır.
  6. Yerel yönetmeliği atlamak: Büyükşehir imar yönetmelikleri otopark, çıkma, çatı ve cephe konularında ilave şartlar getirebilir.

Kat karşılığı anlaşmalarında emsal hesabının doğrudan arsa payı dağılımını ve kat irtifakı kurulmasını etkilediğini de unutmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

Yönetmelik 3 Temmuz 2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ekim 2017’de yürürlüğe girdi. Aynı tarihte 1985 tarihli Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği yürürlükten kalktı. Son değişiklik 1 Temmuz 2026 tarihlidir.

Emsal nasıl hesaplanır?

Emsale esas toplam inşaat alanı, net imar parseli alanı ile KAKS (emsal) değerinin çarpımıdır. Örneğin 600 m² parselde emsal 1,50 ise emsale esas alan 900 m²’dir. Balkon, merdiven, bodrum otoparkı gibi emsal dışı alanlar, toplamı 270 m²’yi (%30) geçmemek kaydıyla bu alana eklenebilir.

TAKS ve KAKS arasındaki fark nedir?

TAKS binanın parsele oturan taban alanını, KAKS ise tüm katların toplam alanını sınırlar. TAKS 0,30 ve KAKS 1,50 olan 1.000 m² parselde taban alanı en çok 300 m², toplam emsal alanı en çok 1.500 m²’dir.

Balkonlar emsale dâhil mi?

Açık çıkma şartlı balkonlar, bağımsız bölüm net alanının %20’sini geçmeyen kısmıyla emsal dışıdır. Aşan kısım ve kapatılmış balkonlar emsale dâhil edilir.

Komşu parsele kaç metre mesafe bırakılır?

Plan aksini söylemiyorsa yan ve arka bahçe mesafesi en az 3,00 m, ön bahçe mesafesi en az 5,00 m’dir. 4 kattan yüksek binalarda yan ve arka mesafe her ilave kat için 0,50 m artar.

Konutta kat yüksekliği en fazla kaç metre olabilir?

Konut bölgelerinde zemin ve normal katlarda en fazla 3,60 m; bodrum hariç 3 katı geçmeyen binalarda 4,00 m’dir. Oturulan katlarda iç yükseklik 2,60 m’den az olamaz.

Plan kat adedi vermemişse kaç kat yapılabilir?

Bu durumda parselin cephe aldığı yolun plandaki genişliğine bakılır. Örneğin 10–12 m genişliğindeki yola cepheli parselde en çok 4, 12–15 m yolda en çok 5 kat yapılabilir.

Plansız alanlarda bu yönetmelik uygulanır mı?

Hayır. Uygulama imar planı bulunmayan alanlarda Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği uygulanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya teknik görüş yerine geçmez. Hükümler, 1 Temmuz 2026 tarihli değişiklik dâhil Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin güncel metnine dayanır; proje ve başvuru öncesinde ilgili belediyeden imar durumu ve yerel yönetmelik hükümlerini teyit edin.

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir