Kiriş Sınır Değerleri: TBDY 2018 Minimum Kiriş Boyutları ve Donatı Sınırları

Kiriş sınır değerleri, betonarme kirişlerin boyutları ile boyuna ve enine donatıları için yönetmeliklerin öngördüğü en küçük ve en büyük değerlerdir. Türkiye’de bu sınırlar TBDY 2018 (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği) Bölüm 7.4 ve TS 500 (Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları) ile belirlenir. Minimum kiriş boyutları, minimum ve maksimum donatı oranları, etriye çapı ve aralıkları, sarılma bölgesi koşulları bu sınırların başlıcalarıdır. Statik hesap ne kadar doğru yapılmış olursa olsun, bu sınırları sağlamayan bir kiriş yönetmeliğe uygun kabul edilmez.

Bu yazıda TBDY 2018’e göre minimum kiriş boyutları, kiriş genişliği ve yüksekliği sınırları, kiriş donatı sınırları, minimum ve maksimum donatı oranı, mesnet ve açıklık donatısı koşulları, kirişlerde etriye koşulları ve sarılma bölgesi, gövde donatısı ve sık yapılan hataları tablo ve örneklerle anlatıyoruz. Yazının ortasındaki hesap aracıyla kendi kirişinizin bu sınırları sağlayıp sağlamadığını kontrol edebilirsiniz.

Betonarme Kiriş Nedir ve Neden Sınır Değerler Vardır?

Kiriş, döşemelerden ve duvarlardan gelen yükleri taşıyıp kolonlara ve perdelere aktaran, ağırlıklı olarak eğilme ve kesmeye çalışan yatay taşıyıcı elemandır. Betonarme bir çerçevede kirişler aynı zamanda kolonları birbirine bağlar ve deprem gibi yatay yükler altında çerçeve davranışını oluşturur. Kirişin yeterli boyutta ve donatıda olmaması, yalnızca kendi göçmesine değil, tüm taşıyıcı sistemin yanal rijitliğinin ve dayanımının azalmasına yol açar.

Yönetmeliklerin kirişler için sınır değer tanımlamasının üç temel nedeni vardır:

• Sünek davranış: Depremde enerjinin, kirişlerin uçlarında oluşan plastik mafsallarda kontrollü biçimde tüketilmesi istenir. Bunun için kirişte donatının betondan önce akması, yani kirişin az veya dengeli donatılı olması gerekir. Maksimum donatı oranı ve sarılma bölgesi koşulları bu amaca hizmet eder.
• Gevrek kırılmanın önlenmesi: Çok az donatılı kirişler ilk çatlakla ani olarak kırılabilir; yetersiz etriyeli kirişler ise eğilme kapasitesine ulaşmadan kesmeden göçer. Minimum donatı ve minimum etriye koşulları bu riskleri ortadan kaldırır.
• Uygulanabilirlik ve dayanıklılık: Çok dar kesitlere donatı ve vibratör sığmaz, beton iyi yerleşmez; paspayı ve donatı aralıkları sağlanamaz. Minimum boyutlar betonun düzgün dökülmesi ve donatının korunması için de gereklidir.

Kiriş Sınır Değerleri Tablosu

Aşağıdaki tabloda TS 500 ve TBDY 2018’e göre kirişler için zorunlu sınırlar ile uygulamada önerilen değerler bir arada verilmiştir. Tablodaki ρ çekme donatısı oranını, ρ′ basınç donatısı oranını, 1 alt indisi mesnet bölgesini, b_k kolon genişliğini, t döşeme kalınlığını, L_n kiriş serbest açıklığını, L_e sarılma bölgesi boyunu, s etriye aralığını, s′ sarılma bölgesindeki etriye aralığını ifade eder.

