İmar Durumu Sorgulama: İnternetten ve Belediyeden Nasıl Öğrenilir, Nasıl Okunur?
İmar durumu sorgulama, bir arsanın veya parselin hangi amaçla kullanılabileceğini ve üzerine ne büyüklükte bina yapılabileceğini öğrenmek için yapılır. Kısa cevap şudur: İmar durumunu ilk bakışta belediyenizin e-İmar (kent rehberi) ekranından veya Bakanlığın e-Plan sisteminden ada ve parsel numarasıyla görebilirsiniz; ancak resmî ve bağlayıcı bilgi için belediyeden imar durum belgesi almanız gerekir. Belediye bu belgeyi, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre başvurudan itibaren en geç iki iş günü içinde vermek zorundadır.
Hesap aracına git ↓
Bu rehberde imar durumunu internetten ve belediyeden nasıl sorgulayacağınızı, belgede hangi bilgilerin yer aldığını, A-4, TAKS, KAKS ve Hmax gibi kısaltmaların ne anlama geldiğini ve arsa alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Yazının ortasındaki imar durumu okuyucu aracına belgedeki yapılaşma koşullarını yapıştırarak kısaltmaların açıklamasını ve parselinize yapılabilecek inşaat alanını anında görebilirsiniz.
İmar Durumu Nedir?
İmar durumu, bir parselin imar planındaki kullanım kararını ve yapılaşma koşullarını gösteren bilgidir. Bu bilginin resmî belgesine imar durum belgesi denir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin (PAİY) 4. maddesindeki tanıma göre imar durum belgesi; parselin sınırlarını ve boyutlarını gösteren, ona uygulanacak kanun hükümlerini, uygulama imar planını, plan notlarını ve yönetmelikteki kullanım kararları ile yapılaşma şartlarını belirten belgedir.
Basitçe söylemek gerekirse imar durumu, arsanız için şu soruların resmî cevabıdır: Buraya konut mu, ticaret mi, okul mu yapılacak? Bina kaç kat olacak? Tabanı parselin ne kadarını kaplayabilir? Toplam kaç metrekare inşaat yapılabilir? Bina, komşu parsellere ve yola ne kadar yaklaşabilir?
İmar çapı ile kadastro çapı aynı şey mi?
Halk arasında imar durum belgesine “imar çapı” da denir. Bu belge, kadastro müdürlüğünden alınan kadastro çapı ile karıştırılmamalıdır. Kadastro çapı parselin sınırlarını, köşe koordinatlarını ve yüz ölçümünü gösterir; parsele ne yapılabileceği hakkında bilgi vermez. İmar durumu ise yapılaşma kurallarını gösterir. Bina projesi hazırlanırken ikisi birlikte kullanılır; parsel sınırlarının arazide işaretlenmesi için ayrıca aplikasyon yapılır.
İmar Durumu Nasıl Sorgulanır?
İmar durumunu öğrenmenin dört yolu vardır. İlk üçü hızlı ön bilgi verir, dördüncüsü resmî ve bağlayıcıdır:
| Yöntem | Ne gösterir? | Resmî mi? |
|---|---|---|
| Belediye e-İmar / kent rehberi | Plan lejantı, kullanım kararı, çoğu zaman TAKS-KAKS ve kat adedi | Hayır, bilgi amaçlı |
| Bakanlık e-Plan sistemi | Yürürlükteki ve askıdaki imar planları | Hayır, bilgi amaçlı |
| TKGM Parsel Sorgu ve e-Devlet | Ada, parsel, yüz ölçümü, tapu bilgileri; plan değişikliği bildirimleri | İmar koşullarını göstermez |
| Belediyeden imar durum belgesi | Parsele özel, onaylı yapılaşma koşulları | Evet |
İnternetten imar durumu sorgulama (e-İmar)
Büyükşehir belediyelerinin ve birçok ilçe belediyesinin internet sitelerinde “e-İmar”, “kent rehberi” veya “imar durumu sorgulama” adlı harita uygulamaları bulunur. Bu ekranlarda genellikle şu adımlar izlenir:
- Belediyenin internet sitesinde e-İmar veya kent rehberi bölümünü açın.
- İlçe ve mahalleyi seçip ada ve parsel numarasını girin. Ada-parsel numarası tapu senedinde yazar; bilmiyorsanız Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün Parsel Sorgu uygulamasından haritada parselinizi bularak öğrenebilirsiniz.
- Parsel haritada seçildiğinde plan lejantı, kullanım kararı ve (varsa) TAKS, KAKS, kat adedi, yapı nizamı gibi değerler görüntülenir.
- Plan notlarını ve plan onay tarihini ayrıca kontrol edin; birçok kısıtlama lejantta değil plan notlarında yazar.