Tanım	Zorunlu Sınırlar		Öneriler
	TS500:2000	TBDY-2018
min bw	20 cm	25 cm	25 cm
max bw	bk+h	bk+h	-
min h	30cm, 3t, Ln/10	30 cm , 3t	40 cm
max h (sürekli kiriş)	Ln/2,5	3,5.bw, Ln/4	-
max h (basit kiriş)	Ln/1,5	3,5.bw, Ln/5	-
min ρ	0,8fctd/fyd	-	-
max ρ	0.02	0.02	-
min ρ1	0,8fctd/fyd	0,8fctd/fyd	-
max ρ1	0.02	0.02	-
min p'	-	p1/4	-
min ρ'1	-	0,5p1, 0,8fctd/fyd	-
max ρ'1	-	0.02	-
max(ρ-ρ')	0,85 ρb	-	ρ1=0,235fcd/fyd
max(ρ1-ρ'1)	0,85 ρb	0,85 ρb	ρ1
min Le	2h	2h	-
max s	0,5h	0,5h	20 cm
min s	-	-	10 cm
max s'	h/4 , 15 cm	h/4 , 15 cm, 8Ømin	s/2, 10 cm
min s'	-	-	5 cm
max e	-	35	-
min Ø	12 mm	12 mm	-
max Ø	-	-	24 mm
min Øw	8 mm	8 mm	-
max Øw	-	-	12 mm
min ρw	0,3fctd/fyd	(Bkz:TBDY 7.4.5.2)	-
min Øgövde	10 mm	12 mm	12
min ρgövde	0.001	0,3(ρ1-ρ'1)	-

TBDY 2018’e Göre Minimum Kiriş Boyutları

Deprem yönetmeliği, süneklik düzeyi yüksek kirişlerin depremde enerji tüketebilmesi ve donatıların düzgün yerleştirilebilmesi için kesit boyutlarına alt ve üst sınırlar getirir. TBDY 2018 ile birlikte bazı sınırlar 2007 deprem yönetmeliğine ve TS 500’e göre artırılmıştır.

Minimum Kiriş Genişliği

• TBDY 2018: Kiriş gövde genişliği b_w en az 250 mm (25 cm) olmalıdır.
• TS 500: Kiriş gövde genişliği en az 200 mm’dir. Deprem etkisi altındaki binalarda TBDY koşulu geçerli olduğu için uygulamada 25 cm esas alınır.

Maksimum Kiriş Genişliği

Kiriş gövde genişliği, kirişin birleştiği kolonun kirişe dik doğrultudaki genişliği ile kiriş yüksekliğinin toplamını geçemez: b_w ≤ b_k + h. Kolondan çok daha geniş yapılan yassı kirişlerde, kolonun dışında kalan donatılar kolona moment aktaramaz ve birleşim bölgesinde sorun yaratır.

Minimum Kiriş Yüksekliği

Kiriş yüksekliği h; 300 mm’den ve döşeme kalınlığının 3 katından (3t) az olamaz. Örneğin 15 cm kalınlığındaki bir döşemeyi taşıyan kirişin yüksekliği en az 45 cm olmalıdır. Bu koşul, kirişin döşemeye göre yeterince rijit kalmasını ve döşeme içinde kaybolan “gömme kiriş” uygulamasının önlenmesini amaçlar.

Maksimum Kiriş Yüksekliği

TBDY 2018’e göre kiriş yüksekliği, gövde genişliğinin 3,5 katını (h ≤ 3,5·b_w) ve kiriş serbest açıklığının dörtte birini (h ≤ L_n/4) geçemez. Çok yüksek ve kısa kirişler eğilmeden çok kesme ile davranır, gevrek kırılma riski artar; çok yüksek ve ince kirişlerde ise yanal burkulma ve donatı yerleşimi sorunları ortaya çıkar. Kısa açıklıklı, çok yüksek elemanlar kiriş olarak değil derin kiriş veya bağ kirişi olarak ayrıca değerlendirilir.

Kiriş Boyuna Donatı Sınırları

Minimum Donatı Oranı

Kirişte çekme donatısının bir alt sınırı vardır. Bunun amacı, beton çatladığı anda çekme kuvvetini donatının karşılayabilmesi ve kirişin ilk çatlakla birlikte ani olarak kırılmamasıdır. TS 500 ve TBDY 2018’e göre çekme donatısı oranı:

ρ = A_s / (b_w · d) ≥ 0,8 · f_ctd / f_yd

Burada d faydalı yükseklik, f_ctd betonun tasarım çekme dayanımı, f_yd donatının tasarım akma dayanımıdır. Örneğin C30 betonu ve B420C donatı için f_ctd ≈ 1,28 MPa, f_yd ≈ 365 MPa olduğundan minimum donatı oranı yaklaşık %0,28 bulunur. f_ctd değerinin nasıl hesaplandığını fctk ve fctd nedir yazımızda anlattık.

Maksimum Donatı Oranı

Çekme donatısı oranı TBDY 2018’e göre %2’yi (0,02) geçemez. TS 500 ayrıca çekme ve basınç donatısı farkının dengeli donatı oranının %85’ini aşmamasını ister: ρ − ρ′ ≤ 0,85·ρ_b. Aşırı donatılı kirişlerde beton, donatı akmadan ezilir; kiriş sünek davranış göstermeden gevrek biçimde kırılır. Deprem yönetmeliği bu nedenle sünekliği korumak için donatı oranını sınırlar. Sünekliğin önemini süneklik nedir yazımızda inceleyebilirsiniz.

Mesnet ve Açıklık Donatısı Koşulları

Deprem sırasında kirişin mesnet bölgelerinde momentin yönü değişir; üst lif de alt lif de çekmeye çalışabilir. Bu yüzden TBDY 2018 mesnet bölgesinde alt ve üst donatı arasında belirli bir oran ister:

• Mesnet alt donatısı: Kolon yüzündeki alt donatı, aynı kesitteki üst donatının en az %50’si olmalıdır (deprem tasarım sınıfı 1, 1a, 2 ve 2a olan binalarda). Diğer sınıflarda bu oran %30’dur.
• Açıklık üst donatısı: Kiriş boyunca devam eden üst donatı, mesnetlerdeki en büyük üst donatının en az 1/4’ü olmalıdır.
• Sürekli çubuklar: Kiriş üstünde ve altında açıklık boyunca kesintisiz devam eden en az iki çubuk bulunmalıdır.
• En küçük çap: Boyuna donatılarda en küçük çap 12 mm’dir.

Mesnet bölgesindeki ek üst donatılar (ilave demirler) kolon yüzünden itibaren momentin gerektirdiği mesafe ve kenetlenme boyu kadar uzatılmalıdır. Kiriş donatıları kenar kolonlarda kolonun karşı yüzüne kadar uzatılıp aşağı veya yukarı kıvrılarak kenetlenir.

Kirişlerde Etriye Koşulları ve Sarılma Bölgesi

Etriyeler kirişte kesme kuvvetini karşılar, boyuna donatıların burkulmasını önler ve betonu sararak sünekliği artırır. Kirişlerin kolona birleştiği uç bölgeler depremde en çok zorlanan bölgeler olduğu için bu bölgelerde etriyeler sıklaştırılır.

Sarılma Bölgesi Nedir?

Kiriş mesnetlerinde, kolon yüzünden itibaren kiriş yüksekliğinin iki katı (2h) uzunluğundaki bölgeye sarılma bölgesi denir. Bu bölgede özel deprem etriyeleri kullanılır ve aşağıdaki koşullar sağlanır:

• Etriye aralığı; kiriş etkili (faydalı) yüksekliğinin 1/4’ünü (d/4), en küçük boyuna donatı çapının 8 katını (8Ø_l) ve 150 mm’yi aşamaz.
• Etriye çapı en az 8 mm olmalıdır.
• İlk etriye kolon yüzünden en çok 50 mm uzaklıkta başlamalıdır.
• Kiriş eksenine dik doğrultuda etriye kolları arasındaki yatay mesafe 350 mm’yi aşmamalıdır; geniş kirişlerde çift etriye veya çiroz kullanılır.
• Etriyeler 135° kıvrımlı kancalarla kapatılmalı ve kancalar betonun içine doğru yönlendirilmelidir.

Sarılma Bölgesi Dışında Etriye Aralığı

Sarılma bölgesi dışında TS 500’deki enine donatı koşulları geçerlidir. Etriye aralığı faydalı yüksekliğin yarısını geçemez (s ≤ d/2). Kesme kuvvetinin yüksek olduğu durumlarda bu sınır d/4’e iner. Ayrıca kesme hesabının gerektirdiği etriye miktarı her durumda sağlanmalıdır. Kirişte kesme donatısının işlevi hakkında kirişlerde kesme donatısı yazımıza bakabilirsiniz.

Minimum Enine Donatı Oranı

Kirişlerde minimum enine donatı oranı TS 500’e göre şöyledir:

ρ_w = A_sw / (b_w · s) ≥ 0,3 · f_ctd / f_ywd

Burada A_sw, bir etriye sırasındaki tüm etriye kollarının toplam alanıdır. Örneğin iki kollu Ø8 etriye için A_sw = 2 × 50,3 = 100,6 mm²’dir.