Bazı belediyeler bu hizmeti e-Devlet üzerinden de sunar. e-Devlet’te belediyenizin adını aratarak “imar durumu” hizmeti olup olmadığını görebilirsiniz. Unutmayın: İnternetten görülen imar bilgisi resmî belge yerine geçmez; harita güncellenmemiş olabilir veya plan notları eksik görünebilir.
e-Plan ile imar planı sorgulama
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın e-Plan sistemi, Türkiye genelindeki imar planlarının dijital arşivini barındırır. Sistemin web ve mobil uygulamalarında yürürlükteki planları ve askıya çıkarılmış (ilan edilmiş) plan değişikliklerini görebilirsiniz. Plan değişikliğinden etkilenen parsel malikleri e-Devlet üzerinden bilgilendirilir ve itirazlarını yine e-Devlet üzerinden yapabilir. e-Plan özellikle bir parselde plan değişikliği olup olmadığını takip etmek için kullanışlıdır.
Belediyeden imar durum belgesi almak
Arsa alımı, kredi, proje veya ruhsat başvurusu gibi işlemlerde resmî belge gerekir. Başvuru, parselin bulunduğu belediyenin imar ve şehircilik müdürlüğüne yapılır. Belediyeler genellikle şu belgeleri ister:
- Dilekçe (birçok belediyede e-belediye üzerinden çevrim içi başvuru da mümkündür)
- Tapu senedi veya tapu kaydı
- Kadastro çapı ve gerekiyorsa aplikasyon krokisi
- Başvuran malik değilse vekâletname; hisseli parsellerde gerekiyorsa diğer paydaşların muvafakati
Süre: PAİY’nin 55. maddesine göre idare, imar durum belgesini ve yol kotu tutanağını başvurudan itibaren en geç iki iş günü, kanal kotu tutanağını ise en geç beş iş günü içinde vermelidir. Ücret: Belge ücreti her belediyenin kendi ücret tarifesine göre belirlenir. İlgili idare belgeyi düzenlemezse, Bakanlığın il müdürlüğü de imar durum belgesini bedeli karşılığında düzenleyebilir (PAİY m.56).
Plansız alanlarda ve tarlada imar durumu
Uygulama imar planı bulunmayan alanlarda (birçok tarla ve köy arazisinde) klasik anlamda imar durumu verilmez; yapılaşma koşulları Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre belirlenir. Bu alanlarda başvuru belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, dışında ise il özel idaresine yapılır; il özel idaresi bulunmayan büyükşehirlerde yetki büyükşehir belediyesindedir. Tarım arazilerinde ayrıca tarım dışı kullanım izni gerekir. Konunun ayrıntılarını konteyner ev ve tarlaya yapılaşma yazımızda anlattık; tarla, arsa ve arazi kavramları için arsa ve arazi farkı yazımıza bakabilirsiniz.
İmar Durum Belgesinde Neler Yazar?
Belediyeden alınan imar durum belgesinin biçimi şehirden şehre değişse de içerik büyük ölçüde aynıdır:
| Bölüm | Ne anlatır? |
|---|---|
| Parsel bilgileri | İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve yüz ölçümü |
| Plan bilgisi | Uygulanan imar planının adı, ölçeği ve onay tarihi |
| Kullanım kararı | Konut, ticaret, ticaret + konut, sanayi, park, okul vb. |
| Yapı nizamı ve kat | Ayrık, bitişik veya blok nizam; kat adedi veya en fazla bina yüksekliği |
| TAKS ve KAKS (emsal) | Taban alanı ve toplam inşaat alanı katsayıları |
| Bahçe mesafeleri | Ön, yan ve arka bahçe (yapı yaklaşma) mesafeleri |
| Yol ve terk durumu | Cephe aldığı yol, yol genişliği, yola terk veya düzenleme ortaklık payı (DOP) |
| Kroki | Parselin ölçülü çizimi, yapı yaklaşma sınırları ve kademe hattı |
| Plan notları | Otopark, sığınak, kot, cephe ve özel kısıtlamalar |

İmar Durumu Nasıl Okunur? Kısaltmalar ve Anlamları
İmar durumunu ilk kez okuyanları en çok zorlayan şey kısaltmalardır. En sık karşılaşılanlar şunlardır:
- A-4, B-3, BL-5: Harf yapı nizamını, sayı kat adedini gösterir. A ayrık nizam (bina dört tarafından bahçeyle çevrili), B bitişik nizam (bina yan komşulara bitişik), BL blok nizamdır. Örneğin “A-4”, ayrık nizamda 4 katlı bina demektir.
- TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı): Binanın zemine oturan kısmının parsel alanına oranıdır. TAKS 0,35 ise bina tabanı parselin en fazla %35’ini kaplar.
- KAKS veya E (Emsal): Emsale dâhil katların toplam alanının parsel alanına oranıdır. KAKS 1,40 olan 600 m² parselde emsale esas toplam inşaat alanı 840 m² olur.
- Hmax / Yençok: Binanın en fazla yüksekliğidir (metre). Plan kat adedi yerine yükseklik verebilir.
- Kademe hattı: Binanın yerleşebileceği sınırı veya kot değişimini gösteren plan çizgisidir.
- TİCK, MİA: Ticaret + konut alanı ve merkezi iş alanı gibi kullanım kararlarının kısaltmalarıdır.
- Terk ve DOP: Parselin bir kısmının yol veya kamu alanı için bedelsiz olarak ayrılacağını gösterir. Hesaplarda terkten sonraki net imar parseli alanı kullanılır.
TAKS, KAKS ve bahçe mesafelerinin ayrıntılı kuralları Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği rehberimizde yer alıyor. Aşağıdaki araca belgenizdeki yapılaşma koşullarını yazın veya yapıştırın; araç kısaltmaları açıklasın ve net parsel alanınıza göre taban alanını, emsal alanını ve kat başına alanı hesaplasın.
Örnek: Bir İmar Durumunu Adım Adım Yorumlamak
Elinizde şu bilgileri içeren bir imar durumu olduğunu düşünelim: Konut alanı, A-4, TAKS: 0,35, KAKS: 1,40, Hmax: 12,50 m, ön bahçe 5 m, yan bahçe 3 m. Net imar parseli 600 m².
- Kullanım: Parsel konut alanında; konut yapılabilir.
- Nizam ve kat: Ayrık nizam, 4 kat. Bina dört tarafından bahçe mesafesi bırakılarak yapılacak.
- Taban alanı: 600 × 0,35 = 210 m². Binanın zemine oturan kısmı en fazla 210 m² olabilir.
- Emsal alanı: 600 × 1,40 = 840 m². Emsale dâhil dört katın toplamı 840 m²’yi geçemez; bu da kat başına ortalama 210 m² demektir.
- Emsal dışı alanlar: Merdiven, asansör, otopark, sığınak ve teknik hacimler gibi alanlar belirli sınırlar içinde emsale dâhil edilmez; bu alanların toplamı emsale esas alanın %30’unu aşamaz.
- Bahçe mesafeleri: Ön bahçe 5 m, yan bahçeler 3 m. Parselin ölçüleri dar ise bahçe mesafeleri, TAKS’ın izin verdiği taban alanını kullanmanızı engelleyebilir.
Parsel ölçülerine göre bahçe mesafesi kontrolü yapmak isterseniz Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği yazımızdaki TAKS-KAKS hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Mevcut bir binaya kat eklenip eklenemeyeceğini merak ediyorsanız ek kat yazımıza da göz atın.
Arsa Alırken İmar Durumunda Kontrol Edilecekler
Arsa veya eski bina alırken imar durumunu almadan karar vermek, en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatadır. Satın almadan önce şu soruların cevabını belgeden ve belediyeden teyit edin:
- Kullanım kararı özel mi, kamu mu? Park, okul, yol, otopark veya cami alanında kalan bir parsele konut yapılamaz. Bu parseller kamulaştırma veya takas beklemek zorunda kalabilir.
- Yoldan terk ve DOP var mı? Tapudaki alanla net imar parseli alanı arasındaki fark, yapabileceğiniz inşaat alanını doğrudan azaltır.
- Askıda bir plan değişikliği var mı? e-Plan ve belediyenin ilan panosu üzerinden kontrol edin; yeni plan, eski imar durumunu geçersiz kılar.
- Plan notları ne diyor? Otopark, sığınak, asansör ve cephe şartları maliyeti etkiler. Bina yüksekliğine göre asansör zorunluluğu için asansör zorunluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
- Parsel tek başına yapılaşmaya uygun mu? Hisseli veya çok dar parsellerde tevhit (birleştirme) ya da ifraz (bölme) gerekebilir.
- Zemin ve afet durumu: Afet riskli alan, heyelan veya sıvılaşma riski gibi kısıtlamalar plan notlarında yer alır; projede zemin etüdü zorunludur.
- Koruma alanı: Sit alanı, kıyı kenar çizgisi veya içme suyu havzasında kalan parsellerde ek izinler gerekir.
İmar durumu net olduktan sonra alım bütçenizi hesaplarken tapu masraflarını da eklemeyi unutmayın; bunun için tapu harcı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
İmar Durumunun Geçerlilik Süresi ve İtiraz
İmar durum belgesi için yönetmelikte genel bir geçerlilik süresi yoktur. PAİY’nin 55. maddesine göre, plan veya mevzuatta bir değişiklik olmadıkça ruhsat başvurusunda sunulan onaylı imar durum belgesinin geçerliliği devam eder. Bazı belediyeler belgenin üzerine kendi uygulamaları gereği bir geçerlilik süresi yazar. Pratikte en doğru yaklaşım, alım-satım veya proje başlangıcında güncel tarihli bir belge almaktır.