Kiriş Sınır Değerleri Hesap Aracı

Aşağıdaki araçla kiriş kesit boyutlarını, döşeme kalınlığını, serbest açıklığı, beton ve çelik sınıfını, mesnet ve açıklık donatılarını ve etriye bilgilerini girerek kirişinizin TBDY 2018 ve TS 500’deki temel sınır değerlerini sağlayıp sağlamadığını kontrol edebilirsiniz. Araç, her koşul için hesaplanan değeri, sınırı ve sonucu tablo hâlinde gösterir. Sağlanmayan koşullar kırmızı ile işaretlenir; böylece kesit boyutunu mu, donatı çapını mı, yoksa etriye aralığını mı değiştirmeniz gerektiğini hızlıca görebilirsiniz. Faydalı yükseklik, girilen paspayı değerinden otomatik olarak hesaplanır.

TS 500 ile TBDY 2018 Arasındaki Farklar

TS 500, betonarme elemanların genel tasarım ve yapım kurallarını belirleyen temel standarttır ve deprem etkisi bulunmayan durumlar dahil tüm betonarme yapılara uygulanır. TBDY 2018 ise deprem etkisi altındaki binalar için TS 500’e ek ve çoğu zaman daha sıkı koşullar getirir. İki düzenleme arasında çelişki bulunduğunda deprem bölgesindeki binalarda TBDY’nin daha elverişsiz koşulu esas alınır.

Kirişler açısından öne çıkan farklar şunlardır: TBDY minimum kiriş genişliğini 200 mm’den 250 mm’ye çıkarmış, kiriş yüksekliğine üst sınır getirmiş, mesnet bölgesinde alt-üst donatı oranı koşulu tanımlamış ve sarılma bölgesinde etriye aralığını sınırlamıştır. Ayrıca TBDY, kiriş kesme kuvvetinin kapasite tasarımı ilkesine göre, yani kiriş uçlarında oluşabilecek moment kapasitelerinden hesaplanmasını ister. Böylece kesme kırılmasının eğilme akmasından önce gerçekleşmesi önlenir.

Kolon-Kiriş Birleşim Bölgesinde Dikkat Edilecekler

Kirişlerin kolonlara bağlandığı birleşim bölgeleri, deprem sırasında yüksek kesme kuvvetlerine maruz kalır. Bu bölgede kolon etriyeleri devam ettirilmeli, kiriş donatıları kolonun içinden kesintisiz geçirilmeli veya yeterli kenetlenme boyu ile sonlandırılmalıdır. Kiriş genişliğinin kolon genişliğini aşmaması ve kiriş eksenlerinin kolon eksenine yakın olması, birleşimin davranışını iyileştirir. Kolon ile kiriş arasında büyük eksantrisite bulunan birleşimlerde burulma etkileri ortaya çıkar ve ek önlemler gerekir. Birleşim bölgesindeki yük aktarımını kolon-kiriş birleşim bölgelerindeki yük aktarımı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Gövde Donatısı

Yüksek kirişlerde, kesitin yan yüzlerinde rötre ve sıcaklık etkisiyle oluşabilecek çatlakları sınırlamak için gövde donatısı konur. TS 500’e göre gövde yüksekliği 600 mm’yi aşan kirişlerde her iki yan yüze, yükseklik boyunca dağıtılmış gövde donatısı yerleştirilmelidir. Gövde donatısının toplam alanı kiriş gövde kesitinin binde birinden (0,001·b_w·d) az olmamalı, çubuklar arasındaki düşey aralık 300 mm’yi geçmemelidir. TS 500’de gövde donatısı çapı en az 10 mm iken deprem bölgelerindeki uygulamada 12 mm tercih edilir.

Bindirme ve Ek Koşulları

Kiriş boyuna donatılarının bindirmeli ekleri, depremde plastik mafsal oluşması beklenen bölgelerde yapılmamalıdır. Bu nedenle ekler sarılma bölgelerinin ve kolon-kiriş birleşim bölgesinin dışında düzenlenir; üst donatı ekleri genellikle açıklığın orta bölgesinde, alt donatı ekleri ise momentin düşük olduğu bölgelerde yapılır. Bindirme boyunca etriye aralığı sıklaştırılmalıdır. Bindirme yerine manşonlu ekler de kullanılabilir. Kolonlardaki bindirme koşulları için kolonlarda donatı bindirme boyları yazımıza göz atabilirsiniz.

Örnek: 30/60 Kirişin Sınır Değer Kontrolü

15 cm kalınlığında döşemeyi taşıyan, serbest açıklığı 5,0 m olan, 40 cm genişliğindeki kolonlara oturan 30/60 bir kiriş ele alalım. Beton C30, donatı B420C, paspayı ile birlikte d′ = 4 cm olsun; faydalı yükseklik d = 56 cm olur.