İmar durumu, imar planının parsele uygulanmasıyla ortaya çıkan bir idari işlemdir. Belgedeki bilgilerin plana veya mevzuata aykırı olduğunu düşünüyorsanız, önce belediyeye yazılı başvurarak düzeltme isteyebilir, sonuç alamazsanız idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre dava açma süresi, işlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gündür. Aynı madde, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde, bu işlemin uygulanması üzerine hem uygulama işlemine hem de düzenleyici işleme karşı birlikte dava açılabileceğini öngörür. Bu nedenle imar durum belgesinin tebliği, ilan süresi geçmiş bir imar planına karşı da dava yolunu açabilir. Dava öncesinde bir avukattan destek almanız önerilir.
İmar Durumu Sorgularken Sık Yapılan Hatalar
- Kent rehberindeki bilgiyi kesin sanmak: İnternetteki harita güncel olmayabilir; resmî işlem için belge alın.
- Plan notlarını okumamak: En önemli kısıtlamalar çoğu zaman lejantta değil, plan notlarındadır.
- Tapu alanıyla hesap yapmak: Terk ve DOP düşüldükten sonraki net imar parseli alanı kullanılmalıdır.
- Emsal alanını tamamen kullanılabilir sanmak: Bahçe mesafeleri ve kat adedi, emsalin bir kısmını kullanılamaz hâle getirebilir.
- Askıdaki planı gözden kaçırmak: Yeni plan, satın aldığınız parselin yapılaşma hakkını değiştirebilir.
- Kadastro çapını imar durumu sanmak: Kadastro çapı yalnızca parsel sınırlarını gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
İmar durumu e-Devlet’ten öğrenilir mi?
Kısmen. Bazı belediyeler imar durumu sorgulama hizmetini e-Devlet üzerinden sunar; plan değişikliği bildirimleri ve itirazlar da e-Devlet’ten yapılır. Ancak resmî ve parsele özel imar durum belgesi belediyeden alınır.
Ada parsel ile imar durumu nasıl öğrenilir?
Belediyenin e-İmar veya kent rehberi ekranında ilçe, mahalle, ada ve parsel numarasını girerek plan bilgilerini görebilirsiniz. Ada-parsel numarasını tapu senedinden veya TKGM Parsel Sorgu uygulamasından öğrenebilirsiniz.
İmar durum belgesi kaç günde çıkar?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre belediye, imar durum belgesini başvurudan itibaren en geç iki iş günü içinde vermelidir. Kanal kotu tutanağı için süre beş iş günüdür.
İmar durumu almak ücretli mi?
Evet, çoğu belediye ücret alır. Tutar, belediyenin her yıl belirlediği ücret tarifesine göre değişir; güncel ücreti belediyenin imar müdürlüğünden öğrenebilirsiniz.
İmar çapı ile imar durumu aynı mı?
Evet, “imar çapı” imar durum belgesinin halk arasındaki adıdır. Kadastro müdürlüğünden alınan kadastro çapı ise farklı bir belgedir ve yalnızca parsel sınırlarını gösterir.
Tarlanın imar durumu nasıl öğrenilir?
Tarla imar planı içindeyse belediyeden imar durumu alınır. Plansız alandaysa belediyeye veya il özel idaresine başvurularak Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre yapılaşma koşulları öğrenilir; tarım arazilerinde ayrıca tarım dışı kullanım izni gerekir.
İmar durumu belgesinin geçerlilik süresi var mı?
Yönetmelikte genel bir süre yoktur; plan veya mevzuat değişmedikçe belge geçerliliğini korur. Bazı belediyeler belgeye kendi geçerlilik süresini yazabilir.
İmarlı arsa nasıl anlaşılır?
Arsa, uygulama imar planı içinde konut, ticaret gibi yapılaşmaya açık bir kullanım kararına sahipse ve imar durumunda TAKS, KAKS veya kat adedi gibi yapılaşma koşulları yazıyorsa imarlıdır. Park, yol veya okul alanında kalan parseller imarlı sayılsa bile özel yapılaşmaya açık değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. İmar planları ve yerel yönetmelikler değişebilir; işlem öncesinde ilgili belediyeden güncel ve onaylı imar durum belgesi alın.
İlgili Yazılar
- İnşaat Yönetmelikleri Listesi
- Yapı Ruhsatı Harçları Hesaplama
- Deprem Bölgeleri ve Deprem Tehlike Haritası
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği
- Aplikasyon Nedir?
- Kadastro Nedir?
- Tapu Harcı Hesaplama
- İskan Nedir, Nasıl Alınır?
- Kat Karşılığı İnşaat Rehberi