• Genişlik: b_w = 30 cm ≥ 25 cm ve ≤ b_k + h = 40 + 60 = 100 cm. Uygun.
• Yükseklik: h = 60 cm ≥ max(30; 3×15 = 45) cm. h ≤ min(3,5×30 = 105; 500/4 = 125) cm. Uygun.
• Mesnet üst donatısı: 4Ø16, A_s1 = 804 mm². ρ₁ = 804 / (300×560) = %0,48. Sınırlar %0,28 ile %2 arasında. Uygun.
• Mesnet alt donatısı: 4Ø14, A_s2 = 616 mm² ≥ 0,5×804 = 402 mm². Uygun.
• Açıklık üst donatısı: 2Ø14, 308 mm² ≥ 804/4 = 201 mm². Uygun.
• Sarılma bölgesi: L_e = 2×60 = 120 cm; s′ ≤ min(56/4 = 14; 15; 8×1,4 = 11,2) = 11,2 cm. Ø10/10 etriye uygun.
• Orta bölge: s ≤ d/2 = 28 cm. Ø10/20 etriye uygun.

Bu kontroller yalnızca sınır değerleri kapsar. Kirişin eğilme ve kesme dayanımı, sehim ve çatlak kontrolleri ile kapasite tasarımı ilkesine göre kesme hesabı ayrıca yapılmalıdır. Kiriş tasarımının tüm adımları için TBDY betonarme kiriş tasarımı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Paspayı ve Donatı Aralıkları

Kiriş sınır değerleri yalnızca donatı miktarıyla ilgili değildir; donatının kesit içine nasıl yerleştirildiği de en az miktar kadar önemlidir. Paspayı, en dıştaki donatının (genellikle etriyenin) dış yüzü ile beton yüzeyi arasındaki mesafedir. Paspayı donatıyı korozyona ve yangına karşı korur, donatı ile beton arasındaki aderansın gelişmesini sağlar. TS 500’e göre kirişlerde net paspayı en az 25 mm olmalıdır; dış ortama açık, nemli veya agresif çevre koşullarında bu değer artırılmalıdır.

Boyuna donatılar arasındaki net açıklık; çubuk çapından, en büyük agrega tane çapının 4/3 katından ve 25 mm’den az olmamalıdır. Bu açıklık, betonun donatıların arasından geçip alt bölgeye yerleşebilmesi ve vibratörün çalışabilmesi için gereklidir. Tek sıraya sığmayan donatılar ikinci sıraya yerleştirilir; bu durumda faydalı yükseklik azalır ve hesapta dikkate alınmalıdır. Çok sayıda ince çubuk yerine daha az sayıda kalın çubuk kullanmak yerleşimi kolaylaştırsa da çatlak genişliği açısından ince ve sık donatı daha elverişlidir; tasarımda bu ikisi arasında denge kurulmalıdır.

Etriyeler boyuna donatıları dört köşeden sıkıca sarmalı, kiriş genişliği arttıkça çok kollu etriye veya çiroz kullanılmalıdır. Paspayının sağlanması için şantiyede uygun yükseklikte paspayı takozları kullanılmalı, takozların beton dökümü sırasında yerinden oynamaması sağlanmalıdır.

Kiriş Ön Boyutlandırması İçin Pratik Bilgiler

Proje başlangıcında kiriş boyutları genellikle açıklığa göre seçilir. Pratikte sürekli kirişlerde yükseklik açıklığın yaklaşık 1/10 – 1/12’si, konsol kirişlerde ise daha büyük alınır. Seçilen yükseklik hem yukarıdaki sınırları hem de sehim koşullarını sağlamalıdır. TS 500’de sehim hesabı yapılmasını gerektirmeyen kiriş ve döşeme yükseklikleri ayrıca tanımlanmıştır; bunları sehim hesabı gerektirmeyen eleman yükseklikleri yazımızda bulabilirsiniz.

Kiriş genişliği genellikle duvar kalınlığına uyumlu seçilir; 25–30 cm genişlikler duvar içinde kalarak mimari açıdan avantaj sağlar. Kiriş genişliğinin kolon genişliğinden fazla olmaması, kolon-kiriş birleşim bölgesinde donatıların düzgün yerleşmesini kolaylaştırır. Kirişler aynı zamanda yapının yanal rijitliğini belirlediği için çok basık kirişler kat ötelemelerinin büyümesine yol açar. Güçlü kolon–zayıf kiriş ilkesi gereği kiriş kapasitelerinin kolonlara göre aşırı artırılmaması da gerekir; ayrıntılar için güçlü kolon zayıf kiriş koşulu yazımıza bakabilirsiniz.

Kirişlerde Sık Yapılan Hatalar

• Döşeme kalınlığında yapılan gömme (yassı) kirişlerle minimum yükseklik koşulunun ihlal edilmesi,
• Mesnet alt donatısının üst donatının yarısından az bırakılması,
• Sarılma bölgesinde etriyelerin sıklaştırılmaması veya ilk etriyenin kolon yüzünden uzak başlaması,
• Etriye kancalarının 90° kıvrılması ya da kanca boyunun yetersiz kalması,
• Bindirmelerin kolon yüzünde, sarılma bölgesi içinde yapılması,
• Kenar kolonlarda kiriş donatılarının yeterli kenetlenme boyu kadar uzatılmaması,
• Paspayının yetersiz bırakılması nedeniyle donatı korozyonu ve aderans kaybı.

Etriyelerin şantiyedeki uygulaması için kirişlerde etriye koşulu ve etriye nedir yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

TBDY 2018’e göre minimum kiriş boyutları nedir?

Kiriş gövde genişliği en az 25 cm, kiriş yüksekliği ise en az 30 cm ve döşeme kalınlığının 3 katı olmalıdır. Kiriş yüksekliği ayrıca gövde genişliğinin 3,5 katını ve serbest açıklığın 1/4’ünü geçemez.

Minimum kiriş genişliği 20 cm mi, 25 cm mi?

TS 500’de minimum kiriş genişliği 20 cm’dir. TBDY 2018 ise deprem etkisi altındaki kirişler için minimum genişliği 25 cm olarak belirlemiştir. Deprem bölgesindeki binalarda 25 cm koşulu esas alınır.

Kirişte minimum donatı oranı nasıl hesaplanır?

Çekme donatısı oranı ρ = A_s/(b_w·d) en az 0,8·f_ctd/f_yd olmalıdır. C30 beton ve B420C donatı için bu değer yaklaşık %0,28’dir.

Kirişte maksimum donatı oranı nedir?

TBDY 2018’e göre çekme donatısı oranı %2’yi geçemez. TS 500 ayrıca çekme ve basınç donatısı farkının dengeli donatı oranının %85’ini aşmamasını ister.

Kiriş sarılma bölgesi ne kadardır?

Kolon yüzünden itibaren kiriş yüksekliğinin iki katı (2h) kadardır. Bu bölgede etriye aralığı d/4, 8Ø_l ve 150 mm’den büyük olamaz; ilk etriye kolon yüzünden en çok 50 mm uzağa konur.

Kirişte etriye aralığı en fazla ne kadar olabilir?

Sarılma bölgesi dışında etriye aralığı faydalı yüksekliğin yarısını (d/2) geçemez. Sarılma bölgesinde ise d/4, 8Ø_l ve 15 cm’nin en küçüğü uygulanır.

Gömme (yassı) kiriş yapılabilir mi?

Deprem etkisi altındaki binalarda kiriş yüksekliği en az 30 cm ve döşeme kalınlığının 3 katı olmalıdır. Bu nedenle döşeme kalınlığında kalan gömme kirişler, TBDY 2018’in süneklik düzeyi yüksek kirişlere ilişkin koşullarını sağlamaz ve taşıyıcı çerçeve kirişi olarak kullanılamaz. Bu tür sistemler ancak yönetmeliğin özel koşullarına göre, yatay yükleri perdelerin taşıdığı sistemlerde değerlendirilebilir.

Kiriş yüksekliği nasıl belirlenir?

Ön boyutlandırmada kiriş yüksekliği pratikte açıklığın yaklaşık 1/10 – 1/12’si seçilir. Seçilen değer en az 30 cm ve 3t olmalı, 3,5b_w ve L_n/4’ü geçmemeli, ayrıca eğilme, kesme ve sehim hesaplarını sağlamalıdır.

Mesnet alt donatısı ne kadar olmalıdır?

TBDY 2018’e göre deprem tasarım sınıfı 1, 1a, 2 ve 2a olan binalarda kolon yüzündeki alt donatı, aynı kesitteki üst donatının en az %50’si olmalıdır.